Een gewonde Palestijnse demonstrant wordt afgevoerd nabij de grens tussen de Gazastrook en Israël
Een gewonde Palestijnse demonstrant wordt afgevoerd nabij de grens tussen de Gazastrook en Israël © REUTERS

Geweld laait op in Palestijnse gebieden tijdens 'recht op terugkeer'-demonstratie

Secretaris-generaal van de VN Antonio Guterres heeft vrijdagnacht opgeroepen tot een onafhankelijk onderzoek naar de doden en gewonden in de Gazastrook. Bij protesten kwamen vrijdag zeker vijftien Palestijnen om het leven.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) kwam vrijdagnacht in een spoedzitting bijeen. De Palestijnse VN-ambassadeur zegt teleurgesteld te zijn dat de Veiligheidsraad het 'gruwelijke bloedbad' niet veroordeelt. De Israëlische VN-ambassadeur liet weten dat de internationale gemeenschap moet inzien dat de demonstratie een 'goed georganiseerde gewelddadige terroristische bijeenkomst' was.

Bij de grens van de Gazastrook kwamen vrijdag tienduizenden Palestijnen bijeen. Demonstranten gooiden brandende autobanden, molotovcocktails en stenen naar het leger van Israël. Israëlische militairen schoten gericht op raddraaiers, zoals het leger vrijdag ook had aangekondigd. Volgens Palestina zijn bij de protesten ook kinderen om het leven gekomen. Het aantal gewonden bij de Mars van de terugkeer, zoals het protest heet, is opgelopen tot 1100. Volgens Palestina zijn er zelfs 1400 gewonden.

De radicaal-islamitische Hamas wil met de actie het 'recht op terugkeer' ondersteunen voor Palestijnse vluchtelingen. De protesten zouden moeten duren tot 15 mei. De Palestijnen herdenken 15 mei als Dag van de Catastrofe omdat ongeveer 700.000 Palestijnen zijn gevlucht of verdreven tijdens de oorlog in 1948. Een hoge official van de VN heeft in de Veiligheidsraad gewaarschuwd dat in Gaza 'de situatie de komende dagen kan verslechteren'. VN'er Taye-Brook Zerihoun riep Israël op zich te houden aan de internationale mensenrechten en kinderen te beschermen.

Rode lijn

Palestijnen hebben de afgelopen dagen onder aanvoering van het Hamas-bestuur protestkampen ingericht langs de grens met Israël. Ze willen daar zes weken lang een soort 'sit in' organiseren uit protest tegen de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden, in aanloop naar de zeventigste verjaardag van de staat Israël op 15 mei.

Hamas had de Palestijnen verzocht de protesten vreedzaam te houden, maar na verloop van tijd trokken demonstranten zwaaiend met vlaggen naar de grens waar zij stenen en brandende autobanden richting hekken en Israëlische veiligheidstroepen wierpen.

Dat was het sein voor het Israëlische leger om te vuren, verklaarde een woordvoerder. Honderden demonstranten raakten gewond als gevolg van rubberen kogels en traangas die Israëlische veiligheidstroepen op de menigte afvuurden. De doden vielen volgens Palestijnse artsen door kogels van scherpschutters die op aarden wallen positie hadden gekozen.

Israël heeft de beveiliging aan de grens verdubbeld tijdens de aanleg van de protestkampen. Sluipschutters, paramilitairen en commando's zijn in stelling gebracht en prikkeldraad is opgetrokken. Woordvoerder Ronen Manelis van het Israëlische leger heeft gezegd dat Israël geweld wil vermijden, maar waarschuwde al dat er een 'rode lijn' zou worden getrokken als Palestijnen de grens overstaken.

Het Israëlische leger heeft zich in 2005 uit de Gazastrook teruggetrokken. Sindsdien leven de Palestijnen daar grotendeels afgegrendeld van de buitenwereld - de grenzen met Israël en Egypte zitten veelal dicht. Drie oorlogen zijn er gevoerd tussen de militie van Hamas en Israël, die niets aan de toestand hebben veranderd. Een grote geweldloze protestmars naar de Israëlische grens is een scenario waar al jaren rekening mee werd gehouden.

De boer was volgens ooggetuigen groenten aan het oogsten om te verkopen, toen hij door de granaat werd getroffen

Boer

Door de dood van een 27-jarige Palestijnse boer vroeg in de ochtend was de spanning meteen al opgelopen. De boer was volgens ooggetuigen groenten aan het oogsten om te verkopen, toen hij door de granaat werd getroffen. Een tweede persoon raakte gewond. Het Israëlische leger heeft het incident bevestigd. Volgens het leger hadden twee personen het veiligheidshek genaderd en gedroegen zij zich verdacht.

Het is al maanden onrustig in de Palestijnse gebieden, nadat de Amerikaanse president Donald Trump heeft verklaard Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van Israël en daar de Amerikaanse ambassade te vestigen. Het vredesplan van een tweestatenoplossing wordt volgens de Palestijnen mee doorkruist, omdat zij Oost-Jeruzalem als hun hoofdstad beschouwen. Trump denkt naar eigen zeggen erover om de ambassade op 15 mei zelf te komen openen.