Interview

'Alexander Pechtold had als ervaren politicus beter moeten weten'

Had Alexander Pechtold moeten melden dat hij een appartement ter waarde van 135.000 euro kreeg van een bevriende Canadese oud-ambassadeur? 'Ja, hij had het moeten laten registreren', zegt Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans. 'Niet omdat het nou wel of niet in de regeltjes staat. De regeltjes zijn niet zo duidelijk. Maar hij had het als ervaren politicus moeten aanvoelen.'

Wim Voermans

Pechtold zegt dat privégiften buiten het officiële geschenkregister vallen.

'Ja, dat zegt hij. Maar de reglementen zeggen daar niets over. Er staat niet eens een verschil tussen privé en niet-privé in de regels van de Tweede Kamer.'

Heeft een politicus dan geen recht op een privéleven?

'Dat is een schijntegenstelling. Als een politicus een auto koopt van 700 duizend euro is dat een privé-zaak. Maar zou dat niet gek zijn voor een SP-politicus? Dat is toch privé? Proef je? Daar gaat het om. Als politicus doe je in de openbare ruimte veel zaken, ook achter gesloten deuren. Dat is kwetsbaar. Je moet dus continu duidelijk maken dat je geen banden hebt met wie dan ook. Een ervaren politicus als Pechtold had moeten weten dat je hier gefronste wenkbrauwen van kunt krijgen en dat dit afstraalt op de hele politiek.

'Waarom dat noemen van die privékwestie me zo tegenstaat, is omdat ik me ook bezig houd met de transparancy-discussie wereldwijd. Elke minister in zwakke democratieën of bestuurders van een voetbalbond die van belangenverstrengeling of zelfs corruptie worden verdacht, doen meestal twee dingen: degene die het aankaart wordt belachelijk gemaakt en vervolgens wordt het schild van de privékwestie ingezet - met al dan niet een rechtszaak vanwege smaad erachteraan. Corruptie stuit altijd op de muur van 'privé'. Dat dit nu ook hier de eerste reflex is, valt me tegen in Nederland. Dat verwacht je eerder in een bananenrepubliek.'

Moet het geschenkenregister worden aangepast?

'Ja, Nederlandse politici maken er een flauwekulregister van. Het staat vol met gerommel en geneuzel dat er niet toe doet. De grote dingen zie je niet. Maar bij twee van de 1.350 meldingen gaat het om bedragen van 1.000 euro of meer. Klaas Dijkhoff die een cheque heeft gewonnen als best geklede man van Nederland die hij mag besteden bij de Bijenkorf, een burgemeester die een cheque met opgehaald geld doorgeeft aan een dierenasiel. Transparantie wordt niet serieus genomen. Het registratiesysteem is brak, het werkt niet, het staat nagenoeg vol met non-informatie over dingen die je juist niet hoeft te registreren. De Kamer doet er kennelijk niet serieus zijn best voor. Juist wat er in zou moeten staan, staat er niet in, zo laat het incident rond Pechtold zien. Zo creëer je dus een schimmige sfeer waar u en ik vragen bij gaan krijgen.'

Hoe kunnen we dat register verbeteren?

'Strengere regels. Het is nu vrijblijvend. Iedereen doet maar wat. 52 Kamerleden hebben nog nooit iets gekregen kennelijk. En verder gaat het om goedkope flesjes wijn, boeken, houtjes en touwtjes. Kamerleden maken er onderling, zo lijkt het, een dolletje van. De echte dingen lijken er tussen door te glippen. Dat deugt niet.'

Meer over