Donald Trump tijdens een persconferentie.
Donald Trump tijdens een persconferentie. © AP

Trump stuit weer op grenzen rechtsstaat: rechter blokkeert inreisverbod voor derde keer

Voor de derde keer heeft een Amerikaanse rechter het inreisverbod geblokkeerd dat president Donald Trump probeert op te leggen aan inwoners van moslimlanden. De presidentiële maatregel is volgens de rechter tegelijk te breed en niet breed genoeg.

Daarmee stuit Trump opnieuw op de grenzen van de rechtsstaat. Niet alleen zijn vreemdelingenbeleid, maar ook veel milieumaatregelen worden voortdurend aangevochten. Overigens is elke rechterlijke uitspraak voorlopig: uiteindelijk heeft het hoogste hof, het Supreme Court, het laatste woord.

Derrick Watson, een rechter in Hawaï die ook al dwarslag bij een eerdere versie van het inreisverbod, schreef dinsdag dat deze derde poging van Trump 'tot absurde resultaten leidt'. Volgens hem 'past de maatregel slecht' bij het veronderstelde doel: het verhogen van de nationale veiligheid.

Het inreisverbod had woensdagnacht moeten ingaan. De uitspraak van de (federale) rechter is landelijk van toepassing.

Looptijd drie maanden

In januari, een week na zijn inauguratie, vaardigde Trump zijn eerste inreisverbod uit. Inwoners van zeven landen met een bevolking die in meerderheid islamitisch is (Iran, Irak, Jemen, Libië, Soedan, Somalië en Syrië) zouden per direct worden tegengehouden, zelfs als ze een visum of verblijfsvergunning hadden. Het leidde tot chaos en protesten op Amerikaanse vliegvelden, en een eerste blokkade door de rechter.

In maart werd een nieuwe variant gelanceerd, waarbij visumhouders werden gespaard. Ook dat verbod werd in eerste instantie geblokkeerd, maar later door het Supreme Court wel grotendeels goedgekeurd (reizigers met werk of nauwe familiebanden mochten nog wel binnenkomen).

Die maatregel had echter maar een looptijd van drie maanden, en dus lanceerde Trump op 24 september een derde variant van het inreisverbod. Hij schrapte Soedan en voegde Tsjaad, Noord-Korea en Venezuela toe; voor de laatste landen gelden alleen beperkte beperkingen.

In eerdere juridische argumentaties ging het deels over de vraag of het inreisverbod een moslimverbod was. Nu concentreerde rechter Watson zich op de vraag of het inreisverbod wel een oplossing was voor het veronderstelde probleem.

'Interne tegenstrijdigheden'

Volgens Trump delen de landen niet genoeg informatie over mogelijke terroristen, en moet hij daarom zo veel mensen de toegang tot de Verenigde Staten ontzeggen. Watson signaleerde echter allerlei 'interne tegenstrijdigheden' in het decreet. Zo zei hij dat er landen zijn die niet voldoen aan het door Trump opgestelde veiligheidscriterium, maar niet zijn opgenomen in het inreisverbod (dus is het niet breed genoeg).

Daarnaast vond hij het 'categorische tegenhouden van complete bevolkingen van mannen, vrouwen en kinderen, gebaseerd op nationaliteit' te ruim, gezien het beperkte, door de president gesignaleerde probleem van gebrekkige informatievoorziening over terroristen. In dat opzicht is het decreet dus juist te breed.

Het Witte Huis reageerde geprikkeld en noemde de uitspraak van de rechter 'gevaarlijk gebrekkig'. Volgens de regering is het inreisverbod 'essentieel om minimale veiligheidsstandaarden af te dwingen bij de andere landen', om zo de 'integriteit van het Amerikaanse immigratiesysteem te waarborgen'.

De regering verwacht dat een hogere rechter het inreisverbod wel acceptabel vindt.