Opinie

'De Haagse wereldpolitiek is niet meer te volgen'

Mali is een voor ons totaal vreemde, verraderlijke en vijandige (moslim)omgeving, en dus bloedlink, schrijft Dirk-Jan van Baar. 'Waarom gaan de Belgen niet? Zij hebben ervaring in Afrika en spreken Frans.'

Franse militairen in Gao, Mali. Beeld afp

Volgens Rob de Wijk is de Nederlandse missie naar Mali, waartoe het kabinet vrijdag heeft besloten, onontkoombaar eigenbelang. Nederland plaatst zich daarmee in het hart van een VN-operatie en vijzelt zijn internationale reputatie op. Dat zou hard nodig zijn, want door de laatste jaren telkens niet thuis te geven krijgt ons land in het buitenland niks meer gedaan. Ook kan er niet meer worden weggekeken van de instabiliteit in landen als Mali en Syrië, waar aan Al-Qaida gelieerde jihadisten de regio onveilig maken en grote vluchtelingenstromen naar Europa op gang hebben gebracht.

Dat laatste is natuurlijk waar, al betreft het hier een veel groter probleem waar Nederland in zijn eentje weinig aan kan doen. Daar hebben we de NAVO voor, of anders de EU, die overigens geen gemeenschappelijk veiligheidsbeleid heeft. In Mali gaat het om een VN-missie onder leiding van onze landgenoot Bert Koenders, en zijn de Nederlanders afhankelijk van Afrikaanse troepen en de Fransen, die begin dit jaar met drieduizend man ingrepen en hun troepenmacht naar duizend willen terugbrengen. De Afrikanen staan onder commando van een generaal uit Rwanda, waar in 1994 een genocide plaatsvond. In theorie kunnen dat prima vredessoldaten zijn die weten hoe ze met zulke bijltjes moeten hakken. Maar in de praktijk zullen onze jongens daar liever niet mee omgaan. De Nederlanders mogen blij zijn als de Afrikanen enkele woorden Frans spreken, de taal van het corps diplomatique die in politiek La Haye amper nog wordt beheerst. Laat staan dat onze krijgsmacht dat doet.

Slechte ervaringen met de VN
Nederland heeft eigenlijk al sinds Nieuw-Guinea (de volkerenmoord op de Papoea's) slechte ervaringen met de VN, waar nooit duidelijk is wie de leiding voert en iedereen eigen agenda's heeft. In Srebrenica ging dat pijnlijk mis. Het was toen de Franse generaal Janvier die NAVO-luchtsteun had moeten aanvragen en dat niet deed. Echt kwalijk werd Nederland het fiasco niet genomen, het was een VN-missie waar niemand zin in had. Maar politiek Den Haag hield er een trauma aan over. Moet je het dan nog eens met de Fransen proberen?

De Fransen beschouwen Noord-Afrika van oudsher als hun achtertuin en hebben er ook aparte commerciële belangen. Nederland niet. In zo'n voor ons totaal vreemde, verraderlijke en vijandige (moslim)omgeving de ogen en oren spelen voor de internationale gemeenschap is bloedlink. Onze minister van Defensie sprak er opgetogen over. Informatie vergaren en met anderen delen klinkt ook hip en modern en onschuldig.

Waarom gaan de Belgen niet? Zij hebben ervaring in Afrika en spreken Frans. In Straatsburg zit Eurocorps, waarvan Nederland geen lid is omdat het de NAVO prefereert en er al genoeg militaire hoofdkwartieren zijn. Eurocorps staat onder leiding van een Belgische generaal en zit eveneens om missies verlegen. Je zou wensen dat er bij zo'n missie naar een onmetelijk woestijnland als Mali - een failed state - sprake is van een coherente westerse strategie waarbij op eerder succes wordt voortgebouwd. Daarin past niet dat president Hollande zijn interventiemacht die in januari nog met vive la France! werd begroet nu alweer wil afbouwen. Nederland plant 'in beginsel' de aftocht voor eind 2015.

Vive la Hollande!
Maar om het arme Mali gaat het niet, het gaat om de internationale reputatie van Nederland (vive la Hollande!) die na het vertrek uit Uruzgan is ondermijnd. Al wordt dat natuurlijk door minister Timmermans ontkend, hij heeft er nog nooit een buitenlandse collega over horen klagen. Maar het was de PvdA die in 2010 aan die NAVO-missie geen vervolg wilde geven en het vierde kabinet-Balkenende opblies, het begin van jaren gerommel aan het Binnenhof. De PvdA zette zichzelf buitenspel en maakte plaats voor de PVV. De Kunduz-coalitie zette op maat van GroenLinks een politiemissie naar Noord-Afghanistan op touw. De PvdA was steeds tegen. En nu maken PvdA-bewindslieden zich uit Nederlands en Europees eigenbelang sterk voor een vechtmissie naar Afrika onder leiding van een partijgenoot met een VN-pet. Defensie, door bezuinigingen van een VVD-bewindsvrouw uitgekleed, heeft wel oren naar de missie om het eigen bestaansrecht te bewijzen. Haagse journalisten berichten erover alsof het de gewoonste zaak van de wereld is. Geen wonder dat Henk & Ingrid denken dat het in de buitenlandse politiek alleen nog om de baantjes draait.

Protectie van de oude karavaanstad Timboektoe, die onder bescherming staat van de UNESCO, zou nog eervol zijn. Maar in behoud van cultureel erfgoed zijn onze Haagse kosmopolitici niet zo geïnteresseerd. Bij het opheffen van de bibliotheek van het KIT in Amsterdam - een collectie die in meer dan twee eeuwen is opgebouwd en nu naar Egypte gaat - waren de papierversnipperaars een serieuze optie. Vroeger, toen we nog echte koloniën hadden, zouden we van tropenkolder spreken. Een nationale schande, die de reputatie van Nederland in de wereld onmogelijk ten goede kan komen. Daar helpt ook geen missie naar Mali bij.

Dirk-Jan van Baar is historicus.

 
Informatie vergaren en delen klinkt hip en modern en onschuldig
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.