Kirill Serebrennikov achter tralies in de rechtszaal.
Kirill Serebrennikov achter tralies in de rechtszaal. © AFP

Rusland pakt prominente regisseur op, liberalen vrezen conservatieve wind

Wat er in het Bolsjoi Theater gebeurt, zo zegt men in Rusland, weerspiegelt wat er in het land gebeurt. Dus als een langverwachte voorstelling over een homoseksuele balletdanser wordt uitgesteld en de regisseur achter de tralies belandt, dan gaan in liberale kringen alle alarmbellen af.

Kirill Serebrennikov hoorde woensdag vanuit de verdachtenkooi van een Moskouse rechtbank hoe hij huisarrest opgelegd kreeg. Het Russische Onderzoekscomité verdenkt hem van grootschalige fraude: Serebrennikov zou 68 miljoen roebel (1 miljoen euro) aan overheidssubsidie verduisterd hebben die bedoeld was voor theatervoorstellingen. Serebrennikov ontkent. Als hij schuldig bevonden wordt, hangt hem een gevangenisstraf van maximaal tien jaar boven het hoofd.

Controversieel

Zij ontvluchtten Poetins Rusland

De Baltische Staten is het nieuwe toevluchtsoord voor Russische dissidenten. In de hoofdsteden van Estland, Letland en Litouwen is een groep nieuwkomers neergestreken, die wegens bedreigingen of censuur niet in Rusland wilden of konden blijven.

De regisseur geldt als een van de meest prominente personen uit de Russische kunstwereld. Hij gaat in tegen de steeds sterkere conservatieve wind die aangewakkerd wordt door de Russische politiek. Serebrennikovs theater, het Gogol Centre in Moskou, staat bekend als Ruslands bolwerk van avant-garde kunst. Zijn meest recente speelfilm, The Student, won vorig jaar een prijs op het filmfestival in Cannes. En zijn balletvoorstelling over het leven van Rudolf Nurejev, een homoseksuele balletdanser in de Sovjet-Unie, was het affiche van het seizoen in Moskou.

Maar drie dagen voor de première stelde de directeur van het Bolsjoi Theater, Vladimir Oerin, de voorstelling plotseling uit naar volgend jaar. Oerin zei dat het ballet nog niet klaar was. Hij erkende dat een voorstelling met mannelijke dansers op hoge hakken controversieel is voor het historische theater tegenover het Kremlin, maar ontkende dat het uitstel daarmee te maken had.

Ongeloofwaardig

Het Openbaar Ministerie stelt dat zijn bewerking van Shakespeare's Een Midzomernachtdroom nooit uitgevoerd is

Ook de aanhouding van Serebrennikov staat los van zijn kunst, stellen de Russische autoriteiten. Weinig mensen in de kunstwereld geloven dat. Acteurs, regisseurs, schrijvers, muzikanten en tv-presentatoren zien de aanhouding als een aanval op progressieve kunst en roepen op tot de vrijlating van Serebrennikov. Ook Aleksej Koedrin, een liberale Kremlinadviseur en voormalig minister van Financiën, zei op sociale media dat de aanhouding 'duidelijk een buitensporige maatregel' is.

De kunstenaars en liberale politici vinden de zaak tegen Serebrennikov hoogst ongeloofwaardig. Het Openbaar Ministerie stelt bijvoorbeeld dat de subsidie voor Serebrennikovs bewerking van Shakespeare's Een Midzomernachtdroom verdwenen is en dat het toneelstuk nooit uitgevoerd is. Maar het stuk is sinds de première in 2012 vertoond in theaters in Rusland en Frankrijk en wordt nog steeds uitgevoerd in Serebrennikovs theater in Moskou. Recensies in binnen- en buitenland en videomateriaal van uitvoeringen maken geen indruk op het OM: 'Een gepubliceerd artikel bewijst niet dat het evenement ook plaatsvond'.