Opinie Sirecampagne

#DOESLIEF? Misschien is een ouderwets partijtje schelden wel nodig om de lucht te klaren

In de nieuwe Sire-campagne, die oproept om liever tegen elkaar te doen, zijn alle verhoudingen zoek, betoogt journalist Edith Tulp.

Reclame van de Bond tegen vloeken. Maar misschien is een ouderwets potje schelden zo gek nog niet?

Sire heeft een nieuwe campagne gelanceerd: #DOESLIEF is de naam. Het is de bedoeling dat we wat liever tegen elkaar gaan doen. Dus niet spugen naar een OV-medewerker en ook de caissière in de winkel niet negeren!

Volgens Sire zijn we steeds minder aardig tegen elkaar, maar dat klopt niet. Het Centraal Bureau voor de Statistiek constateert namelijk dat het aantal mensen dat zich respectloos bejegend voelt door een onbekende juist afneemt van 15 procent in 2012 naar bijna 13 procent in 2017. En onaardig zijn is van alle tijden. Sire zelf riep in haar allereerste campagne in 1967 al op tot meer medemenselijkheid en in 1968 tot ‘hoffelijkheid in het gemoderniseerde verkeer’. Sindsdien onderneemt Sire om de paar jaar een poging om ons op te voeden en altijd in een actueel jasje. Zo moesten we in 1974 ‘aardig zijn voor buitenlanders’ en in 2009 ophouden met ‘onbewust asociaal’ te zijn. Ondertussen zijn veel mensen bewust niet aardig voor buitenlanders geworden en zijn weer andere mensen, waaronder bijvoorbeeld bankdirecteuren, juist heel bewust asociaal, gewoon omdat het kan.

Onaardig of bijna crimineel?

Ik denk dat het klopt dat de brave burgers wel wat aardiger tegen elkaar geworden zijn. Noodgedwongen. Uit zelfbehoud. Want ik kijk nu wel uit voor ik bijvoorbeeld een klap geef op een taxi die mij op de fiets afsnijdt. Dat deed ik zo’n twintig, dertig jaar wel. Dan stapte zo’n taxichauffeur uit en schreeuwde hij dat ik een kankerhoer was. Ik gilde terug dat hij een klootzak was en een teringlijer, wat helemaal niet netjes was, maar wel lekker voelde. En daarna was de lucht geklaard en gingen we verder. Volgens mij waren er in die tijd ook veel meer ordinaire straatruzies. ‘Tering’ en ‘krijg de tyfus’ waren op een Amsterdamse markt verwensingen die net zo gewoon waren als broodjes haring met uitjes en zuur. Maar we zijn nu met z’n allen veel voorzichtiger geworden. Ik kijk nu wel uit een mep op een auto te geven die me afsnijdt, ik ben veel te bang dat ik – heel onaardig – word aangeklaagd of een mes tussen mijn ribben krijg.

Het is vreemd dat Sire het negeren van een caissière (ik zeg ook weleens geen gedag) en het elkaar niet laten voorgaan in het verkeer (ook daaraan maak ik me soms schuldig) in #DOESLIEF over één kam scheert met het bespugen en treiteren van OV-medewerkers. Als we dat gedrag bestempelen als ‘onaardig’ in plaats van wat het is, namelijk uitgesproken hufterig tegen het criminele aan, wat zegt dat dan over onze samenleving?

Robbertje vechten

Volgens Sire werd er in 2018 alleen al op Twitter het woord kanker 146.571 keer en het woord klootzak 53.265 keer als scheldwoord gebruikt. Behoorlijk onaardig, vooral als dat gepaard gaat met alle andere woedende, haatdragende en vaak laffe anonieme uitingen op het internet die mensen gek en hele levens kapot maken. Mensen die dat doen – en dat zijn er veel – zorgen ervoor dat ik godsgruwelijk op mijn hoede ben om niet iemand, al of niet digitaal, op zijn tenen te trappen.

Tegelijkertijd vraag ik me af hoe het komt dat mensen als beesten tekeer gaan op internet. Misschien omdat ze hun ongenoegen en opgepotte frustraties in het dagelijkse leven niet meer normaal kunnen uiten zonder bang te zijn voor vergaande repercussies. Misschien omdat we te voorzichtig met elkaar zijn geworden en daarom niets meer kunnen hebben. Of misschien omdat we juist te veel tolereren en de norm over verregaand hufterig gedrag is verschoven naar ‘niet lief’. Misschien is er een ouderwets partijtje schelden en robbertje vechten voor nodig – en daarna basta – om dingen weer in de juiste proporties te zien en kunnen we daarna proberen echt lief voor elkaar te zijn.

Edith Tulp is freelance journalist en schrijver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.