Zelden speelde seks zo'n grote rol tijdens campagne

Teruglezen: Het seksuele verleden van Bill Clinton doet er ook toe

Na serieuze aantijgingen dat Republikeins senaatskandidaat uit Alabama Roy Moore ontucht heeft gepleegd met een minderjarig meisje, ontbrandt in de VS - vooral in progressieve media - een discussie over de vraag of Bill Clinton niet te makkelijk weg komt. Tijdens de verkiezingen schreef Loes Reijmer al dat het verleden van Clinton er ook toe deed. Lees het stuk hieronder terug:

De vrouwenzaak had een goede week, zou je kunnen zeggen. Dankzij het geluidsfragment waarin Donald Trump opschept dat hij vrouwen graag 'by the pussy' grijpt en uit het niets begint te zoenen, is definitief bewezen dat hij een gevaarlijke gek is - niet alleen ongeschikt als president, maar ook als baas, vader en man. Zijn campagne zit in het slop, de kans dat hij op 8 november wordt gekozen is kleiner geworden. Allemaal goed nieuws.

Aanranding: ook Trump treft blaam

Trump ontkende tijdens het laatste debat dat hij ooit vrouwen zou hebben aangerand. Sindsdien hebben meerdere vrouwen het tegendeel beweerd. Onder meer een receptioniste die in de Trump Tower werkte en een journaliste die hem interviewde voor People verklaren door hem belaagd te zijn.Een ex-deelneemster van een missverkiezing vertelde hoe hij vaak hun kleedkamer binnenkwam, ook als ze naakt waren.

De ophef an sich is ook positief. Die bewijst dat de tijden zijn veranderd. Voorheen zou misschien genoegen zijn genomen met Trumps excuus dat het louter 'kleedkamerpraat' betrof. Mannen onder elkaar, boys will be boys, laat ze toch. Die geluiden waren er natuurlijk ook, van enkele Republikeinen en misschien wat brommende Bavaria-mannen aan de keukentafel. Maar we zagen óók Anderson Cooper, debatleider van CNN, die er wel een punt van maakte dat een presidentskandidaat stond op te scheppen over aanranding. Trumps bagatelliserende reactie leidde er deze week toe dat zijn slachtoffers hun verhaal deden in de media - het bleef niet bij pochende aanrandingspraat, bevestigden zij. Nu deze kwestie speelt bij de grootste spelers op het wereldtoneel, kunnen vrouwen de wereld er nog eens aan herinneren dat het niet oké is om de schaamstreek als grabbelton te gebruiken.

Toch zou je het CNN-debat van afgelopen zondag ook als absoluut dieptepunt kunnen zien. Trump loste eindelijk zijn maandenlang geuite dreigement in: hij zou Hillary Clinton confronteren met het seksuele verleden van haar man Bill. En dus belegde hij een persconferentie waarin hij de vermeende slachtoffers van Bill hetzelfde wereldtoneel opsleurde. Enkele minuten voor het debat leidde hun aanwezigheid bijna tot een opstootje, toen bleek dat team-Trump de vrouwen in het vip-gedeelte van het publiek had willen zetten, naast Bill en in het blikveld van Clinton. 'Zo probeerden Trump en zijn topadviseurs het maximale schokeffect te creëren voor de tientallen miljoenen mensen die inschakelden van over de hele wereld', schreef The New York Times maandag.

Schokeffect

De debatorganisatie stak er een stokje voor, maar Trump had het wel voor elkaar: Bill en de vrouwen die hem beschuldigen van aanranding en verkrachting in één ruimte - en dat alles voor de ogen van de vrouw die een historische gooi doet naar het presidentschap en de tientallen miljoenen ogen thuis.

Of de beschuldigingen van de vrouwen waar zijn of niet, het pijnlijke is dat ze ook hier werden misbruikt. Niet fysiek, maar om een 'maximaal schokeffect' te genereren voor weinig meer dan Trumps lijfsbehoud. Ze boden hem de kans zijn eigen seksistische straatje schoon te vegen en media en publiek de andere kant op te sturen: kijk, daar zit de echte vijand.

Wat Trump Clinton hier flikte past in een patroon, zei Rebecca Traister, journalist voor New York Magazine. 'Hij vernederde Clinton op de enige manier waarop hij vrouwen altijd denkt te kunnen vernederen: seksueel', betoogde ze. 'Hij wilde het land eraan herinneren dat haar man haar heeft bedrogen. Dat is in zijn ogen het ergste wat je een vrouw kunt verwijten: ze heeft niet de seksuele aandacht van haar man kunnen vasthouden.'

