Israëlische soldaten keren terug in Israël na een missie in de Gazastrook.
Israëlische soldaten keren terug in Israël na een missie in de Gazastrook. © AP

Werd Israëlische soldaat gedood door eigen vuur?

De 23-jarige Israëlische luitenant Hadar Goldin, die zondag nabij Tel Aviv werd begraven in aanwezigheid van vele duizenden mensen, is in Gaza mogelijk gedood door zijn eigen kameraden. Niet per abuis (in militair jargon 'friendly fire'), maar opzettelijk. Overeenkomstig de stelregel: 'Liever een dode soldaat dan een gevangengenomen soldaat'.

Het Israëlische leger kent sinds eind vorige eeuw het zogeheten Hannibalprotocol. De doctrine houdt in dat militairen alles mogen doen om een gevangen genomen collega te bevrijden. Desnoods tot diens dood erop volgt.

Om te voorkomen dat soldaten in handen vallen van groeperingen als Hamas en Hezbollah, kent het Israëlische leger sinds eind vorige eeuw het zogeheten Hannibalprotocol. Officieel een geheime instructie, maar gewoon op Wikipedia te vinden. De doctrine houdt in dat militairen alles mogen doen om een gevangen genomen collega te bevrijden. Desnoods tot diens dood erop volgt.

De ratio werd in 1999 vertolkt door Shaul Mofaz, de toenmalige bevelhebber van het leger: 'In zekere zin (. .) is een ontvoerde soldaat, in tegenstelling tot een gesneuvelde soldaat, een nationaal probleem.' Die bewering werd in 2006 gestaafd door de gevangenneming van korporaal Gilad Shalit, een gebeurtenis die uitgroeide tot een nationaal trauma. Dag in, dag uit meldde de Israëlische tv hoe lang hij in handen was van Hamasstrijders. In 2011 werd Shalit vrijgelaten, in ruil voor meer dan duizend Palestijnen die in een Israëlische cel zaten.

Een gevangengenomen soldaat is Israël ook meer dan duizend mensenlevens waard, zo bleek eveneens in 2006. Nadat de Hezbollahbeweging in het Israëlisch-Libanese grensgebied twee militairen had ontvoerd, ontketende Israël een offensief in het zuiden van Libanon, de bakermat van Hezbollah. De ruim een maand durende oorlog kostte in Libanon ruim 1.200 doden, voornamelijk burgers. Aan Israëlische zijde vielen 162 doden (in minderheid burgers, als gevolg van raketbeschietingen).

De stoffelijke overschotten van de twee militairen om wie de oorlog begonnen was, werden in 2008 geruild voor vijf gevangen Hezbollahstrijders en circa 200 omgekomen Libanezen en Palestijnen.

De doctrine is binnen het leger niet onomstreden en de interpretaties lopen uiteen.

Geheimzinnig
De dood van luitenant Goldin is door geheimzinnigheid omgeven. De eerste berichten over zijn gevangenneming vielen vrijdag samen met zware Israëlische bombardementen in het zuiden van de Gazastrook, waar twee militairen bij een vuurgevecht met Hamasstrijders om het leven kwamen. De bombardementen zouden moeten voorkomen dat militanten met een derde, Goldin, wisten te ontsnappen. Maar mogelijk sneuvelde hij al in het gevecht. Een legerwoordvoerder noemde dat zondag het waarschijnlijkst. Een andere lezing luidt dat Goldin door Israëlisch vuur is gedood, tijdens de jacht op de veronderstelde ontvoerders.

Feit is dat tientallen burgers omkwamen door Israëlische aanvallen in de zuidelijke stad Rafah. Het Hannibalprotocol staat het gebruik van grof geweld toe.

De doctrine is binnen het leger niet onomstreden en de interpretaties lopen uiteen. Een commandant zei in 2009 tegen zijn troepen, voordat zij Gaza binnentrokken, dat ze 'tot elke prijs' gevangenschap moesten voorkomen. Desnoods door zich met een granaat op te blazen, 'samen met degenen die hem willen meenemen.' De huidige legerchef, Benny Gantz, vindt dat militairen niet gericht op een strijdmakker mogen schieten om te voorkomen dat hij levend gevangen wordt genomen. Onderzoek moet uitwijzen of zijn ondergeschikten zich vorige week aan die woorden hebben gehouden.