De stemmen van het referendum worden geteld.
De stemmen van het referendum worden geteld. © REUTERS

Venezolanen in referendum tegen machtsuitbreiding president Maduro, maar die trekt zich er niks van aan

In Venezuela heeft zondag bijna eenderde van het electoraat meegedaan aan het symbolische referendum tegen de socialistische regering van president Nicolás Maduro. Het is een opsteker voor de oppositie die het referendum had georganiseerd om te tonen hoe breed zijn steun geniet. 

'7,18 miljoen mensen hebben de verschrikkingen van Maduro bevestigd', schreef parlementsvoorzitter en oppositieleider Julio Borges op Twitter.

De Venezolaanse regering erkent de volksraadpleging niet. Op 30 juli organiseert de regering van Maduro een verkiezing van een grondwetscomité, die wetswijzigingen moet doorvoeren om hem een ruimer mandaat te geven.

Dictatorschap

De stembusstrijd is de politieke uiting van maanden onrust in Venezuela. Het land gaat al jaren gebukt onder de dalende prijzen van de olie, die zo'n 95 procent van de export beslaat. Onder druk van de economische crisis kondigde het Hooggerechtshof in maart aan dat ze het parlement zouden overnemen. Duizenden Venezolanen demonstreerden tegen deze beslissing. Kort hierop werd deze overname teruggedraaid. De hevige protesten hielden aan.

De rust is echter niet wedergekeerd: de demonstranten eisen het ontslag van Maduro. Bij gewelddadige confrontaties tussen voor- en tegenstanders van Maduro kwamen dit jaar al meer dan honderd mensen om het leven. Zondag hebben gewapende mannen op een rij wachtende kiezers geschoten, waarbij een dode is gevallen; drie anderen raakten gewond.

'Waarom leeft de wereld zo mee met Venezuela?'

Venezuela was ooit het lichtend voorbeeld voor de Linkse Lente die Zuid-Amerika vijftien jaar geleden in de greep kreeg. Van Bolivia tot Brazilië kwamen charismatische socialistische leiders aan de macht. Nu de bloeitijd voorbij is, wankelt oliestaat Venezuela aan de rand van de afgrond door voortdurende volksprotesten. Langzaam lijkt het land af te glijden naar een bitse dictatuur, terwijl het continent daar juist van bevrijd leek te zijn. Of kan Venezuela nog gered worden? Drie factoren spelen een grote rol.

1. De erfenis van de revolutie
Chávez was grondlegger van de Boliviaanse Revolutie en sinds 1999 president van Venezuela. Met zijn 'socialisme van de 21ste eeuw' wist hij met succes armoede te bestrijden en toegang tot onderwijs en gezondheidszorg te verbeteren. Het chavismo, zoals zijn politieke stroming in het Spaans heet, had grote steun onder bevolking. Chávez en de zijnen wonnen vijftien jaar lang alle verkiezingen.

2. De gekelderde olieprijs
Vlak na de dood van Chávez werd zijn partijgenoot en vertrouweling Nicolás Maduro met een nipte meerderheid tot president gekozen. Een jaar daarna begonnen de olieprijzen drastisch te dalen. Venezuela is voor zijn inkomsten vrijwel volledig afhankelijk van oliedollars. De gedaalde prijzen, in combinatie met slecht economisch beleid, hebben geleid tot grote schaarste, honger en armoede.

3. Het kortwieken van de democratie
In december 2015 behaalde de oppositie een klinkende overwinning bij de parlementsverkiezingen. De tweederdemeerderheid gaf haar de mogelijkheid vergaande hervormingen door te voeren. Maar ze kreeg de kans niet. Maduro zette met steun van het hooggerechtshof het parlement buitenspel. Analisten wijzen begin 2016 aan als het einde van de democratie in Venezuela. Lokale verkiezingen, die voor eind vorig jaar op de agenda stonden, hebben ook nog niet plaatsgevonden.

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel werd de verkiezing van 30 juli abusievelijk een referendum genoemd. De daar te stellen vragen betreffen het verruimen van het mandaat van president Maduro. Ook meldden wij hier dat het Venezolaanse Hooggerechtshof een aantal weken het parlement overnam. Die beslissing is echter vrijwel meteen teruggedraaid. Tot slot drongen Maduro-aanhangers niet afgelopen woensdag, maar de woensdag daarvoor het parlement binnen.

Meer over Venezuela

Hoog oplopende crisis
Een politieman die met een gestolen helikopter raketten afschiet op het hooggerechtshof in Venezuela: precies de aanslag die de verketterde president Maduro kan gebruiken als afleiding voor zijn politieke problemen. Stevent het land af op een burgeroorlog?

'We hebben al weken geen rijst of bonen gehad'
De revolutie die Venezuela begin deze eeuw nog verlichting gaf, heeft het land te gronde gericht, maar de Venezolanen hebben andere zorgen: honger.

De demonstranten van Venezuela
Tienduizenden Venezolanen zijn wekenlang de straat opgegaan om te protesteren tegen de regering. Dit zijn de gezichten van de demonstranten uit de massademonstraties.