Terwijl May zich vastklampt aan Brexit-boei, bestuurt de rest het land

Troonrede zonder veel pracht en praal, nota bene waar de Britten in uitblinken

Bij de troonrede van de koningin wordt weer duidelijk dat het Verenigd Koninkrijk roerige tijden beleeft. Binnenlandse beleidsvoornemens van de Tories zijn er nauwelijks, May klampt zich vast aan de Brexit, haar reddingsboei. Labour bepaalt de agenda. Wie het Verenigd Koninkrijk bestuurt, is onduidelijk.

'Arriva! Arriva!' Ingeklemd tussen Amerikaanse en Japanse toeristen roept een Italiaans meisje haar moeder. Ze heeft de Grenadiers met hun berenmutsen al voorbij zien marcheren en ook de kroon was voorbijgekomen, in een speciale wagen, maar daar is dan eindelijk de 'Regina'. In een Bentley. Waar is de Gouden Koets? Waar zijn de koninklijke paarden? Voor het eerst sinds 1974 beleeft het Verenigd Koninkrijk een troonrede zonder veel pracht en praal, nota bene het vakgebied waar de Britten in uitblinken. Een beter bewijs dat het land roerige tijden beleeft, is er niet.

Het verband met 1974 berust niet op toeval. In dat jaar had Edward Heath, de Conservatieve premier die net zo stug en stuurs was als Theresa May, vervroegde verkiezingen uitgeschreven met meerkeuzevraag 'Wie bestuurt Groot-Brittannië?', waarna de kiezers met de gedachte 'Jij in ieder geval niet' naar het stemhokje waren gegaan. Later dat jaar kozen de Britten, in de herkansing na het mislukken van coalitieonderhandelingen, een Labour-regering waar een belangrijke rol was weggelegd voor Jeremy Corbyn's mentor, Tony Benn.

Wie het koninkrijk nu bestuurt, is evenmin duidelijk. 'Het is een beetje een zootje in Westminster,' zegt Bob Cheney, een 60-jarige Airbus-ingenieur (en Brexiteer) uit Southend, die een dagje naar Londen was gekomen om de koningin en de premier te zien, 'maar als we nu weer verkiezingen houden is er een kans dat Corbyn daar gaat wonen,' zegt hij, wijzend op Downing Street. Het klinkt alsof zijn favoriete paard in de laatste tweehonderd meter heeft zien struikelen. Achter hem staat Big Ben in de steigers en op Westminster Bridge vormen de barrières littekens van de terreur.

In de historische ambtswoning overlegt May al meer dan een week met de Democratic Unionist Party (DUP), wier tien kamerleden gedoogsteun zouden moeten geven. Een eeuwigheid voor Britse begrippen. De Noord-Ieren voelen dat ze voor lief worden genomen en zijn geschrokken van de chaos in Downing Street. Een Noord-Ier vroeg zich af of Mays adviseurs Ulster kunnen aanwijzen op een landkaart. De Oranjemannen willen twee miljard extra voor Ulster en zijn zulke harde onderhandelaars dat de suggestie reeds is geopperd hen naar Brussel te sturen.

Mays reddingsboei

Brexit. Daar draait de troonrede om. Het is de reddingsboei van de premier. Vrijwel alle binnenlandse beleidsvoornemens uit Mays verkiezingsmanifest zijn weggegooid. De vossen kunnen zonder angst voor bloedhonden door het land struinen, gepensioneerden hoeven hun huis niet op te eten als ze thuiszorg nodig hebben en er komt geen terugkeer naar schoolexamens waarbij scholieren op hun elfde de test van hun leven maken: naar een gewone school of een superieur staatsgymnasium. Liefst een derde van alle wetsvoorstellen heeft betrekking op het verlaten van de EU.

Schoenmaker, blijf bij je leest, had de partij May nadrukkelijk laten weten.

Zelfs koningin Elizabeth, die haar zoon Charles mee naar haar werk had genomen, lijkt zich voor de gelegenheid te hebben gekleed, haar 64e troonrede. De 91-jarige vorstin draagt niet de 1.06 kilo wegende kroon op haar frêle hoofd, maar een blauwpaarse hoed, versierd met gele bloempjes. Commentatoren wijzen al snel op de overeenkomsten met de Europese vlag. 'Werpt ze haar schaduw over de Brexit-onderhandelingen,' vraagt the Guardian's Morwenna Ferrier zich af, 'of is het een verwijzing naar Vincent van Goghs sterrennacht?'

Subtiel protest?

De toehoorders krijgen al snel medelijden met de koningin, want de troonrede zit vol met mayismen, behalve dan dat ze niet meer zegt dat 'geen deal beter is dan een slechte deal', maar dat ze streeft naar de best mogelijke deal. Ze weet dat 'haar Brexit' moeilijker is dan ooit, nu ze geen parlementaire meerderheid meer heeft en de Schotse Conservatieven, de eurogezinde Tartan Tories, de partij van de electorale ondergang gered hebben. Waar May een machteloze indruk maakt, daar heeft Corbyn een metamorfose ondergaan na zijn puike verkiezingsprestatie.

Hoezeer Labour nu al de agenda bepaalt blijkt uit Mays beslissing om minder te gaan bezuinigen. Sterker, de overheid gaat dakloze Grenfell-gezinnen huisvesten in 68 plaatselijke luxeappartementen, compleet met zwembaden en een privébioscoop. Had Corbyn niet iets dergelijks voorgesteld? Bij de Conservatieven, die nota bene 56 zetels meer hebben dan Labour, overheersen gemengde gevoelens op de langste dag van het jaar. 'Als de troonrede nou ons manifest was geweest, dan hadden we nu een meerderheid gehad,' moppert een kamerlid na afloop.

De vossenjacht blijft verboden, dit tot chagrijn van de toekomstige koning, maar May is vogelvrij.