Werknemers van oliebedrijf Transneft.
Werknemers van oliebedrijf Transneft. © ANP

Rusland zet Wit-Rusland onder druk met verminderde olieleverantie

Rusland lijkt bezig de teugels aan te halen om Wit-Rusland eraan te herinneren dat het voorzichtig moet zijn met het aanhalen van de banden met de Europese Unie. Om de Wit-Russische autoriteiten onder druk te zetten heeft Rusland de olieleveranties aan het buurland de afgelopen tijd drastisch verminderd.

Transneft, het staatsbedrijf dat de Russische pijpleidingen exploiteert, pompt sinds het begin van deze maand volgens het persbureau Reuters 40 procent minder olie naar Wit-Rusland. Dat is een flinke tegenvaller voor het land omdat het, dankzij de gereduceerde prijzen die Moskou rekent, veel geld verdient aan het doorverkopen van geraffineerde olieproducten.

Het lijkt een herhaling van de behandeling die Kiev kreeg in de jaren vóór het uitbreken van de oorlog in het oosten van Oekraïne en de annexatie van de Krim. Moskou draaide de gaskraan toen herhaaldelijk dicht om de druk op de Oekraïense regering op te voeren. Volgens Transneft gaat het echter om een puur zakelijk conflict: Wit-Rusland betaalt minder voor de Russische olie en gas dan was afgesproken met de energiegigant Gazprom.

De Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko flirt weer met het Westen sinds de EU de strafmaatregelen tegen zijn land in februari ophief. Eerder deze week liet de president, die al sinds 1994 aan de macht is, weten dat zijn land de relaties met de Verenigde Staten wil normaliseren.

Nieuwe verhoudingen

De EU-sancties werden in 2011 ingesteld nadat Loekasjenko protesten tegen de frauduleus verlopen presidentsverkiezingen met harde hand had neergeslagen. Loekasjenko's tegenkandidaten werden opgepakt en veroordeeld tot lange gevangenisstraffen.

De EU besloot de sancties op te heffen nadat de belangrijkste politieke gevangenen waren vrijgelaten. De maatregel was ook een beloning voor de bemiddelende rol die Loekasjenko speelde bij de onderhandelingen tussen Moskou en Kiev over het conflict in Oost-Oekraïne. Dat resulteerde in een akkoord over een bestand, dat echter maar met mondjesmaat wordt nageleefd.

Met het gebaar hoopte de EU in te spelen op de nieuwe verhoudingen die zijn ontstaan na de inname van de Krim en het conflict in Oost-Oekraïne. Die gebeurtenissen hebben bij Minsk de vrees gewekt dat Moskou zich ook zal opwerpen als de beschermheer van de etnische Russen in Wit-Rusland.  Loekasjenko uitte voorzichtig kritiek op het Russische optreden, maar durfde ook weer niet zo ver te gaan dat zijn land zich aansloot bij de veroordeling door de VN van de annexatie van de Krim. Wel liet Loekasjenko zijn irritatie merken door plannen voor de aanleg van een Russische luchtmachtbasis op Wit-Russisch grondgebied te torpederen.

Inflatie

Het is echter behoedzaam laveren voor Loekasjenko: de Wit-Russische economie doet het slecht, onder meer door de neergang in Rusland als gevolg van de sancties die de EU in 2014 tegen Moskou instelde. Vorige week nog zag Wit-Rusland zich gedwongen vier nullen van de bankbiljetten af te halen, omdat de koers van de dollar door de inflatie tot 22 duizend roebel was opgelopen. Zonder de Russische subsidies - voornamelijk in de vorm van lage energieprijzen - zou het land niet overeind kunnen blijven.