Mensen steken kaarsjes aan tijdens een herdenkingsceremonie in Brussel, bij het monument voor slachtoffers van de Armeense genocide van 1915.
Mensen steken kaarsjes aan tijdens een herdenkingsceremonie in Brussel, bij het monument voor slachtoffers van de Armeense genocide van 1915. © AFP

Turken slaan wild van zich af als het woord genocide valt

Al jaren reageren de Turken fel als iemand het bloedbad onder Armeniërs in de nadagen van het Ottomaanse rijk een genocide noemt. Maar in aanloop naar de honderdste herdenking leek hun woede helemaal geen grenzen meer te kennen.

Oostenrijk erkende dinsdag als vierentwintigste land de Armeense genocide. Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken sloeg een dag later terug: 'Wij verwerpen de bevooroordeelde houding van het Oostenrijkse parlement, dat anderen de les leest over geschiedenis. Daar is geen plaats voor in deze wereld. Dit zal permanent negatieve gevolgen hebben voor de Turks-Oostenrijkse relatie.' Ankara riep stante pede de Turkse ambassadeur uit Wenen terug.

Ankara's woede groeit inderdaad naarmate het aantal erkenningen toeneemt, zegt Lily Sprangers, directeur van het Turkije Instituut. 'Turkije ziet het als een groot complot, aangevoerd door een machtige en rijke Armeense lobby.'

Racisme

Het Europees Parlement moet geen besluiten nemen die leiden tot haat jegens een religieuze of etnische groep

Premier Ahmet Davutoglu

Ook toen het Europees Parlement 15 april een motie aannam die Turkije opriep de genocide te erkennen en de banden met Armenië te normaliseren, sloeg Ankara van zich af. 'Het Europees Parlement moet geen besluiten nemen die leiden tot haat jegens een religieuze of etnische groep', zei premier Ahmet Davutoglu. 'Dit weerspiegelt het racisme in Europa.'

Maar vooral paus Franciscus kreeg het verduren, toen hij 12 april het bloedbad 'de eerste genocide van de 20ste eeuw' noemde. Haat zaaien, zei Turkije. Ankara riep de ambassadeur van het Vaticaan op het matje en haalde zijn eigen vertegenwoordiger terug. Minister voor Europese Zaken Volkan Bozkir wees op de Turkse televisie nadrukkelijk op de Argentijnse nationaliteit van de paus. Dat land had tenslotte 'de plegers van de Holocaust, nazi-folteraars, met open armen ontvangen'.

Schande

Een oud-minister heeft zelfs gezegd dat het Vaticaan 25 miljoen heeft ontvangen om het woord genocide te gebruiken

Lily Sprangers, directeur van het Turkije Instituut

Sprangers: 'Een oud-minister heeft zelfs gezegd dat het Vaticaan 25 miljoen heeft ontvangen om het woord genocide te gebruiken. Er is natuurlijk een Armeense lobby, maar het idee dat landen onafhankelijk van die lobby de genocide erkennen, gaat er bij de Turken niet in.'

Ook Duitsland zal vrijdag de genocide erkennen. De Turkse boosheid zal daar volgens Sprangers enkel groter door worden. 'Voor Turkije bevestigt het dat de christelijke Europese landen door de knieën zijn gegaan voor het Vaticaan. Onder druk van de paus stellen ze zich vijandig op tegenover Europa's grootste moslimland.'

Het brengt Turkse erkenning allemaal niet naderbij, zegt ze. 'Enerzijds kunnen Turken mentaal de schande niet aan dat hun land betrokken was bij een genocide. Hun is bovendien jaren voorgehouden dat de Armeniërs hén verraden hebben. Anderzijds vreest Ankara voor juridische, financiële en territoriale claims. Een erkenning zit er dus voorlopig niet in. In de natuurkunde geldt de wet dat onder druk alles vloeibaar wordt. In Turkije is dat precies andersom.'