Zelden speelde sekse zo'n belangrijke rol in een verkiezingsdebat, schreef The New York Times maandag. 'Voorheen waren beide kandidaten man, een discussie over de seksen was altijd wat plichtmatig.' Zo niet afgelopen zondag. 'Seks was een stok om mee te slaan, een motief, een achtergrond', aldus de krant. 'Het was nooit buiten beeld.'

Louter positief voor Clinton, zou je denken. De best gekwalificeerde kandidaat ooit neemt het als vrouw op tegen de minst geschikte man aller tijden. Een man met de meest vrouwonvriendelijke reputatie bovendien, terwijl zij nadrukkelijk strijdt tegen sekseongelijkheid en seksueel geweld.

Maar toch. Een campagne waarin het bijna alleen maar draait om sekse en seks, vestigt ook de aandacht op iets wat we misschien een beetje waren vergeten. Iets wat Trump, hoe onzuiver zijn motieven ook zijn, wel goed heeft gezien. Het seksuele verleden van Bill ís een zwakke plek van Clinton, hoe ongeëmancipeerd en seksistisch dat ook klinkt.

Verkrachting

De beschuldigingen aan het adres van Bill zijn niet nieuw, ze zijn alleen door Trump afgestoft en ingezet in het idiote spektakel dat deze campagne is. Al in 1999 beweerde Juanita Broaddrick, een van de vrouwen die Trump vergezelde op de persconferentie, in een interview op NBC door Bill te zijn verkracht. Het zou in 1978 zijn gebeurd, toen hij campagne voerde om gouverneur van Arkansas te worden.

Bekenden van Broaddrick ondersteunen haar verklaring, onder wie de toenmalige baas die haar 'huilend en in shocktoestand' aantrof, niet lang nadat de verkrachting zou hebben plaatsgevonden. Ook had ze een bebloede lip. Broaddrick deed geen aangifte, omdat ze naar eigen zeggen bang was voor Bills invloed. Er is, zoals zo vaak bij verkrachtingen, geen bewijs.

Toch sluiten zelfs progressieve media als Vox en Slate niet uit dat het waar is. 'De beschuldiging is serieus en geloofwaardig, en zou niet zomaar terzijde moeten worden geschoven', schrijft Vox. Columnist Michelle Goldberg deze week op Slate: 'Ik heb Broaddricks claims over Clinton altijd geloofwaardig gevonden, hoewel alleen zij tweeën de waarheid kennen.'

Interessant is hoe Slate in 1999 schreef over de beschuldigingen. De site ontleedde toen nog het verhaal van Broaddrick met mogelijke verklaringen voor Bills schuld of onschuld. Aan beide scenario's werd evenveel waarde gehecht. Nu niet, en dat laat zien dat we in andere tijden leven.

Tegenwoordig is de feministische consensus: mensen die claimen slachtoffer van seksueel geweld te zijn moeten in eerste instantie worden geloofd. Nog te vaak worden zij verdacht van liegen, terwijl de maatschappelijke sympathie bij de beschuldigden ligt. Want die zouden maar onterecht als dader worden aangemerkt.

De bekendste en belangrijkste feministe die deze boodschap de afgelopen jaren bepleitte? Juist: Hillary Clinton. 'Ik heb een boodschap voor elke overlever van seksueel geweld', zei ze in november 2015 in een videobericht. 'Laat niemand je de mond snoeren. Je hebt het recht om gehoord en geloofd te worden. Wij staan aan jouw kant.'

Hoe zit het dan met de vrouwen die Bill beschuldigen, wilde een kiezer in New Hampshire daarop weten. 'Nou', zei Clinton haastig, 'ik vind dat iedereen in eerste instantie moet worden geloofd. Tot ze niet meer worden geloofd op basis van bewijs.' Ze knikte, lachte ongemakkelijk, waarop het publiek snel begon te klappen.

Het zou pijnlijk zijn als Clinton niet de eerste vrouwelijke president zou kunnen worden door de misdragingen van haar man. En ironisch bovendien. Maar Bills verleden maakt haar wel degelijk tot een kwetsbaar feministisch icoon. Een kwetsbaarheid die team-Trump maar al te graag uitvent.

