Vrouwen in Afghanistan willen zichtbaar worden: 'Waar is mijn naam?'
© REUTERS

Vrouwen in Afghanistan willen zichtbaar worden: 'Waar is mijn naam?'

Onder conservatieve Afghanen is het ongebruikelijk om een vrouw bij haar naam te noemen. Daar willen vrouwelijke Afghaanse activisten verandering in brengen. Ze begonnen een online campagne met #WhereIsMyName om het Afghaanse taboe te doorbreken.

Vrouwen in Afghanistan worden vaak aangeduid als moeder, dochter, echtgenoot of oma. In sommige delen van het land wordt de naam niet genoemd op geboorteaktes en op de trouwkaart is alleen de naam van de aanstaande man en de vader van de bruid te lezen. Het komt zelfs voor dat de naam van een overleden vrouw niet op haar grafsteen wordt gezet, maar aangeduid staat als vrouw van. Zeker in conservatieve kring is het ongepast om de naam van een vrouw in persoonlijke sfeer te noemen.  

Vrouwelijke activisten in het land lanceerden deze week de campagne om vrouwen meer zichtbaar te maken in het conservatieve Afghanistan. Bahar Sohaili, een van de drijvende krachten achter de campagne, hoopt dit gebruik te doorbreken in een samenleving waar 'eigenlijk alles een taboe is voor vrouwen'. 'Met deze campagne willen we verandering voor vrouwen, en sociale media hebben een nieuw venster geopend voor de nieuwe generatie', zei de schrijfster en vrouwenrechtenactivist tegen persbureau Reuters. Intussen hebben duizenden Afghanen de campagne gedeeld op sociale media.

Maatschappelijk debat

Het niet noemen van de naam is symbolisch voor de tweederangs status die vrouwen hebben in Afghanistan. Maar er is ook een actieve tegenbeweging van vrouwenactivisten die de onderdrukking en intimidatie van vrouwen ter discussie stellen. 'Afghanistan is een veranderende samenleving. Je ziet dat de rol van vrouwen onderwerp is van een levendige discussie', zegt Martine van Bijlert, co-directeur en medeoprichter van Afghanistan Analysts Network, een onafhankelijke onderzoeksorganisatie in Kabul. 

'Het niet noemen van de namen is een cultureel gebruik, maar dit soort conservatisme is ook vaak verergerd door oorlog en ballingschap wat ervoor zorgt dat families vrouwen liever binnenhouden en verbergen om ze te beschermen', zegt Van Bijlert. 'Zelfs conservatieve mannen zien wel in dat er verandering moet komen in de positie van vrouwen, maar voelen zich er vaak nog ongemakkelijk bij.'

Taboedoorbrekend

Het is niet altijd gebruikelijk dat vrouwen anoniem blijven. In belangrijke functies, zoals vrouwen in het parlement, worden ze wel bij hun eigen naam genoemd. Revolutionair was het optreden van de Afghaanse president, Ashraf Ghani, bij zijn inauguratie in 2014. Hij bedankte zijn vrouw Rula Ghani publiekelijk met een Afghaans koosnaampje. 'Ik wil mijn partner, Bibi Gul, bedanken voor haar steun', zei Ghani. Voor het eerst kreeg Afghanistan een first lady die niet onzichtbaar zou blijven.

Ondanks dat veel vrouwen het nog steeds erg moeilijk hebben, zijn er volgens Van Bijlert voor vrouwen wel steeds meer mogelijkheden. 'Er zijn meer en meer diverse rolmodellen', zegt ze. Er zitten vrouwen in het parlement en in hoge functies. Vrouwen die gestudeerd hebben in het buitenland keren terug en ook vrouwen die in Afghanistan gestudeerd hebben zijn vaak actief. 'Tegenwoordig zijn er zelfs vrouwen die alleen wonen in een appartement, of samen met een huisgenoot. Tien jaar geleden was dat ondenkbaar.'