Rex Tillerson, Donald Trump en Nikki Haley in New Jersey.
Rex Tillerson, Donald Trump en Nikki Haley in New Jersey. © AFP

Trump sluit militair ingrijpen in Venezuela niet uit om crisis in dat land te bezweren

De Amerikaanse president Donald Trump heeft grote verontwaardiging veroorzaakt in Latijns-Amerika door te dreigen met militair ingrijpen in Venezuela. Zijn oorlogstaal is bovendien koren op de molen van de socialistische president Nicolás Maduro, die in Trump's uitspraken een bevestiging ziet van een internationaal complot om zijn regering ten val te brengen.

'We hebben troepen in de hele wereld', aldus Trump vrijdag op een persconferentie vanaf zijn vakantieadres. 'Venezuela is niet ver weg, en de bevolking is aan het lijden. We hebben vele opties voor Venezuela, waaronder een militaire optie.'

Zondag gooide CIA directeur Mike Pompeo olie op het vuur in een interview met de Amerikaanse zender Fox News. Pompeo zei dat Venezuela 'zeker een risico kan worden', voor de VS als de chaos in het socialistische land aanhoudt. 'Cubanen, Russen, Iraniërs en Hezbollah zijn daar allemaal aanwezig', aldus de directeur van de Amerikaanse geheime dienst. 'Er is een risico dat het een hele slechte plek wordt. Amerikanen moeten dit heel serieus nemen.'

Dialoog en diplomatie

Caracas reageerde furieus. 'De oorlogstaal van president Donald Trump vormt een directe bedreiging voor de vrede, stabiliteit en soevereiniteit van Venezuela', aldus minister van Buitenlandse Zaken Jorge Arreaza zaterdag. 'We doen een beroep op alle patriotten van Venezuela, ongeacht hun politieke kleur, om samen ons heilige land, ons heilige volk, te verdedigen tegen de schaamteloze agressie van het buitenland.'

De Venezolaanse regering grijpt Trump's dreigementen aan om de regio op te roepen tot eenheid. Wat dat betreft komen Trump's uitspraken als geroepen voor Maduro. Latijns-Amerikaanse landen trokken de afgelopen weken gezamenlijk op tegen het autoritaire regime, en voerden de diplomatieke druk op Venezuela op. Trump's oorlogstaal ondermijnt deze diplomatieke pogingen om de democratie te herstellen, en dwingt Latijns-Amerikaanse landen om Venezuela in bescherming te nemen.

'De enige acceptabele middelen om de democratie te bevorderen zijn dialoog en diplomatie', aldus een verklaring van handelsblok Mercosur, bestaande uit Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. Mercosur heeft Venezuela begin deze maand het lidmaatschap ontnomen vanwege de ondemocratische ontwikkelingen en de repressie in het land, maar liet weten 'iedere optie die geweld impliceert', te verwerpen.

Escalatie

Ook Mexico, Colombia en Peru, landen die zich de afgelopen weken zeer kritisch hebben uitgelaten over de regering van Maduro, veroordeelden de uitspraken van Trump. Het Colombiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukte daarbij dat de soevereiniteit van Venezuela voorop moet staan.

Maduro beweert al jaren dat de VS een invasie beramen in Venezuela, en dat de Amerikanen azen op de olievoorraden van het Zuid-Amerikaanse land.  'De Venezolaanse regering heeft de dreiging van Amerikaans geweld altijd gebruikt als legitimering voor het schenden van democratische principes', zegt Venezuela expert David Smilde van van de Washington Office on Latin-America (WOLA). 'Trump's dreigement zal de anti-imperialistische retoriek alleen maar versterken.'

Smilde waarschuwt voor escalatie. 'Dreigen met militair ingrijpen is een totaal ongepast pressiemiddel', zegt hij. 'Er bestaat een reëel risico dat hiermee processen in gang worden gezet, zowel in Venezuela als in de VS, die werkelijk zullen leiden tot een interventie.'

De Venezolaanse oppositie was aanvankelijk muisstil, maar bracht zondag een verklaring uit: 'De dictatuur van Nicolás Maduro heeft een ongekende humanitaire tragedie teweeggebracht in Venezuela', aldus de verklaring van de coalitie van politieke partijen MUD. 'Die crisis wordt nu verder aangewakkerd doordat een buitenlandse mogendheid dreigt met geweld.'

Lees hier meer over de crisis in Venezuela

Waarom Venezolanen massaal het land ontvluchten
Tienduizenden inwoners van Venezuela zijn al gevlucht naar Brazilië. 'Moet je ons nu eens zien. We zijn het uitschot van Latijns-Amerika.' (+)

Dictatuur lijkt onafwendbaar voor moegestreden Venezolanen
De tegenstanders van president Nicolás Maduro lijken aan het langste eind te trekken, ondanks een golf van internationale kritiek na afloop van de verkiezingen. Is een dictatuur onafwendbaar? (+)

Curaçao kijkt met argusogen naar het buurland
Curaçao vreest slachtoffer te worden van de enorme crisis in Venezuela. Economische sancties kunnen het eiland schaden en er is geen opvangcapaciteit voor vluchtelingen.

Erfgenamen Chávez nemen macht over in Venezuela: 'Zo ziet debuut van dictatuur eruit' 
'Leve Chávez!' Regeringsaanhangers juichen vrijdag uitbundig als enorme foto's van oud-president Hugo Chávez naar het Venezolaanse parlement worden gedragen. De oppositie won eind 2015 een ruime meerderheid in het parlement, en liet direct alle foto's van Chávez verwijderen. Nu zijn de afbeeldingen van de 'Vader van de Bolivariaanse revolutie' terug, en Chávez' erfgenamen zijn machtiger dan ooit. (+)