Zakkenrollerij in Praag succesvolle bedrijfstak

Toerisme in Tsjechië, en dan vooral in Praag, is een miljoenenzaak geworden. En niet alleen voor de gewone burger die in de sector werkt: ook de misdaad grijpt zijn kans....

Jana, een van de gidsen van City Walks in Praag, begint zoals afgesproken haar rondleiding met een waarschuwing. ‘Oppassen voor zakkenrollers’, zegt ze tegen de toeristen die met haar op pad gaan. Enkele honderden meters verderop volgt een tweede waarschuwing. Vooral de tram die haar groep naar de Praagse Burcht moet brengen, is berucht. Hij blijkt een geliefde trekpleister voor dievenbendes. Dat het niet om loos alarm gaat, bewijst een bezoek aan het politiekantoor in de Bartholomeusstraat. In de wachtzaal zitten enkele slachtoffers op een tolk te wachten. Een Brits echtpaar is tweehonderd pond kwijt, een Iers zesduizend kronen (240 euro). ‘Mijn man werd bestolen in de tram’, legt Maura uit. ‘We hoorden geroep en getier, een meisje riep dat haar hand tussen de deur stak, er werd geduwd en getrokken.’ In het tumult raakte Maura’s man zijn portefeuille kwijt. Naar Praag komt ze nooit meer terug, zegt ze.Maura is geen uitzondering. Volgens cijfers van de krant Mlada Dnes noteerde de Tsjechische politie vorig jaar vijftienduizend gevallen van zakkenrollerij en 59 duizend inbraken in wagens, de helft daarvan in Praag. De kans dat de zakkenrollers in de kraag worden gevat, is uiterst klein. In Praag wordt slechts 3 procent van de gevallen van gauwdieverij opgelost.Diefstal is helaas niet het enige probleem waarmee onoplettende toeristen in Praag te maken krijgen. Ook met de aankoop van Tsjechische kronen kun je beter oppassen. Vooral de wisselkantoren van Interchange maken het bont. Om klanten te lokken prijkt op een bord aan de ingang de aantrekkelijke koers van 1 euro voor 30,45 kronen, maar wanneer puntje bij paaltje komt, blijken de kooplustigen slechts 22 kronen voor een euro te krijgen. Een groepje Spanjaarden heeft zich in het kantoortje aan de Karelsbrug laten bedotten. Ze hebben de kleine letters niet gelezen die uitleggen dat de gunstige koers alleen voor de vérkoop van kronen geldt. Toch zijn ze er beter aan toe dan de toeristen die zich waardeloze bankbiljetten hebben laten aansmeren. Overal in de stad waarschuwen grote affiches voor de activiteiten van de Bulgaarse mafia, die van het bedriegen van goedgelovige toeristen zijn broodwinning heeft gemaakt.Ook een taxirit kan de bezoekers van Praag duur te staan komen. In januari liet de burgemeester zich incognito rondrijden. Voor een traject van drie kilometer betaalde hij in plaats van de gebruikelijke honderddertig achthonderd kronen. De chauffeur had de meter met een hoger toerental laten draaien, zo bleek.Bij CzechTourism, de Tsjechische dienst voor toerisme, zitten ze duidelijk in hun maag met die slechte reclame. ‘Het massatoerisme brengt in zijn spoor oneerlijke elementen mee’, zucht Sylva Santarova, het hoofd van de afdeling Public Relations. ‘Praag is helaas geen uitzondering.’Santarova weet dat er voor Praag en de rest van Tsjechië veel op het spel staat. Voor het voormalige Oostblokland is toerisme een van de belangrijkste bronnen van inkomsten. Het vertegenwoordigt 3,9 procent van het BNP, minder dan in de topjaren in het midden van de jaren negentig, maar in absolute cijfers werd vorig jaar wel een record gebroken. De buitenlandse bezoekers brachten de Tsjechen 3,5 miljard euro op, een absoluut record. Naar schatting één op tien Tsjechen verdient op een of andere manier zijn brood aan het toerisme.Die indrukwekkende cijfers zijn vooral te danken aan de toevloed van Westerse toeristen. Een kwart van de zes miljoen bezoekers zijn Duitsers, daarna volgen de Britten, de Italianen en de Amerikanen. Nederland komt met 270 duizend per jaar op de vijfde plaats. Volgens de cijfers van CzechTourism blijft de gemiddelde toerist vier dagen. Hij geeft 88 euro per dag uit. Met meer dan de helft van het totale aantal overnachtingen oefent Praag zoals verwacht veruit de grootste aantrekkingskracht uit. Om de hoofdstad wat te ontlasten, vooral in de zomermaanden wanneer het verzadigingspunt bereikt wordt, doet CzechTourism verwoede pogingen om de buitenlandse bezoekers ook de rest van het land te laten ontdekken. Santarova beveelt vooral de Tsjechische kastelen aan, tweeduizend in totaal, waarvan ongeveer tweehonderd voor het publiek toegankelijk zijn. Maar het is moeilijk concurreren met Praag.In Karlstejn, het middeleeuwse kasteel waar in het verleden de Tsjechische kroonjuwelen bewaard werden, klauterden vorig jaar 283 duizend bezoekers, onder wie de helft buitenlanders, naar boven, veel minder dan enkele jaren geleden. Die terugloop is te merken aan het humeur van de eigenaars van de winkeltjes die langs de kant van de weg staan opgesteld. Een verkoper van beschilderd porselein klaagt steen en been. Duitsers en Nederlanders zouden niet gemakkelijk in de geldbeugel tasten, hij moet het vooral hebben van Italianen en Japanners, zegt hij. Zijn collega wat verderop, een kristalverkoper, is nog minder tevreden. De dag is al half voorbij, maar hij wacht nog altijd op zijn eerste klant.Wie wel goede zaken heeft gedaan, is de zakkenroller die in het kasteel aan het werk is geweest. Bij het buiten komen merkt een Ierse toeriste op dat haar zwarte tas is opengesneden. Ze is 15 duizend kronen (dik 500 euro) kwijt.