Opinie

'Een man die roept: 'Hé meisje, waar woon je?', verdient straf'

Positieve aandacht is leuk, maar te veel mannen zien meisjes en vrouwen als lustobject. Dit leidt tot ongewenst gedrag. Een geldboete zou kunnen helpen, meent Hester Macrander.

Beeld ANP

Vandaag, op Internationale Vrouwendag, is het goed stil te staan bij de verworvenheden van twee feministische golven, maar ook om je af te vragen of er nog punten zijn die aandacht behoeven. Nog elk jaar vindt er op 19 mei een betoging plaats tegen seksueel geweld. Het lijkt erop alsof we hier tot het einde der tijden tegen moeten blijven betogen. Moeten we seksuele intimidatie - en erger - maar accepteren als natuurlijk gegeven? Of is het een item voor het derde feministische golfje?

Vrouwen hebben, net als mannen, het recht de openbare ruimte te betreden. Alleen zijn er voor vrouwen meer risico's aan verbonden. De ongewenste seksueel getinte insinuaties zijn - zeker voor jonge meisjes - onaangenaam en angstwekkend. Zodra bij een meisje seksuele kenmerken zichtbaar worden, komt er een kwetsbaarheid bij vanwege het 'object' zijn. Het is verwarrend, want schoonheid is macht en bedreiging tegelijk.

Gesis, geklak en kusgeluiden
Positieve aandacht van mannen vanwege je aantrekkelijkheid is leuk. Maar gesis, geklak, kusgeluiden, ongeneerd bekeken en zomaar aangesproken worden, dat maakt je onvrij. Mijn dochter is 15 en helaas bloedmooi. Ze vertelt me: 'Ze gaan soms met de auto langzaam naast me rijden, draaien het raampje open, en roepen: 'Hé meisje, waar woon je? Hé, negeer me niet! Doe niet zo flauw, geef eens antwoord!'

Seksueel geweld lijkt een onuitroeibaar fenomeen, omdat mannen nu eenmaal zo zouden zijn vanwege hun testosteron. Waarom zijn dan niet alle mannen zo? In culturen waar vrouwen minder waard zijn, is het aanmerkelijk erger gesteld. Dus het heeft met waardetoekenning te maken, met beschaving, met een innerlijke norm. Mannen die niet zo doen, worden door vrouwen als aanmerkelijk prettiger ervaren. Als object behandeld worden doet iets met de eigenwaarde van vrouwen. Blijkbaar ben je deels waardeloos en je wilt graag voor vol worden aangezien.

Kwalijk is vooral ook dat je beperkt bent in je vrijheid als vrouwelijk wezen. Dat lijken we zo normaal te vinden dat het niet meer opvalt. Ik merk dat ik met de vrijheid van mijn dochter voorzichtiger omga dan met die van mijn zoon. Hem liet ik rustig sinds zijn 15de al de wereld in gaan. Hij fietste vorig jaar zomer, 18 jaar oud, in zijn eentje door heel Frankrijk. Mijn dochter zou ik dat niet toestaan, of ik zou met haar meefietsen.

Kleine wereld
Het is nog erger: het idee komt niet eens in haar hoofd op, vanwege de mogelijke bedreigingen onderweg, het belaagd worden door vreemde mannen. Het maakt voor haar de wereld kleiner dan voor mijn zoon. Ze neemt elke dag maatregelen: 'Ik vermijd bepaalde wegen, draag mijn haar in een staart, doe mijn capuchon op, probeer 's avonds niet in mijn eentje te fietsen, zorg dat ik geen contact uitlok, knoop mijn jas goed dicht.'

Vanuit dit oogpunt begrijpen wij het dragen van een hoofddoek: het geeft rust, bijvoorbeeld in het openbaar vervoer. Mijn dochter: 'Ik zat in de trein. Er zat een man de hele tijd naar me te kijken. Bij het uitstappen ging hij voor het uitcheckpaaltje staan, zodat ik om hem heen moest, waardoor ik wel een soort van contact moest maken. Daarna moesten we van een smalle trap af. Hij liep een klein stukje voor me. Opeens stond hij stil. Als ik ook stil zou staan, zou niemand meer verder kunnen. Dus ik liep verder en toen liep hij naast mij. Hij zei iets. Ik verstond hem niet, had mijn iPod op. Onderweg naar de uitgang dacht ik: ik moet niet doorlopen. Ik vertraagde en verstopte me achter een pilaar. Hij ging bij de uitgang staan wachten en na een tijdje was hij weg.'

De documentaire Femme de la Rue van Sophie Peters uit 2012 toont hoe een vrouw op straat in Brussel voortdurend ongewenst benaderd wordt. Dit heeft in Nederland en België een discussie over het mogelijk beboeten van ongewenst mannelijk gedrag opgeleverd. Die discussie is weggeëbd.

Zedigheid
Sinds de groepsverkrachting met dodelijke afloop in India, december vorig jaar, staat seksueel geweld tegen vrouwen weer op de kaart. In India bestaat een wet die 'het krenken van de zedigheid van de vrouw' verbiedt - al is er voortdurend discussie over de vraag of de vrouw in kwestie zich wel voldoende zedig gedroeg...

Is het onzin om ongewenst gedrag van mannen in de strafrechtelijke sfeer te trekken? Of is het zinvol? Misschien kan het helpen. Het rookverbod heeft het rookgedrag en de norm over roken sterk veranderd. Ook bij seksueel geweld gaat het om gedrags- en normverandering. Op onnodig claxonneren staat een forse boete, waarom dan niet op: 'Hé meisje, waar woon je?'

Mijn dochter zegt: 'Stom dat daar boetes voor uitgedeeld moeten worden. Mannen zouden gewoon uit zichzelf het respect moeten opbrengen om normaal met vrouwen om te gaan. Ze zouden er niks aan kunnen doen vanwege hun testosteron, het is de natuur, zeggen ze. Maar er is tegenwoordig zo veel onnatuurlijk: een auto, plofkippen, nepborsten... Laat mannen dan ook maar onnatuurlijk hun gedrag veranderen.'

Hester Macrander is theatermaker en publicist.

 
Positieve aandacht van mannen vanwege je aantrekkelijkheid is leuk. Maar gesis, geklak, kusgeluiden, ongeneerd bekeken en zomaar aangesproken worden, dat maakt je onvrij
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.