De Russische miljardair Yuri Milner op een foto uit 2016
De Russische miljardair Yuri Milner op een foto uit 2016 © EPA

Russen investeerden miljoenen in Twitter en Facebook: kochten ze hiermee ook invloed?

Russische staatsbedrijven hebben via allerlei omwegen en ingewikkelde constructies flink wat aandelen in Twitter en Facebook weten te verwerven. Kochten ze hiermee ook invloed? En hoe reageert Rusland op de 'onthullingen'?

Onderdeel van de zondagavond naar buiten gekomen Paradise Papers zijn de investeringen in Twitter en Facebook. Het was al langer bekend dat de Russische miljardair Yuri Milner in het verleden grote aandelenpakketten van de twee Amerikaanse bedrijven had, maar het was altijd onduidelijk wie zijn financiers waren. Nu blijkt dat de Russische staat daar ook bij betrokken was.

Waarom is dat zo pikant?

Het feit dat Milner zaken doet met Trumps schoonzoon Jared Kushner was al langer bekend

De berichtgeving is koren op de molen van critici die vinden dat de entourage van Trump te nauwe banden onderhoudt met het Kremlin. Maar het feit dat Milner zaken doet met Trumps schoonzoon Jared Kushner was al langer bekend. Wel nieuw is het feit dat Kushner nauwere banden onderhoudt met de Russische VTB Bank dan tot nu toe werd aangenomen. Deze VTB Bank blijkt achter Milners investering van 165 miljoen euro in Twitter te hebben gezeten. Een ander investeringsvehikel met nauwe staatsbanden, Gazprom Investholding, hielp bij de investering in Facebook.

Kocht Poetin hiermee invloed op de Amerikaanse verkiezingen?

Daar is geen enkel bewijs voor. De onthullingen vallen samen met het onderzoek door het Congres naar de invloed van Rusland op de verkiezingen, maar daarmee is er nog geen sprake van een verband. Wat wel zeker is, is dat de belangen in Twitter en Facebook een aantal jaar terug van de hand zijn gedaan, ruim voor de Amerikaanse verkiezingen. Op het hoogtepunt bezat de miljardair via zijn bedrijven 5 procent van de aandelen in Twitter en 8 procent in Facebook. Ook bekend is dat Milner en Mark Zuckerberg van Facebook bevriend raakten. Milner was bijvoorbeeld in 2011 aanwezig bij het huwelijk van Zuckerberg. Dat zegt echter niets over invloed. In een reactie op een artikel van The New York Times - getiteld 'Kremlin-contanten achter investeringen van miljardair in Twitter en Facebook' - zegt Milner dat er niets ongebruikelijks is aan die investeringen. Zijn bedrijf DST Global investeerde ook in bedrijven als Spotify, Airbnb, Alibaba en Zalando.

Zijn dit soort praktijken illegaal?

Ook daar is geen bewijs voor. Voor Milner is het gewoon geld dat van de ene partij komt en dat hij investeert in een andere partij. Dat het geld van een overheid komt, doet daar volgens hem niets aan af. Puur zakelijk dus. Wel is het zo dat zowel VTB als Gazprom onder de Amerikaanse sancties vallen. En, illegaal of niet, de druk op Facebook en Twitter om transparanter te worden, zal hierdoor wel toenemen.

Hoe reageert Rusland op de onthullingen?

Parlementariërs en journalisten zijn verbijsterd hoe sommige westerse media 'normale investeringen' voorstellen als het zoveelste Russische complot

De grote vraag in Rusland is: welke onthullingen? Het gaat hier om 'legale, commerciële activiteiten', zegt senator Konstantin Kosatsjev tegen persbureau Sputnik. Parlementariërs en journalisten zijn verbijsterd hoe sommige westerse media 'normale investeringen' voorstellen als het zoveelste Russische complot om de Amerikaanse verkiezingen te sturen. Kosatsjev beticht ze van 'overdreven emoties en vaag taalgebruik'.
Zo wordt de Russische bank VTB in The New York Times door een Amerikaanse analist 'echt een smeergeldfonds van Poetin' genoemd. Kosatsjev herinnert eraan dat VTB een belangrijke Russische bank is, deels (voor 60 procent) in handen van de Russische regering. Parlementariër Aleksej Tsjepa zegt tegen Sputnik enkel een economisch motief te kunnen bespeuren in de investeringen: 'de wens om geld te verdienen'.

Milner stelt zelf in een verklaring dat hij de investeringen in Twitter en Facebook deed in 2009 en 2011. Hillary Clinton, destijds minister van Buitenlandse Zaken, had toen net een 'reset' aangekondigd voor de relaties tussen de VS en Rusland. Russische investeringen werden juist aangemoedigd.

'Maar dat telt nu niet meer', verzucht Leonid Bershidsky, een Russische commentator van Bloomberg, op Twitter. 'Arme Milner.' 'Helemaal mee eens', reageert Derk Sauer, de Nederlandse mediaondernemer in Rusland, op Twitter. 'Dit is belachelijk aan het worden.'