De Amerikaanse president Donald Trump en zijn voormalige campagneleider en chefstrateeg.
De Amerikaanse president Donald Trump en zijn voormalige campagneleider en chefstrateeg. © AFP

Populistische strijd tussen Trump en Bannon barst los: 'Hij is gek geworden'

De strijd om het ware populisme is ontbrand in Amerika, met de mogelijk ­definitieve breuk tussen president Donald Trump en zijn voormalige topadviseur Steve Bannon. Als de scheiding doorzet, zal rechts Amerika zich opnieuw moeten hergroeperen.

Het is Bannon die de lont in het kruitvat heeft gestoken. 'Hoogverraad en onpatriottisch', noemt hij de bijeenkomst in Trump Tower in juli 2016, toen Donald Trump jr. en Trumps schoonzoon Jared Kushner een Russische delegatie ontvingen die 'vuil' over Hillary Clinton in de aanbieding had. Althans, met die woorden wordt Bannon geciteerd in een boek van de Amerikaanse journalist Michael Wolff, Fire and Fury.

De bijeenkomst is een van de centrale gebeurtenissen in het onderzoek van Robert Mueller naar eventuele samenwerking tussen de Trump-campagne en de Russen, die Trump graag als president wilden en daartoe emails van de Democraten hadden gehackt. De president en zijn zoon zeiden aanvankelijk dat de samenkomst alleen over adoptie van Russische kinderen ging. 'Ze gaan Don junior breken als een eitje, op nationale televisie', aldus Bannon, die denkt dat de onderzoekers zich op Russische witwaspraktijken zullen richten. En: 'De kans dat Don jr. deze Russen niet naar zijn vaders kantoor heeft gebracht, is nihil.' 

Wat Bannon ervan vindt, doet er juridisch gezien niet veel toe. Maar dat hij twee voormalige bondgenoten zo laat vallen, doet er wel toe. Als de citaten kloppen, zoekt Bannon kennelijk ruzie.

Als vrienden uit elkaar

Trump reageert woensdag furieus. In een verklaring schrijft hij dat zijn voormalige campagneleider en chefstrateeg 'gek is geworden'. Hij noemt hem een simpele 'medewerker' die 'niets te maken heeft met mij of mijn presidentschap' en die 'voor me werkte toen ik de nominatie al gewonnen had door zeventien kandidaten te verslaan'.

Daarmee vergeet Trump dat hij daarna Hillary Clinton nog moest verslaan. Bannon zette de chaotische campagne in augustus 2016 weer op de rails. Bannon was na de overwinning een half jaar veiligheidsadviseur in het Witte Huis, een periode waarin hij de nationalistische en xenofobe boodschap van Trump aanwakkerde. De twee gingen in augustus als vrienden uit elkaar.

Steve had alles te maken met het verlies van de Senaatszetel in Alabama

Donald Trump

Maar in die periode in het Witte Huis ontwikkelde zich ook een vete tussen Bannon en de adviserende kinderclan van Trump, vooral met dochter Ivanka en haar man Kushner (door Bannon samen 'Javanka' gedoopt). Bannon vond hen te elitair en kosmopolitisch en daarom geen goede vertegenwoordigers van de gewone mannen en vrouwen die Trump kozen.

Na zijn vertrek uit het Witte Huis keerde Bannon terug als baas van website Breitbart, die subtiel veranderde van een propagandamachine voor Trump in een propagandamachine voor Bannon. Hij begon extreemrechtse kandidaten te zoeken om het op te nemen tegen Republikeinse establishment-kandidaten. De eerste test, met de christelijk-fundamentalistische tienerrokkenjager Roy Moore in Alabama, leidde echter tot het verlies van een zekere Republikeinse Senaatszetel.

Vernietigend stuk

Dat neemt Trump hem nu kwalijk. 'Steve had alles te maken met het verlies van de Senaatszetel in Alabama', aldus de president, die zelf ook campagne voerde voor Moore. Bannon vindt nu echter dat hij met Breitbart het hoofdkwartier van het ware populisme vormt, en niet het Witte Huis. Overigens begon een andere verdachte uit het campagneteam, Paul Manafort, woensdag een rechtszaak tegen hoofdonderzoeker Robert Mueller, omdat hij vindt dat de aanklacht (witwaspraktijken) weinig met de presidentscampagne te maken heeft. Aan Bloomberg News liet Bannon weten geen commentaar te hebben.