Boyko Borisov
Boyko Borisov © ANP

Premier Bulgarije wil snel euro en lidmaatschap Schengenzone: 'We zijn er klaar voor'

Bulgarije lijkt te voldoen aan de financiële en technische vereisten, maar Nederland ligt dwars

Bulgarije gebruikt zijn eerste EU-voorzitterschap om zichzelf in het hart van de Europese Unie te manoeuvreren: het land wil de euro én lid worden van de Schengenzone. 'We zijn er klaar voor', zei de Bulgaarse premier Boyko Borisov vrijdag. Hij vindt dat Bulgarije - EU-lid sinds 2007 - lang genoeg op de tweede rij in de Unie heeft gezeten.

Borisov kan rekenen op de steun van 'zijn vriend' Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie. 'De Commissie staat vierkant achter Bulgarije', verklaarde Juncker deze week bij de aftrap van het Bulgaarse EU-voorzitterschap. Sommige lidstaten, zoals Nederland, Duitsland en Oostenrijk, zijn op zijn zachtst gezegd minder enthousiast over de Bulgaarse ambities. Zij betwijfelen of Bulgarije er klaar voor is.

Op papier heeft Borisov het gelijk aan zijn zijde. Om met de euro te beginnen: Sofia haalt met vlag en wimpel de financiële vereisten

Financiën

Op papier heeft Borissov het gelijk aan zijn zijde. Om met de euro te beginnen: Sofia haalt met vlag en wimpel de financiële vereisten. De Bulgaarse staatsschuld bedraagt circa 25 procent van het bruto binnenlands product (bbp), ruim onder het europlafond (60 procent schuld) en nog ruimer onder de gemiddelde staatsschuld van de huidige negentien eurolanden (88 procent). Ook het begrotingsevenwicht (geen tekort) is iets waar veel andere eurolanden alleen van kunnen dromen.

De Bulgaarse munt (de lev) is sinds 1997 aan de euro gekoppeld, dus wisselkoersrisico's zijn er niet. Sofia heeft zijn monetaire vrijheid al lang ingeleverd. Verder heeft de Bulgaarse regering recentelijk de laatste wijzigingen doorgevoerd om de onafhankelijkheid van de nationale bank te garanderen. Tot slot en niet het minst: de inflatie is gelijk aan het gemiddelde in de eurolanden (1,5 procent) en de Bulgaarse economie groeit met 3 tot 4 procent per jaar, bijna twee keer zo snel als die van de eurozone.

Technische vereisten

Dan de toetreding tot de Schengenzone, de groep van 26 Europese landen waartussen de controle aan de binnengrenzen is opgeheven: ook hier voldoet Bulgarije al jaren (volgens de Commissie sinds 2011) aan alle technische vereisten. De paspoortlezers aan de Europese buitengrenzen functioneren, de controle deugt, de douaniers zijn geschoold. Zoals Borisov vrijdagmiddag zei: 'Wij controleren de Europese buitengrenzen beter dan de andere Schengenlanden.' Zo heeft Bulgarije een groot hek opgericht bij de grens met Turkije.

Twijfel

Borisov heeft premier Rutte uitgenodigd voor een bezoek begin volgende maand aan de Bulgaarse-Turkse grens om te laten zien hoe strikt de controles zijn

De twijfel bij sommige lidstaten betreft dan ook niet de kwalificaties op papier, maar de praktijk. Binnenskamers plaatsen Duitsland en Oostenrijk vraagtekens bij de concurrentiekracht van de Bulgaarse economie. Is die wel sterk genoeg voor de eurozone? Zijn de statistieken wel correct? Het laatste waar Berlijn en Wenen op zitten te wachten, is een nieuwe 'Griekse crisis' die de hele eurozone meesleept. Al is de kans op zo'n megacrisis gering: het Bulgaarse bbp bedraagt circa 50 miljard euro, minder dan eenderde van het Griekse bbp en minder dan eentiende van het Nederlandse.

Nederland - op de achtergrond gesteund door Duitsland en Frankrijk - ligt het meest dwars bij het Schengenlidmaatschap voor Bulgarije. Dat begon al in 2011 met toenmalig minister voor Migratie Gerd Leers. Die haalde zich de woede van zijn Bulgaarse collega op de hals met de uitspraak dat je niets opschiet met technisch hoogstaande paspoortlezers als de persoon die het apparaat bedient corrupt is. En corruptie is nog steeds wijdverbreid in Bulgarije.

De nieuwe regering van Borisov heeft echter besloten dat het land in de kopgroep van de EU moet zitten en pakt de kansen en aandacht die het EU-voorzitterschap biedt. Sofia verwacht dit voorjaar positieve rapporten van de Commissie en de ECB over de eurokwalificaties van Bulgarije, waarna nog voor de zomer het officiële verzoek komt om tot de euro toe te treden. Die toetreding laat overigens op zijn minst nog tot 2020 op zich wachten: Bulgarije moet eerst twee jaar in het officiële Europese wisselkoersmechanisme zitten.

Voor het Schengenlidmaatschap toont Borisov minder geduld: nog dit jaar. Hij heeft premier Rutte uitgenodigd voor een bezoek begin volgende maand aan de Bulgaarse-Turkse grens om te laten zien hoe strikt de controles zijn. De Bulgaarse minister van Buitenlandse Zaken suggereerde als start de paspoortcontroles op te heffen voor Bulgaarse reizigers die per vliegtuig of boot naar een ander EU-land gaan. Een dergelijk compromis is eerder door Berlijn en Parijs voorgesteld, maar werd toen door Den Haag geblokkeerd.