Syrische vechter bij de stad Raqqa.
Syrische vechter bij de stad Raqqa. © REUTERS

Slag om Raqqa is begonnen: vanaf drie kanten is de aanval op IS-bolwerk ingezet

De slag om Raqqa is begonnen. De door de Verenigde Staten gesteunde Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) hebben vanaf drie kanten de aanval ingezet op het bolwerk van Islamitische Staat in het noorden van Syrië. De val van Raqqa kan de doodklap betekenen voor het in 2014 door IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi gevestigde kalifaat.

'Wij verkondigen de start van de grote slag om de bevrijding van de hoofdstad van het terrorisme', zei SDF-woordvoerder Talal Silo dinsdag tegen verslaggevers. Hij zei een lange en harde strijd te verwachten. In de stad zitten naar schatting drie- tot vierduizend IS-strijders. 'Ze zullen zich doodvechten om de zogenaamde hoofdstad van het kalifaat te verdedigen.'

De SDF, waarin de Syrisch-Koerdische militie YPG samenwerkt met Arabische rebellen, wordt gesteund door internationale coalitie die onder Amerikaanse leiding probeert IS uit Syrië en Irak te verjagen. De slag om Mosul in Noord-Irak nadert zijn eindfase. Is Raqqa eenmaal gevallen, dan zal er van het kalifaat weinig meer over zijn.

'Het zal voor IS moeilijk zijn nieuwe strijders te rekruteren voor een winnende zaak als de beweging zojuist haar twee grootste steden in Syrië en Irak heeft verloren', liet generaal Steve Townsend, Amerikaans bevelhebber in Irak, in een verklaring weten.   

(lees verder onder de foto)

Zorgvuldig voorbereid

De operatie is zorgvuldig voorbereid. Vanaf november is de SDF gestaag opgetrokken vanuit het noorden van Syrië, waar de Koerden een eigen enclave in handen hebben. Steeds meer gebied werd op IS veroverd. Vorige week was de omsingeling vrijwel compleet. De rebellen waren de stad op sommige plekken tot op 2 kilometer genaderd. Vanuit het noorden, westen en oosten werd in de nacht van maandag op dinsdag de aanval ingezet.

Een Arabische militie binnen SDF, de Syrische Elite Eenheden, deelde mee de oostelijke wijk Al-Mishlab te zijn binnengedrongen. Enkele gebouwen zouden zijn bezet. Volgens het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten wordt ook Divisie 17 aangevallen, een door het Syrische leger verlaten militair complex in het noorden van de stad.

De SDF krijgt luchtsteun van de Amerikaanse luchtmacht en andere leden van de internationale coalitie. Maandagnacht werd een groot aantal bombardementen uitgevoerd op IS-doelen in de stad. Ook hebben de VS ruim 500 man speciale troepen ingezet. 'De coalitie heeft een grote rol in het succes van de operaties', aldus woordvoerder Silo, verwijzend naar de vliegtuigen en 'troepen die zij aan zij werken met de SDF'.

De afgelopen weken hebben de Amerikanen bovendien wapens geleverd aan de Koerden, waaronder kalasjnikovs, munitie en pantservoertuigen. Dit tot groot ongenoegen van Turkije, dat de YPG-militie beschouwt als een onderafdeling van zijn aartsvijand, de Turks-Koerdische PKK. Ankara heeft er - zonder succes - bij Washington op aangedrongen voor de slag om Raqqa niet in zee te gaan met de YPG, maar met door Turkije gesteunde rebellen. De Amerikanen zien de uiterst gedisciplineerde en gemotiveerde YPG als de enige kracht in Syrië die in staat is de IS-extremisten te verslaan.

Bedreiging voor Turkije

De Turkse premier Binali Yildirim heeft dinsdag in het parlement in Ankara gezegd dat Turkije ogenblikkelijk vergeldingsmaatregelen zal treffen zodra de Raqqa-operatie een bedreiging voor Turkije blijkt op te leveren.

De SDF heeft aangekondigd dat de Koerdische strijders Raqqa zullen verlaten zodra IS eenmaal is verjaagd. Dit om te voorkomen dat de Arabische inwoners hun bevrijders gaan zien als bezetters. 'En waarschijnlijk hebben de Amerikanen een dergelijke garantie gegeven aan Turkije', zegt Rolf Holmboe, Syrië-expert van het Canadian Global Affairs Institute en oud-ambassadeur van Denemarken in Damascus. 'Het is opvallend dat de Turken nu minder kritisch zijn over de operatie dan voorheen.'

Holmboe twijfelt er niet aan dat de Koerden inderdaad zullen vertrekken. Volgens hem hebben de SDF en de internationale coalitie al contact gelegd met lokale Arabische stammen om straks het civiel bestuur van Raqqa over te nemen. Arabische milities zullen de orde handhaven.

Door de omsingeling van de stad is het voor IS vrijwel onmogelijk nog versterkingen aan te voeren. De stad ontvluchten is ook moeilijk. De extremisten kunnen alleen naar het zuiden, maar dan moeten ze in bootjes of over een enkele brug de Eufraat oversteken, die door de zuidelijke buitenwijken stroomt. Zo worden ze een makkelijk doelwit voor luchtaanvallen van de coalitie. Maandag kwamen op die manier per vergissing 21 burgers om die in bootjes de stad probeerden te ontvluchten, volgens het Observatorium.

IS heeft rondom Raqqa landmijnen gelegd. Boven belangrijke straten zijn doeken gehangen, om de piloten van de coalitie het zicht te ontnemen op wat er beneden gebeurt. Hulporganisaties zijn bezorgd omdat het aantal burgers dat de stad ontvlucht de laatste tijd is gedaald. Dat kan betekenen dat IS burgers inzet als menselijk schild. De stad telt naar schatting nog 200 duizend inwoners.