180 graden Ondernemer Marian Spier

‘Alles is mogelijk’ geldt niet voor iedereen

Ondernemer Marian Spier (48) veranderde van mening over gelijke kansen voor iedereen.

‘Het is niet alleen een kwestie van je best doen en dan kom je er wel’ Beeld Ivo van der Bent

OUDE STANDPUNT

‘In Nederland heeft iedereen dezelfde kansen. Je kunt bereiken wat je wilt, ongeacht milieu, sekse of kleur. Ieder kind beschikt over talenten en als je flink je best doet kun je ver komen. Met die opvatting ben ik opgegroeid. Ik heb zelf ervaren dat het zo werkt. ‘Alles is mogelijk,’ zei mijn vader altijd. Nooit kreeg ik te horen dat ik iets niet zou kunnen, bijvoorbeeld omdat ik een meisje was. Thuis was alles bespreekbaar. Mijn ouders gaven mij, mijn broer en zus alle vrijheid te doen wat we wilden, onze eigen keuzes te maken. Ook kregen we veel mee: we gingen naar musea, debatavonden en kregen boeken voorgeschoteld, van literatuur tot encyclopedieën. Ik zoog alles op. In mijn hoofd was ik vrij. Zelfbewust ging ik een hbo-studie communicatie doen en daarna op zoek naar een baan. Ik kwam makkelijk aan het werk; bij KPN, een verzekeringsmaatschappij, reclamebureaus, een hogeschool. Ik koos voor werkkringen waar ik mij geaccepteerd voelde als vrouw, als gekleurde vrouw. Dat merk je al bij binnenkomst. Ik kon goed voor mezelf opkomen: als ik een andere functie ambieerde of een opleiding wilde doen, dan vroeg ik daarom. Ook onderhandelde ik zonder schroom voor een goed salaris.’

HET KANTELPUNT

‘Mijn blik veranderde toen ik aan de slag ging als docent in het hoger beroepsonderwijs. Daar kwam ik in aanraking met jongeren met een heftige thuissituatie: ouders met psychische problemen, een verslaving, financiële problemen. Deze leerlingen waren veel onzekerder dan ik op die leeftijd. Ze hadden van huis uit geen vaardigheden meegekregen als discipline, doorzettingsvermogen, ambitie. Sommige ouders hadden zelf niet gestudeerd, en konden hun kinderen niet helpen of volgen. Ik zal nooit vergeten dat we op schoolreis gingen naar Berlijn en er studenten waren die nog nooit van de Berlijnse Muur hadden gehoord en niet precies wisten wat de Holocaust inhield. Net als zij had ik ook geen duidelijk doel voor ogen, maar ik had wel het vertrouwen dat ik iets zou bereiken. Daar ontbrak het bij deze leerlingen aan. Door de moeilijkheden thuis stonden zij op achterstand. Zij waren minder zelfbewust en wereldwijs. Hetzelfde zag ik later bij een programma dat ik ontwikkelde voor de gemeente Amsterdam, om vrouwen uit hun isolement te halen. Het waren vrouwen die een opleiding hadden gevolgd en vaak onder hun niveau werkten. Ze hadden geen idee hoe ze een stap verder konden zetten. Ze wisten de weg niet, hadden geen rolmodellen, geen netwerk en ontbeerden het zelfvertrouwen dat nodig is om in de kijker te lopen. Deze vrouwen hadden in hun leven vaak ‘nee’ te horen gekregen. Dat maakt onzeker.’

NIEUWE STANDPUNT

‘Het klopt niet dat iedereen dezelfde kansen heeft zich te ontwikkelen. Het is niet alleen een kwestie van je best doen en dan kom je er wel. Wie opgroeit in een achterstandsgezin met grote problemen, daar weinig vaardigheden ontwikkelt en geen vertrouwen in de toekomst mee krijgt, begint zijn volwassen leven op achterstand. Voor iedereen geldt dat in feite niemand in de maatschappij op jou zit te wachten. Kansen moet je zelf creëren. Daarvoor heb je kennis nodig van de maatschappij, sociale vaardigheden en zelfvertrouwen. Die krijgt niet iedereen mee. En dan nog ben je voor een belangrijk deel ervan afhankelijk of anderen jou een kans geven. Je kunt op de arbeidsmarkt op vooroordelen stuiten, omdat je een vrouw bent, een kleurling, 50-plus, of een beperking hebt: jij komt er niet in, of jij komt niet verder. Wie goed is opgeleid en ambitieus is maar niet aan het werk komt, kan gefrustreerd raken. Dat zie ik vaak om mij heen gebeuren. Er zijn zoveel processen in organisaties die intimiderend zijn en waarin werknemers kunnen vastlopen. Er is vaak een kleine groep die de norm stelt: wij hebben geen vrouwen op hoge posities, wij hebben geen zwarten in die functies, een vluchteling past hier niet. Voor nieuwe groepen is het niet makkelijk een plek te bemachtigen. Wie het lukt beschikt over veel zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen, of heeft het geluk van iemand de kans te krijgen.’

HET EFFECT

‘Het inzicht dat in Nederland wel degelijk kansenongelijkheid bestaat, heeft mij doen besluiten het roer om te gooien. Alleen maar aan geld denken en zorgen dat ik het zelf goed heb is niet meer wat ik nastreef. Ik ben mij gaan afvragen wat mijn bijdrage is aan de samenleving. Voor gemeenten en organisaties zoals de Verenigde Naties ben ik projecten gaan ontwikkelen die sociale impact hebben, die mensen met een achterstand weerbaar maken en vooruit helpen. Of het nu vrouwen zijn, mensen met een migratieachtergrond of mensen met een beperking. Er zijn zoveel groepen in de maatschappij die moeilijk verder komen omdat  ze jong op achterstand zijn komen te staan of omdat stereotiepe denkbeelden hen in de weg zitten. Al deze groepen hebben mentoren en rolmodellen nodig aan wie ze zich kunnen optrekken. Daar zet ik mij voor in.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.