Migranten uit Libië worden teruggestuurd.
Migranten uit Libië worden teruggestuurd. © AFP

Regeringsleiders EU willen meer landen als 'veilig' aanmerken om migranten terug te sturen

De Europese regeringsleiders willen economische migranten sneller en vaker terugsturen door meer landen in Afrika als 'veilig' te bestempelen. Berlijn pleitte al maanden voor een dergelijke versoepeling van de regels. Duitsland kampt met ruim 400 duizend migranten die uitgezet moeten worden omdat ze geen recht op asiel of bescherming krijgen.

Volgens Duitsland - gesteund door Frankrijk en Nederland - is de EU veel te voorzichtig bij het beoordelen welke Afrikaanse landen geschikt zijn om migranten terug te nemen. De Europese asielregels zijn strikter dan de Geneefse Conventie en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, aldus Berlijn. De EU-leiders stemden er vrijdagmiddag mee in dat er een eind moet komen aan het 'vergulden' door de EU van de internationale voorschriften.

Migratieakkoorden

De Europese Commissie stelde vorig jaar voor bestaande asielwetten te versoberen. In die plannen - waarover de lidstaten zich momenteel beraden - staat al dat de lidstaten asielverzoeken moeten afwijzen van migranten die op hun reis naar Europa een veilig land zijn gepasseerd. De leiders gaan nu een stapje verder en willen soepeler criteria voor wat een veilig land is. Volgens premier Rutte en zijn Europese collega's is dat nodig om het terugkeerbeleid te versterken. De meeste migranten die in Italië arriveren, komen niet in aanmerking voor een asielstatus.

De EU zet Afrikaanse landen meer en meer onder druk om migranten terug te nemen en tegen te houden. Voorbeeld voor dergelijke migratieakkoorden is de EU-Turkijedeal uit 2016, toen Ankara instemde met de terugkeer van veelal Syrische vluchtelingen die de oversteek naar de Griekse eilanden hadden gemaakt. Rutte voerde samen met bondskanselier Merkel de onderhandelingen daarover. Hoewel fel bekritiseerd door vluchtelingenorganisaties - die Turkije niet als veilig land beschouwen - maakte het akkoord wel een eind aan de vluchtelingenstroom via Turkije.

Libische kustwacht

Om de onderhandelingen met de Afrikaanse landen te bespoedigen, dringen de regeringsleiders aan op een gezamenlijke lijst van 'veilige landen'. Volgens betrokkenen zullen Tunesië en Egypte daar zeker op staan. Libië, vanwaar de meeste migranten naar Italië oversteken, niet. Er zijn drie regeringen in Libië die elkaar bestrijden waardoor mensensmokkelaars nagenoeg vrij spel hebben. De EU is daarom steeds actiever in de buurlanden van Libië om de migratiestroom in te dammen. Zo hebben afspraken met Niger het aantal migranten op doorreis naar Europa verlaagd van 70 duizend naar 5000 per jaar.

De Europese leiders beloofden tevens meer Libische kustwachten te trainen en van schepen te voorzien. Als de Libische kustwacht de migranten oppikt uit hun wrakke bootjes worden ze teruggebracht naar Libië. Als Europese schepen dat doen, gaan ze naar een EU-land (meestal Italië) waar hun eventuele asielaanvraag in behandeling wordt genomen.

Lees meer over de vluchtelingenproblematiek

Als nieuwe directeur van Instituut Clingendael gooit Monika Sie de luiken open en maakt ze ruimte voor debat. De hectiek van de wereldpolitiek vraagt erom.

Met een stellingname ergens tussen VVD en CDA aan de ene kant en GroenLinks aan de andere mengt PvdA-leider Lodewijk Asscher zich met een opinie-artikel in de Volkskrant in de migratiediscussie.

Er komt een discussie op Europa af die veel verder reikt dan waar de formatie nu op stukliep, betoogt Arnout Brouwers.

Elke Syriër in Istanbul weet dat een boottocht naar Europa sinds de Turkije-deal tot niets leidt. Wie de smokkelaars kan betalen, stapt nu met een vals paspoort op het vliegtuig. 'Ik moet mijn baard afscheren, dan lijk ik meer Europees.'