Tekst gaat verder onder de video.

Achterban

Dat brengt ook haar achterban in een lastige positie. De Amerikaanse feministe Kate Harding betoogt in haar boek Asking for it. The alarming rise of rape culture - and what we can do about it dat slechts een heel klein percentage van de mensen die slachtoffer zeggen te zijn van seksueel geweld daarover liegt.

Toch retweette ze deze week een bericht waarin Broaddricks verhaal in twijfel wordt getrokken. De onvermijdelijke Lena Dunham, feministisch boegbeeld en belangrijk campagnevoerder voor Clinton, zou ermee in haar maag zitten. In besloten gezelschap zou ze hebben toegegeven nogal geschrokken te zijn toen ze erachter kwam hoe de Clintons de vrouwen behandelden met wie Bill affaires heeft gehad of die hij zou hebben aangerand. Toch blijft ze zich hartstochtelijk inzetten voor Clintons campagne.

Nieuw is dat niet. Ook de feministen van de jaren negentig vormden een klef bondgenootschap met de Clintons - in het bijzonder met Bill. Een alliantie die nu nogal ongemakkelijk lijkt.

Je zou verwachten dat ze solidair waren met de vrouwen met wie Bill affaires aanknoopte. Er was altijd sprake van een ongelijke machtsrelatie en de minnaressen werden, zodra de boel uitlekte, publicitair kapotgemaakt. Toch namen maar weinig vrouwen het op voor iemand als Monica Lewinsky - integendeel zelfs. Een groepje feministen dat op verzoek van de New York Observer bijeenkwam om over de affaire te praten, prees zelfs de seksdrive van de president. 'Ik wil hem ook, vanaf zijn heupen naar beneden', zei er een. 'Hij moet al de hele dag intelligent zijn', zei een ander over zijn misstap. 'Ik begrijp dat hij het een aantrekkelijk idee vindt om in het Oval Office domme seks te hebben met een niet zo briljante vrouw.'

De feministen van eind jaren negentig wilden hun progressieve president niet opofferen vanwege zijn misdragingen tegen individuele vrouwen. Wat daarbij hielp was dat de Republikeinen de affaires politiseerden, ze probeerden Clinton ermee af te zetten. De Clintons konden zichzelf zo neerzetten als slachtoffers van een politieke heksenjacht.

Verdediging

Veel feministen kozen ervoor hem te verdedigen, tot aan toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright toe. Maureen Dowd, columnist voor The New York Times, noemde deze afweging onlangs 'een faustiaans verbond'. Ze hekelde de keuze voor een van de twee kwaden. 'In mijn ogen is het feminisme in die jaren een beetje overleden.'

Bill is er makkelijk van afgekomen. De affaires speelden weliswaar een grote rol in het debat, maar waren nooit doorslaggevend. Zijn belofte om Amerika er economisch bovenop te helpen wel. 'It's the economy, stupid.' Niet de seks.

Maar vanzelf ging dat niet. Bekend is dat zijn campagneteam mensen inhuurde om te spitten in het verleden van de minnaressen en hen neer te zetten als dom, onbetrouwbaar en ordinair. Een privédetective kreeg een memo waarin stond dat de betreffende vrouw 'ongeëvenaard kapotgemaakt' moest worden. Maar echt aangerekend wordt Bill dat niet.

Wat was Hillary's rol, vroeg The New York Times zich vorige week af. Verklaringen lopen uiteen. Ze wist er in ieder geval van. Volgens sommige betrokkenen was ze intern een aanjager van de klopjacht. Niet echt vrouwvriendelijk, en belangrijk voor de verkiezingscampagne. Veelzeggend was de reactie van een vertrouwelinge van de Clintons. Sluit The New York Times zich nu ook aan bij Trump, zei ze, 'door irrelevant slijm uit het verleden op te dreggen?'

Aha. Door terechte kanttekeningen te plaatsen bij de vrouwvriendelijke erfenis van het echtpaar Clinton zit je meteen in kamp-Trump? Dat is partijpolitiek op haar lelijkst. De vrouwenzaak verdient een minder opportunistische behandeling. Maar het lijkt erop dat we daarvoor moeten wachten op de tweede vrouwelijke president van de Verenigde Staten.

Dit artikel stond op 15 oktober 2016 in de Volkskrant