De Grenfell-toren in Londen.
De Grenfell-toren in Londen. © AFP

Sfeer van achterdocht rond start openbaar onderzoek naar Londens flatinferno

Onder grote belangstelling begint vandaag in Londen het openbare onderzoek naar de Grenfell-ramp, de flatbrand waarbij drie maanden terug zeker tachtig bewoners om het leven kwamen.

In zijn openingswoord van drie kwartier zal onderzoekersrechter Martin Moore-Bick uitleggen dat hij antwoorden wil op de vraag wat de brand heeft veroorzaakt, of de speciaal aangebrachte panelen hebben bijgedragen aan de vuurzee, of bouwvoorschriften zijn nageleefd en in hoeverre het stadsdeel heeft geluisterd naar de klachten van de bewoners over de brandveiligheid.

Het onderzoek begint direct al in een sfeer van achterdocht. Aanvankelijk zou Moore-Bick alleen kijken naar de oorzaak van de brand en de snelle verspreiding, maar na klachten over deze beperkte opdracht heeft premier Theresa May zijn onderzoeksgebied wat uitgebreid. Campagnevoerders hadden graag gezien dat de rechter ook een oordeel zou vellen over het falende sociale-woningbouwbeleid dat op de achtergrond een rol speelt. Een andere kritiek is dat nabestaanden een te kleine rol spelen in het onderzoek, waarvan het eerste rapport rond Pasen wordt verwacht.

Bekend is reeds dat de brand in de nacht van 13 op 14 juni ontstond op één van de lager gelegen etages, waar een ijskast een steekvlam veroorzaakte. Binnen een half uur brandde de 24 verdiepingen tellende torenflat vervolgens als een fakkel in het nachtlandschap van Londen. Het vuur kon zich via de plastic panelen en het onderliggende isolatiemateriaal snel verspreiden. Deze panelen waren enkele jaren eerder aangebracht, vooral met als doel de grauwe, betonnen flat in North-Kensington een betere aanblik te geven. Nadien bleek dat er goedkoop, brandgevaarlijk materiaal is gebruikt.

De brandweer was snel aanwezig met veertig wagens, maar de broodnodige brandweerwagen met superladder stond ergens ten zuiden van Londen geparkeerd en kon pas uren later ter plekke zijn. Veel te laat dus. Het duurde maar liefst een etmaal voordat de tweehonderd brandweermannen het vuur hadden bedwongen.

151 appartementen gingen in vlammen op en zeker 80 bewoners stierven, in de meeste gevallen door verstikking. Er was maar één trappenhuis in de 43 jaar oude Grenfell Tower, die nu nog steeds als een zwartgeblakerd monument de skyline van West-Londen tekent.

Het gevaar bestaat nu dat het onderzoek van Justitie het werk van Moore-Bick kan hinderen

Rechter Moore-Bick zal ook kijken naar de rol van het stadsdeel Kensington & Chelsea. De rijkste gemeente van Groot-Brittannië is verweten geen oog te hebben voor de minder bedeelde bewoners in het noorden van het stadsdeel. Na de ramp toonden de bestuurders een aanzienlijke mate van incompetentie, wat leidde tot het aftreden van voorzitter Nicholas Paget-Brown. Justitie is inmiddels een strafrechtelijk onderzoek begonnen tegen de gemeente en het management van Grenfell. Het gevaar bestaat nu dat dit onderzoek het werk van Moore-Bick kan hinderen.

De beslissing om Moore-Bick aan te stellen als onderzoeker heeft vanaf het begin kritiek gekregen. Het plaatselijke kamerlid Emma Dent Coad (Labour) heeft de 70-jarige Sir Martin een 'technocraat' genoemd, die geen kredietwaardigheid bezit bij de nabestaanden. Probleem is ook dat hij enkele jaren geleden als rechter had bepaald dat een sociaal huurster in Westminster door het stadsdeel terecht een huurwoning toegewezen had gekregen in Milton Keynes, een stad op drie kwartier van Londen. Hierbij heeft hij volgens campagnevoerders bijgedragen aan 'sociale zuivering'.

Lees verder over de brandveiligheid van de Grenfell Tower in Londen

De waarheid over de brand in de Grenfellflat
Het wantrouwen groeit in het stadsdeel Grenfell in Londen. De oorzaak van de flatbrand dient te worden onderzocht. Maar komt de waarheid dan aan het licht? (+)

Na de brand in Londen rijst de vraag: hoe veilig zijn onze flats?
Nederlandse gebouwen moeten voldoen aan strenge brandveiligheidsmaatregelen om rampen als die in de Londense flat te voorkomen. Alleen: datzelfde geldt voor Engelse flats. Kan het in Nederland dan ook misgaan? Vijf vragen over brandveiligheid in Nederland.

Waarom heeft de rijkste Britse gemeente de flatbewoners in de steek gelaten?
Ze kwam en ze zag, maar ze meed de wanhopige mensen in de schaduw van de afgebrande Grenfell Tower. Waar Jeremy Corbyn een arm sloeg om de schouder van een verdrietige vrouw, daar sprak Theresa May donderdag op veilige afstand met hulpverleners. De symbolische betekenis van de ramp lijkt ze niet te beseffen: de verzorgingsstaat die in vlammen is opgegaan. (+)

Als ratten in de val: zo was de hellenacht in verwaarloosde flat Londen
De Grenfell Tower is een van de vele torenflats die her en der in de Britse hoofdstad staan. Ze zijn vrijwel altijd eigendom van gemeenten die ze gebruiken om arme bewoners in te huisvesten. De nieuwe, dure woontorens die de laatste jaren zijn verrezen, zijn juist bedoeld voor de rijken, buitenlandse investeerders vaak. Dat zijn gebouwen die niet meteen afbranden door kortsluiting.