De Zweedse koning Carl Gustaf en koningin Silvia in de Nikolaikirche in Leipzich.
De Zweedse koning Carl Gustaf en koningin Silvia in de Nikolaikirche in Leipzich. © EPA

Zweedse kerk wil toegankelijker worden en maakt Jezus onzijdig

De figuur van Jezus is in de ogen van een van de bisdommen in de Zweedse kerk niet mannelijk, maar onzijdig. Om transseksuelen in de kerk te omarmen, verwijst het bisdom voortaan bij voorkeur naar Jezus met het geslachtsneutrale Zweedse persoonlijk voornaamwoord hen. Dat valt niet bij iedereen in goede aarde.

Sinds 2015 is aan de officiële Zweedse woordenlijst een genderneutraal voornaamwoord toegevoegd. Naast han (hij) en hon (zij) kent Zweden de verwijzing hen. De Zweedse taalunie kwam hiermee tegemoet aan een wens van transseksuelen en iedereen die in Zweden niet in de categorie hij of zij valt.

De Zweedse Kerk wil nu het goede voorbeeld geven. Een parochie in Västerås - een van de grootste steden in Zweden - plaatste in december een advertentie in de krant ter aankondiging van de jaarlijkse kerstdienst. Daarin gebruikte de kerk voor het eerst het woord hen ter verwijzing naar Jezus.

Historische Jezus

Ik wil één ding duidelijk maken: transpersonen zijn geschapen door God, hun lichamen behoren tot Gods mooie en unieke schepsels

Mikael Mogren, bisschop van Västerås

'Ik ben verbaasd dat dit wordt gezien als provocerend', zei priester Susann Senter tegen de krant Dagens Nyheter. Binnen de kerk is volgens haar uitvoerig over de 'geslachtsverandering' gediscussieerd. De kerk erkent nog steeds dat de historische Jezus een man was. Maar dat gegeven is irrelevant voor het christelijke geloof in het moderne Zweden, zei Stenter: 'Jezus is waarlijk God en waarlijk mens. Daarmee stijgt Jezus uit boven hem of haar.'

In een persverklaring schaart Mikael Mogren, de bisschop van Västerås, zich achter de beslissing. Hij wil de kerk toegankelijker maken voor bijvoorbeeld transseksuelen en travestieten. 'Ik heb krenkende formuleringen gelezen over travestieten, transseksuelen en andere transpersonen. Daarom wil ik één ding duidelijk maken: transpersonen zijn geschapen door God, hun lichamen behoren tot Gods mooie en unieke schepsels.'

Onderdrukking van de vrouw

Volgens Mogren is de mannelijke identiteit van Jezus Christus door heersers gebruikt om de macht van de man over de vrouw te legitimeren. Door van Jezus in theologische zin een onzijdig persoon te maken, valt de religieuze rechtvaardiging weg onder de onderdrukking van de vrouw, vindt Mogren.

Het woord hen is in Zweden al langer aan een opmars bezig. In kranten lees je het vaker op plekken in de zin waar vroeger automatisch 'hij' zou zijn gebruikt. Bijvoorbeeld ter verwijzing naar de piloot (in de zin van alle piloten) - ook vrouwen oefenen dit beroep immers uit. Daarnaast gebruiken rechters het woord als ze in algemene zin verwijzen naar een dader (gärningsman in het Zweeds). 'Hij' gebruiken, dat vinden ze stigmatiserend.