COP21-voorzitter Laurent Fabius wordt in Parijs belaagd door de media voor zijn presentatie van de 'laatste' concepttekst van het klimaatakkoord.
COP21-voorzitter Laurent Fabius wordt in Parijs belaagd door de media voor zijn presentatie van de 'laatste' concepttekst van het klimaatakkoord. © AP

Wat u moet weten over het klimaatakkoord

De eerste reacties in Parijs op het definitieve klimaatakkoord zijn positief. Het is een doorbraak dat de internationale gemeenschap voor het eerst afspraken maakt over klimaatverandering, klinkt het. Negatief is volgens velen dat de concrete maatregelen niet ver genoeg gaan, en er te weinig financiële steun is voor arme en kwetsbare landen die nu al kampen met de opwarming. Wat zijn de belangrijkste punten van het akkoord?

De tekst noemt als belangrijkste doelstelling dat de opwarming beperkt moet blijven tot ruim beneden 2 graden in 2100, met het streven het niet meer te laten zijn dan 1,5 graad, de limiet die cruciaal is voor de poolgebieden, koraalriffen en bewoners van laagliggende eilanden en kuststreken. Opname van de 1,5 graad is een overwinning voor de armste, kwetsbaarste landen.

Vager is de tekst over wat dit impliceert, namelijk een snelle afbouw van het gebruik fossiele brandstoffen en een overgang naar 100 procent duurzame energie voor 2050. De tekst spreekt over een piek in broeikasgasemissies 'zo snel mogelijk' en dan snelle reducties, tot in de tweede helft van de eeuw een 'balans' wordt bereikt tussen uitstoot en opslag van broeikasgassen.

Een probleem van het klimaatakkoord is dat het gebaseerd is op de vrijwillige klimaatplannen (INDC's) die landen hebben ingediend. Die leiden nu opgeteld tot een temperatuurstijging van zeker 2,7 graden C. Belangrijk is daarom dat de tekst vastlegt dat deze klimaatplannen elke vijf jaar zullen worden geëvalueerd en bijgesteld om de 2 graden C doelstelling uiteindelijk toch te halen.

Cruciaal

Het feit dat het akkoord deze ambitie vastlegt is volgens insiders cruciaal. Wat nu niet wordt afgesproken kan dan later alsnog gebeuren

Het feit dat het akkoord deze ambitie vastlegt is volgens insiders cruciaal. Wat nu niet wordt afgesproken kan dan later alsnog gebeuren. Het is bovendien, zeiden vertegenwoordigers van het bedrijfsleven in Parijs vandaag, een duidelijk signaal aan bedrijven en beleggers dat het tijdperk van fossiele brandstoffen afloopt en de toekomst is aan hernieuwbare energie.

De afspraken in het klimaatakkoord over klimaatsteun zijn tweeslachtig. Het akkoord voorziet erin dat, zoals de ontwikkelingslanden wilden, de rijke, ontwikkelde landen vanaf 2020 zeker 100 miljard dollar per jaar betalen, een bedrag dat kan oplopen. De rijke landen wilden hier niet aan omdat het een open-einderegeling is. Ze hebben gedaan gekregen dat de afspraak nu niet in de overeenkomst staat maar in het minder zware bijgevoegde beslui.

Rond het omstreden thema van 'loss and damage', wat gaat over steun voor klimaatschade waaraan arme landen zich niet meer kunnen aanpassen, is een harde strijd gevoerd. De ontwikkelingslanden hebben gedaan gekregen dat de term voor het eerst in een klimaatakkoord wordt geïntroduceerd. De rijke landen hebben een bepaling laten opnemen dat deze erkenning nooit kan leiden tot juridische aansprakelijkheid en/of financiële compensatie.