De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un op een foto die volgens staatsmedia laat zien hoe hij een nucleair wapen bespreekt.
De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un op een foto die volgens staatsmedia laat zien hoe hij een nucleair wapen bespreekt. © AFP PHOTO/KCNA VIA KNS

Zuid-Koreaanse defensieminister wil na kernproef geen overleg, maar 'militair antwoord'

Zuid-Korea heeft afgelopen nacht een militaire oefening gehouden in de Japanse Zee. Daarbij werd een aanval gesimuleerd op de plek waar Noord-Korea zondag een kernproef uitvoerde met naar eigen zeggen een geavanceerde waterstofbom die geschikt is voor ballistische raketten.

Bij de oefening werden vanaf het vaste land raketlanceringen uitgevoerd. Daarnaast werden er straaljagers ingezet. Het leger meldt dat nog veel meer militaire oefeningen worden voorbereid, waar ook de Verenigde Staten aan zullen deelnemen. 'Het is tijd voor een militair antwoord, in plaats van overleg', zei de Zuid-Koreaanse minister van Defensie maandag. Volgens Zuid-Korea zijn er aanwijzingen dat Noord-Korea de lancering van een langeafstandsraket voorbereid.

De VN-Veiligheidsraad komt maandag in spoedzitting bijeen.

Felle reactie Trump

De Amerikaanse president Donald Trump reageerde fel op de Noord-Koreaanse kernproef. Hij zei dat de VS overwegen alle banden te verbreken met elk land dat handel drijft met Noord-Korea (zoals China). Een militaire reactie wilde hij niet uitsluiten. 'We zullen zien', zei hij desgevraagd. Vorige maand dreigde Trump 'vuur en furie' over Noord-Korea te zullen uitstorten als dat land de VS blijft bedreigen.

Minister van Defensie Jim Mattis sprak zondagavond over een grote militaire actie in het geval Noord-Korea de VS of een van hun bondgenoten zou aanvallen. 'Washington wil Noord-Korea niet vernietigen, maar we kunnen het wel.'

Trump kwalificeerde Noord-Korea via Twitter als een 'schurkenstaat' die 'vijandig en gevaarlijk' blijft voor de VS, en deelde en passant de nodige kritiek uit. Het streven van Zuid-Korea naar een diplomatieke toenadering werkt niet, 'want zij (Noord-Korea) begrijpen maar één ding'. En de atoomproef is een blamage voor China, 'dat tracht te helpen maar zonder veel succes'.

De president vergaderde later op de dag met de nationale veiligheidsraad om een antwoord te vinden op Noord-Korea's eerste nucleaire test tijdens zijn regeerperiode. Bondgenoten als Japan, Zuid-Korea, Duitsland, Frankrijk en de Europese Unie hadden toen al opgeroepen tot een krachtige reactie van de internationale gemeenschap. Ook China en Rusland veroordeelden de test.

De ondergrondse kernproef veroorzaakte zondag om 05.59 Nederlandse tijd een aardbeving met een kracht van 6,3 op de schaal van Richter. Hij was volgens Japanse en Zuid-Koreaanse experts met een geschatte omvang van 70 tot 120 kiloton tot tien keer sterker dan de vorige test, september vorig jaar. De Noord-Koreaanse staats-tv sprak jubelend van een 'volmaakt succes'.

Buitenlandse deskundigen zijn er nog niet zeker van of het inderdaad om een waterstofbom ging, maar als dat niet zo is, lijken de Noord-Koreanen er wel dichtbij. Foto's van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un laten hem zien met wat lijkt op (een model van) een tweefasen thermonucleaire bom, waarbij een eerste kernsplitsingsreactie tot een veel krachtiger kernfusie-explosie leidt.

Provocatie

Meer over de Noord-Koreaanse dreiging

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un dreigt met meer raketlanceringen, onder andere richting het Amerikaanse eiland Guam in de Stille Oceaan. Maar hoeveel van zulke testen zijn er tot nu toe al uitgevoerd, en hoe ver kwamen de raketten?

Terug van weggeweest: kernwapens. Een wereldwijde nucleaire oorlog is misschien niet realistisch, maar een kleine kernoorlog is opeens niet ondenkbaar. Wat zouden we ervan merken als ergens een nucleair conflict uitbreekt? (+)

De Russische president Vladimir Poetin waarschuwt dat Noord- en Zuid-Korea balanceren op de rand van een 'grootschalig militair conflict'. Hij zei vrijdag dat de Amerikaanse aanpak van Noord-Korea een 'doodlopende weg' is.

Als het een waterstofbom blijkt, is dat een nieuwe stap in de ambitie van het Noord-Koreaanse regime om zich als garantie op zijn voortbestaan een intercontinentaal kernwapen te verwerven. Het land deed al vijf gewone kernproeven, en testte in juli twee raketten die de VS kunnen bereiken maar nog niet met zware kernkoppen waren uitgerust. Het voordeel van een waterstofbom is dat die veel krachtiger is, maar ook kleiner en lichter.

De kernproef was niet alleen een provocatie aan het adres van Trump, die zaterdag nog met de Japanse premier Shinzo Abe de nucleaire crisis in de regio had besproken. Het was ook een affront voor de Chinese president Xi Jinping, die zich verzet tegen Trumps suggestie dat Noord-Korea zijn probleem is, maar wel onder grote druk staat om iets aan zijn lastige bondgenoot te doen.

De bom ontplofte kort voordat Xi een handelsforum opende aan de vooravond van de BRICS-top van opkomende landen in het Chinese Xiamen. Hij zei niets over de test zelf maar sprak wel van een donkere schaduw die na meer dan een halve eeuw vrede over de wereld valt. Xi en de Russische president Vladimir Poetin kwamen volgens het Chinese staatspersbureau Xinhua in Xiamen overeen te zullen vasthouden aan de denuclearisering van het Koreaanse schiereiland.

Sancties

Europese leiders drongen gisteren op een stevige internationale reactie aan. De Duitse kanselier Angela Merkel, de Franse president Emmanuel Macron en voorzitter Donald Tusk van de Europese Unie veroordeelden de Noord-Koreaanse kernproef in scherpe bewoordingen. Macron pleitte voor een EU-reactie met zwaardere sancties. Tusk riep de Veiligheidsraad daartoe op.

Betwijfeld mag worden of zwaardere sancties veel zullen uitmaken. De huidige strategie van dreigementen en sancties heeft overduidelijk geen effect. De VS ontkomen er volgens analisten niet aan direct met Pyongyang te gaan praten. Dat lijkt de enige manier om te voorkomen dat de situatie verder escaleert, een opvatting die overigens ook door Rusland en China wordt uitgedragen.