Een jonge volgeling van de Houthi-rebellen in Sanaa, de hoofdstad van Jemen, 10 april.
Een jonge volgeling van de Houthi-rebellen in Sanaa, de hoofdstad van Jemen, 10 april. © REUTERS

Vluchtelingencrisis dreigt in Hoorn van Afrika

De oorlog in Jemen heeft al honderden vluchtelingen de zee opgedreven richting Djibouti en Somalië. VN-vluchtelingenorganisatie Unhcr treft voorbereidingen in beide landen om de komende zes maanden 130 duizend ontheemden op te kunnen vangen. De Hoorn van Afrika krijgt er dan, na de decennialange burgeroorlog in Somalië, een nieuwe vluchtelingencrisis bij.

'Vooral in de havenstad Aden is de situatie onrustbarend', zegt Andrew Edwards van Unhcr. 'Meerdere facties leveren daar strijd. Er zijn problemen met elektriciteit, de prijzen van basisbehoeften stijgen en er is tekort aan brandstof en water. Als zo'n stad met 760 duizend inwoners zonder water komt te zitten, kan al gauw een grote uitstroom op gang komen.'

Aangezien Saoedi-Arabië zijn grens dicht houdt en de tocht naar Oman door een uitgestrekte, onveilige woestijn voert, hebben vluchtelingen geen andere keus dan de overtocht naar Djibouti en Somalië te wagen. 'Die kunnen zo'n vluchtelingenstroom niet opvangen', zegt Edwards, die erop wijst dat Djibouti al zo'n 15 duizend vluchtelingen herbergt, vooral uit Somalië. 'Daarom is het belangrijk dat we daar nu zo snel mogelijk faciliteiten opzetten.'

In Somalië houden ze rekening met 100 duizend vluchtelingen

Djibouti heeft 317 Jemenitische vluchtelingen ontvangen sinds de bombardementen van de door Saoedi-Arabië geleide coalitie op 25 maart begonnen. Het daarnaast gelegen Somalië telt er inmiddels 157 - naast 425 teruggekeerde Somaliërs. De Unhcr helpt de regering in Djibouti om als de Jemenitische oorlog voortduurt 30 duizend vluchtelingen op te kunnen vangen, in Somalië houden ze rekening met 100 duizend.

De VN hebben vrijdag Saoedi-Arabië, de Houthi-rebellen en andere strijdende partijen opgeroepen tot een gevechtspauze van ten minste enkele uren. Bij de dagelijkse bombardementen, artilleriebeschietingen en straatgevechten zijn al zeker 600 doden gevallen; de VN schat dat in Jemen 100 duizend burgers op de vlucht zijn voor het geweld.

Sinds een coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië op 25 maart begon met het bombarderen van de door Iran gesteunde Houthi-rebellen, maken gestaag steeds meer vluchtelingen de overtocht naar de twee landen in de Hoorn van Afrika, gelegen aan de overkant van de Rode Zee en de Golf van Aden.

Mensenhandelaren kennen de overtocht naar Jemen

Het oversteken van de Rode Zee of de Golf van Aden is niet eenvoudig. De uitstroom wordt voorlopig geremd door brandstoftekorten en de hoge prijzen voor bootovertochten. Maar als de situatie in de steden verder achteruit gaat, vreest Edwards dat het velen wanhopige vluchtacties drijft. 'Denk aan de overvolle bootjes die we zien in de Middellandse Zee. Ik maak me daar ernstige zorgen over, want er is geen zoek- en reddingscapaciteit in de Rode Zee en Golf van Aden.'

Mensenhandelaren kennen de overtocht naar Jemen goed. Sinds jaar en dag is het land juist een toevluchtsoord voor vluchtelingen uit de Hoorn van Afrika geweest. Het armste land van de Arabische wereld telt zo'n kwart miljoen vluchtelingen, van wie verreweg de meesten uit Somalië. Veilig zijn die zeetochten niet: bij overtochten náár Jemen zijn volgens Unhcr vorig jaar 246 mensen omgekomen.

Verbazingwekkend genoeg komen er nog steeds vluchtelingen uit de Hoorn van Afrika aan in Jemen. 'Zij zijn zich niet bewust van de oorlog die er gaande is of verkeren in handen van smokkelaars aan wie ze niet kunnen ontsnappen', zegt Edwards.