'Dus als ik bitch zeg kan ik ook een man bedoelen'

Veel Nederlanders kunnen zich niet voorstellen dat hun taalgebruik en traditie voor andere mensen kwetsend kunnen zijn. Het artikel van Bregman is hiervan een goed voorbeeld. Dat betoogt Ties Joosten.

Rihanna tijdens een optreden in Londen. Beeld bruno

In de Volkskrant betoogt historicus Rutger Bregman dat de felle reacties rond het woord 'niggabitch' in de Jackie en de discussie rond Zwarte Piet vooral getuigen van een grote overgevoeligheid. Zijn opiniestuk is echter vooral een voorbeeld van de, zoals muziekjournalist Atze de Vries Twitterde, 'merkwaardige blinde vlek die Nederlanders hebben voor de racistische lading van woorden en gebruiken.' Een greep uit zijn kronkelredeneringen.

Zwarte Piet
Zo is Zwarte Piet niet racistische omdat Bregman 'die vrolijke slaaf van de Sint nimmer als neger heeft gezien'. Dus. Als historicus verwacht je van Bregman toch iets meer besef van de racistische geschiedenis van Zwarte Piet. De vraag zou moeten zijn hoe aan deze geschiedenis recht gedaan kan worden binnen de traditie van Sinterklaas. Dat Bregman dacht dat Zwarte Piet zijn kleur aan de schoorsteenpijp te danken heeft is op deze belangrijke vraag een onbevredigend antwoord.

'Niggabitch'
Dan de rel rond het woord 'Niggabitch' in de Jackie. Deze term schoot Rihanna in het verkeerde keelgat: 'on behalf of my race, here are my two words for you... Fuck You!' Twitterde ze naar de inmiddels opgestapte hoofdredactrice van de Jackie, Eva Hoeke. Volgens Bregman slaat Rihanna hier de plank volledig mis. Volgens de moderne biologie bestaan er namelijk helemaal geen rassen en daarom mag de zangeres het woord 'race' niet gebruiken.

Met dit geharrewar over de precieze definitie van het woord 'race' gaat Bregman wederom voorbij aan veel belangrijkere vragen: in hoeverre is de gekwetste reactie van Rihanna, die zelf consequent woorden als 'nigger' en 'bitch' in haar teksten verwerkt, terecht? Moeten blanke mensen terughoudender zijn met het gebruik van dit soort termen dan mensen met een donkerder huidskleur? En in hoeverre is het terecht dat Rihanna zich opwerpt als spokesperson voor deze bevolkingsgroep?

Al deze vragen laat Bregman links liggen met de opmerking dat verschillende bevolkingsgroepen 'in genetisch opzicht' helemaal niet zoveel van elkaar verschillen. Dat er in op het gebied van onder meer cultuur, historie, educatie en toekomstperspectief wel grote verschillen kunnen zijn, doet volgens Bregman kennelijk niet ter zake.

Hiphop
En dan de volgende opmerking: 'Dat de hiphop en R&B-scène, in ieder geval wat rassen- en vrouwenperceptie betreft, nog steeds in de Middeleeuwen leeft, is genoegzaam bekend.' Lieve Rutger, dat je niet van rap of de hiphopcultuur houdt en geen zin hebt om je erin te verdiepen, is best. Maar heb er dan alsjeblieft ook geen mening over. De beeldvorming rond hiphop heeft al zo te lijden onder negatieve stereotyperingen die gebaseerd zijn op een handvol geile videoclips. Juist binnen de hiphopscène worden antwoorden gezocht en geformuleerd op kwesties rond identiteit en emancipatie.

Zo kan je in de Nederlandse hiphopwereld op dit moment geen stap meer zetten zonder geconfronteerd te worden met de discussie rond Zwarte Piet. Deze discussie wordt gevoerd in de taal die jongeren spreken en begrijpen, maar deze moet je niet met een gebrek aan emancipatie verwarren. De Amsterdamse rapster Nina legde dat in het programma Ali B Op Volle Toeren in een schitterende punchline aan de zanger Armand uit: 'Dus als ik bitch zeg kan ik ook een man bedoelen.'

Kwetsende karakter
Veel Nederlanders kunnen zich niet voorstellen dat hun taalgebruik en traditie voor andere mensen kwetsend kunnen zijn. Het artikel van Bregman is hiervan een goed voorbeeld. Daarom is het goed dat er de afgelopen maanden een discussie is losgebarsten met als inzet de manier waarop wij omgaan met ons koloniale verleden.

Of dit zal leiden tot een aanpassing van onze tradities en taalgebruik is een tweede, maar in ieder geval kan de discussie de 'blinde vlek' rond het kwetsende karakter ervan wat wegnemen. Deze discussie heeft behoefte aan originele en intelligente bijdragen. De bijdrage van Bregman -Zwarte Piet komt uit een schoorsteen, rassen bestaan niet en hiphop is slecht- is dat niet.

Ties Joosten is freelance journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.