Opinie

'Doe eens gek, kies een Valentijn zoals de Victorianen deden'

De nieuwe ernst geeft het Valentijnsfeest de kans die het nooit heeft gehad, schrijft Emma Curvers.

Beeld thinkstock

Pakweg een op de vijf mensen doet nog aan Valentijn, en die zullen in hun romantische pogingen vaak met die overige vier te maken krijgen. Wie herinnert zich geen gekwetste geliefde, wie zei er weleens dat hij het hele jaar dóór toch innig liefheeft, of dat het feest uitgevonden is door de drogist, de juwelier en de bloemist? En wie is zelf diegene geweest die een vruchteloze gang naar de brievenbus maakte? Ik bevond mij de laatste jaren aan beide kanten van het feest en ik ben niet de enige. Valentijnsdag zorgde vanaf zijn introductie voor tweespalt in alleenstaand en bezet Nederland.

Het hele jaar
'Te commercieel', is het meest gehoorde argument tegen het feest. Daarmee wordt iets bedoeld als: de commercie gaat aan een breed gedragen viering van het feest vooraf. Dat klopt, maar alleen als we inzoomen op Nederland. Dat het feest hier mid-nineties enthousiast onthaald werd door de middenstand betekent niet dat het een feest zonder verhaal is. Ik zal hier niet de complete geschiedenis van Sint Valentijn uit de doeken doen wegens te saai en niet mijn vak, maar er bestond een Valentijn die verliefde stelletjes trouwde. Hij werd in het jaar 926 onthoofd. Op Valentijnsdag. De traditie van de Valentijnskaart werd pas populair in de Victoriaanse tijd in Groot-Brittannië en Amerika, begin negentiende eeuw. Niet toevallig precies de tijd waarin de romantische liefde als reden voor een huwelijk opkwam. Ook de tijd waarin elkaar het hof maken tot kunst werd verheven; met een kunstige Valentijnskaart bijvoorbeeld.

Met stip op twee als anti-Valentijnsargument vinden we: 'Ik heb mijn vrouw het hele jaar lief.' Nee, wij onafhankelijke geesten laten ons niet vertellen hoe, wat en wanneer. Prima natuurlijk - ook al bepalen we evenmin zelf wanneer we een boom met ballen in de kamer zetten. Gelukkig is er binnen de plichtmatigheid van elk feest wel ruimte voor individualiteit: u viert, u geeft vorm. Misschien ligt dáár wel het probleem. Valentijnsdag schrijft te weinig voor. Er is geen rijmpje, geen kostuum, geen symbool waarmee het allemaal in een keer is afgedaan.

Doodeng
Valentijn vraagt een behoorlijke inzet van de deelnemer: een hoogstpersoonlijke liefdesverklaring. Diepgewortelde verlangens, op papier liefst. Doodeng kortom, en dan komt ook nog eens de hoop op wederkerigheid om de hoek kijken. Vaak ijdele hoop dus, als slechts een op de vijf Valentijn viert. Hoewel: Liefst zeventien procent van ons hoopt iets te krijgen voor Valentijnsdag, zonder zelf iets te doen. Ja zeg luister, zo wordt het natuurlijk nooit wat.

 
Valentijn vraagt een behoorlijke inzet van de deelnemer: een hoogstpersoonlijke liefdesverklaring. Diepgewortelde verlangens, op papier liefst. Doodeng kortom, en dan komt ook nog eens de hoop op wederkerigheid om de hoek kijken.
Beeld thinkstock

Evengoed zijn er dus nog heel wat romantische zielen. En er is hoop. De tijd waarin Valentijn naar ons land kwam, was geen tijd waarin oprechtheid en romantiek hoogtijdagen vierden. Het was het tijdperk van de ironie, niet de retorische ironie maar de luie en halfslachtige toe-eigening van om-het-even-wat sinds eind twintigste eeuw. De invloed ervan op de romantiek valt onmogelijk in te schatten, maar dat Valentijnsdag er niet bij floreerde staat vast. De liefdesverklaring past niet in een tijd van lauwheid. Van leverworst met kaas bij de borrel, tot rendiertruien en gouden schakelkettingen, we hadden er veel lol aan.

Nieuwe oprechtheid
Maar, zo schreef Loes Reijmer in november in de Volkskrant, we zijn het beu. Niets te zeggen, behalve dat we zo hoog verheven zijn boven alles. Schrijver Joost de Vries zei in datzelfde stuk: 'Als je steeds maar op een lullige manier over alles praat, internaliseer je dat. De woorden die je gebruikt, bepalen hoe je denkt.' Misschien heeft het daarmee te maken, dat ik zelfs bij oprechte complimenten vaak ironie vermoed ('O, je vindt het écht een leuk kapsel?').

Oprechtheid is aan een comeback begonnen en dat is goed nieuws voor de romantiek. Ineens zie ik de nieuwe oprechtheid in het liefdesleven om me heen: mensen stappen roekeloos in het huwelijksbootje, niet-ironisch en niet alleen voor de hypotheek. Ze krijgen kinderen en nemen 'verkering'. En deze week zag ik warempel, voor het eerst ooit, Valentijnsplannen en -kaarten opduiken in Instagramfeeds en op Facebookwalls. De nieuwe ernst geeft het Valentijnsfeest de kans die het nooit heeft gehad. Doe eens gek, kies een Valentijn. Het mag zelfs anoniem. Kijk in uw hart, zouden de Victorianen zeggen.

Emma Curvers is schrijfster en columnist. Twitter @EmmaCurvers

 
Ineens zie ik de nieuwe oprechtheid in het liefdesleven om me heen: mensen stappen roekeloos in het huwelijksbootje, niet-ironisch en niet alleen voor de hypotheek.
Beeld thinkstock
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.