Het Woud van Bialowieza in 2010.
Het Woud van Bialowieza in 2010. © ANP

Poolse nederlaag: kap laatst resterende oerbos van Europa in strijd met EU-regels

Polen is door het Europees Hof stevig op de vingers getikt vanwege de bomenkap in het oerbos van Bialowieza.

Het Hof oordeelde dinsdag dat de grootschalige kap in strijd is met de Europese vogel- en natuurbeschermingsrichtlijnen. Warschau vond juist dat die kap noodzakelijk was om het bos te beschermen tegen de zogeheten letterzetter, een kevertje dat zich nestelt in de bast van sparren.

De Poolse nederlaag in de twist met Brussel komt niet als een verrassing: Warschau was al bezig met een terugtrekkende beweging. Sinds begin dit jaar zwijgen de zaagmachines. Aan de kap lijkt voorlopig een einde gekomen. De omstreden minister van Milieu Jan Szyszko is opzij gezet en vervangen door Henryk Kowalczyk. Kowalczyk slaat een geheel andere toon aan dan zijn voorganger. Eerder dit jaar verklaarde hij de opvatting van het Hof te respecteren.

Overwinning

Bialowieza is het laatste nog resterende oerbos van Europa: grote delen zijn nooit door menselijke activiteit aangetast. Twee jaar geleden gaf de toenmalig minister Szyszko opdracht tot de verdrievoudiging van de bomenkap in het oerbos. Ook in gebieden die beschermd werden door Unesco en de zogeheten Natura-2000 richtlijn, gingen bomen tegen de vlakte. Naar schatting zijn 180 duizend bomen in het hele vorige jaar tegen de vlakte gegaan, waarvan meer dan de helft in beschermde gebieden.

De uitspraak van het Hof wordt als een grote overwinning onthaald door natuurbeschermingsorganisaties. Helemaal gerust is Adam Bohdan van de stichting Wild Polen er nog niet op. Tegen zo'n driehonderd activisten lopen nog rechtszaken, omdat ze het werk van bosbeheerders onmogelijk hebben gemaakt. Bohdan wil dat die zaken geseponeerd worden.

Monocultuur

Ook staan de bosbeheerders op het punt te beginnen met de aanplant van nieuwe eiken en sparren, zegt hij, 'en daar zijn we niet blij mee. We zijn bang voor een monocultuur. Al het onderzoek wijst uit dat een oerbos juist zijn eigen gang moet kunnen gaan. Zo ontstaat vanzelf de diversiteit die het bos uniek maakt.'

In Polen moet het bosbeheer zijn eigen broek op houden, ook al valt het formeel onder de staat. Een groot deel van de inkomsten komt uit de verkoop van hout. Activisten vermoedden daarom dat de kap was ingegeven door financieel eigenbelang.


Illegale boskap in Polen

Ecologen: Polen gebruikt 'keverplaag' als excuus voor illegale boskap
Hoewel het volgens het Europees Hof onmiddellijk moet stoppen, gaat Polen door met het kappen van bomen in Bialowieza, het enige oerbos in Europa. De kap zou nodig zijn om de plaag van de letterzetter, een kever, tegen te gaan. Onzin, zeggen ecologen en activisten. (+)