Zo verliep vandaag de herdenking in Brussel

Een jaar na de aanslagen in Brussel

Vandaag staat België in het teken van de herdenking van de aanslagen van 22 maart 2016, waarbij 16 doden en meer dan driehonderd gewonden vielen. Op de luchthaven van Zaventem, in het getroffen metrostation van Maalbeek en op tal van andere plaatsen, wordt uitgebreid stilgestaan bij 'de dag dat alles in België veranderde'.

Om 7.58 uur, het tijdstip waarop in de vertrekhal van Zaventem twee bommen ontploften, wordt op de luchthaven een minuut stilte gehouden, in aanwezigheid van het Belgische koningspaar en premier Charles Michel. Zelfs het vliegverkeer wordt hiervoor stilgelegd. Enkele slachtoffers, nabestaanden en hulpverleners getuigen over hun traumatische ervaringen.

'Flight in Mind'

Tijdens een besloten plechtigheid voor het luchtvaartpersoneel wordt het gerestaureerde beeldhouwwerk 'Flight in Mind' onthuld. Het kolossale bronzen beeld, dat voorheen de vertrekhal sierde, raakt door de aanslag zwaar beschadigd, en verbeeldt de enorme impact van de spijkerbommen. De diepe inslagen in het beeld zijn bij de restauratie zichtbaar gelaten.

Na een toespraak van de Belgische koning Filip vertrekt de officiële delegatie per metro naar Maalbeek, het metrostation waar de tweede aanslag plaatsvond. Om 9.11 uur, tijdstip van de ontploffing, wordt ook hier een minuut stilte gehouden. Slachtoffer Christelle Giovannetti houdt een toespraak. Ook de rest van het openbaar vervoersnetwerk wordt opgeroepen tot een minuut lawaai, en er wordt getoeterd en geapplaudisseerd.

Burgermars

Naast deze officiële plechtigheden vinden in heel België lokale herdenkingsactiviteiten plaats. In Brussel vertrekt om 15 uur op verschillende plaatsen, onder andere vanuit de achterstandswijk Sint-Jans-Molenbeek, een 'burgermars' naar het Beursplein, waar een jaar geleden veel Belgen verzamelden om hun medeleven te uiten. Ook vandaag worden daar kaarsen gebrand en bloemen neergelegd.

Wat verderop is het beeldje van Manneken Pis in een brandweerkostuum gestoken, als eerbetoon aan de hulpverleners die na de aanslagen loodzwaar werk verrichtten. De beroemde choreografe Anne Teresa de Keersmaeker organiseert een groepsdans, in de hoop hiermee een 'verbindingsritueel' tussen mensen tot stand te brengen.

Terugblikken

Is het land veiliger geworden, en hebben moslims en niet-moslims elkaar na de aanslagen de hand gereikt?

Ook de Belgische media staan vandaag volledig in het teken van de aanslagen. Veel kranten herpubliceren vanmorgen op hun voorpagina de foto van de Indiase stewardess Nidhi Chaphekar, die met haar bestofte gezicht en gescheurde kleren het symbool van 22/03 werd. Chaphekar lag lange tijd in coma, maar herstelde en werd maandag door het Belgische koningshuis ontvangen.

Veel Belgische radio- en televisiestations zenden 24 uur lang programma's over de aanslagen uit. Daarbij blikken ze terug op de gruwelen van vorig jaar, maar wordt ook geëvalueerd waar België een jaar na de aanslagen staat. Is het land veiliger geworden, en hebben moslims en niet-moslims elkaar na de aanslagen de hand gereikt? De antwoorden op die vragen zijn zeer uiteenlopend, maar algemeen is de teneur dat België nog steeds met grote risico's en problemen kampt.

Dit schreven wij op de dag van de aanslagen in Brussel - en daarna. Van de eerste schokkende reconstructies tot de analyses maanden later.

Waarom staan er geen bagagescanners en metaaldetectors bij de ingang van de vertrekhal, zoals de eerste maand na de aanslag het geval was en zoals het luchthavenpersoneel wil? Het luchthavenbedrijf Brussels Airport kan de vraag niet beantwoorden.

Een jaar na de aanslagen boekt de Brusselse luchthaven Zaventem een passagiersrecord en lijkt het leven er gewoon verder te gaan. Dat geldt niet voor het personeel dat het bloedbad woensdag een jaar geleden meemaakte: 'Het zit altijd in je hoofd.'

De Brusselse leerkracht Christelle Giovannetti overleefde de aanslag op de metro in het station Maalbeek, maar de verzekeringsmaatschappij schuift alles op de lange baan: 'Ik moet bewijzen dat ik voor de aanslag een goed gehoor had'.