Militair van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF).
Militair van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF). © AFP

Wedloop rebellen en regime om olierijk IS-gebied Syrië begonnen

Door de VS gesteunde Syrische rebellen zijn een offensief begonnen tegen Islamitische Staat in de zuidoostelijke provincie Deir al-Zor, een week nadat het Syrische leger een aanval opende op IS elders in de provincie. Daarmee wordt niet alleen IS in de tang genomen, ook is een wedloop begonnen tussen de rebellen en het regime om de controle over het olierijke zuidoosten.

Inmiddels staan de twee partijen bij de stad Deir al-Zor op nog geen 15 kilometer van elkaar, slechts gescheiden door het water van de Eufraat. Het leger meldde maandag dat de snelweg tussen de Syrische hoofdstad Damascus en Deir al-Zor weer in gebruik is genomen.

Een week geleden doorbrak het Syrische leger de linies van IS rond de provinciehoofdstad Deir al-Zor, die sinds drie jaar grotendeels in handen is van de terroristen. Met de razendsnelle opmars naar de hoofdstad, gesteund door de Russische luchtmacht, leek het regime het pleit om de controle over de provincie in zijn voordeel te gaan beslechten. De SDF-milities hadden hun handen vol aan het bestrijden van IS in Raqqa, de zogeheten hoofdstad van het kalifaat.

'Sjiitische as'

De door Koerdische milities geleide Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) kondigde zaterdag het begin aan van de operatie Jazira Storm, bedoeld om IS uit de provincie te verdrijven. De operatie wordt uitgevoerd vanuit Hasaka in het noorden, waar de Koerden een groot gebied in handen hebben.

Een week geleden doorbrak het Syrische leger de linies van IS rond de provinciehoofdstad Deir al-Zor, die sinds drie jaar grotendeels in handen is van de terroristen. Met de razendsnelle opmars naar de hoofdstad, gesteun door de Russische luchtmacht, leek het regime het pleit om de controle over de provincie in zijn voordeel te gaan beslechten. De SDF-milities hadden hun handen vol aan het bestrijden van IS in Raqqa, de zogeheten hoofdstad van het kalifaat.

Nu blijkt echter dat de SDF wel troepen heeft vrijgemaakt voor een aanval op IS in Deir al-Zor. Volgens een woordvoerder zijn er minder manschappen nodig in Raqqa, nu de stad voor tweederde in handen is van de rebellen. De strijders opereren onder de naam Militaire Raad van Deir al-Zor.

Commandant Ahmed Abu Kholeh zei tegen internationale persbureaus over vierduizend strijders te beschikken. Volgens hem is de operatie maandenlang voorbereid en staat de timing los van de aanval vorige week op IS door het Syrische leger. Het is de bedoeling zo snel mogelijk de oostelijke oever van de Eufraat te bezetten.

Afgelopen weekend maakten ook de SDF-strijders een razendsnelle opmars, door de goeddeels onbewoonde woestijn. Maandag al hadden ze het industriegebied van de stad Deir al-Zor bereikt, 6 kilometer ten oosten van de Eufraat. Het grootste deel van het IS-bolwerk ligt ten westen van de rivier.

Of er plannen zijn om de hele stad in te nemen wilde Kholeh niet zeggen. Wel kondigde de SDF maandag de vorming aan van een civiele raad die de stad straks moet gaan besturen. Het is volgens Kholeh niet de bedoeling het Syrische leger aan te vallen, 'maar als er op ons geschoten wordt, zullen we reageren'. Pikant: de SDF wordt gesteund door de Amerikaanse luchtmacht, het leger door de Russische.

Op de achtergrond van de wedloop tussen de rebellen en het leger speelt de rivaliteit om het beheer van de Iraakse grens tussen de VS enerzijds en Rusland en Iran anderzijds. Teheran wil een 'sjiitische as' creëren vanaf Iran via Irak en Syrië tot aan de Middellandse Zee en Libanon. Washington ziet dit met lede ogen aan. De aanwezigheid van het grootste deel van de Syrische olie- en gasvoorraden (ten oosten van de Eufraat) maakt de provincie Deir el-Zor des te belangrijker.