Het reddingsschip Iuventa van Jugend Rettet, dat voer onder de Nederlandse vlag.
Het reddingsschip Iuventa van Jugend Rettet, dat voer onder de Nederlandse vlag. © AFP

Op geluidsopnamen is te horen hoe dit reddingsschip contact heeft met mensensmokkelaars

Bewijs in handen van de Italiaanse justitie geeft nieuwe voeding aan de discussie over de rol van reddingsschepen op de Middellandse Zee. De geluids- en video-opnamen, gemaakt door een undercoveragent, bewijzen dat de bemanning van de Iuventa, van de Duitse ngo Jugend Rettet, direct contact heeft gehad met mensensmokkelaars uit Libië, schrijft de krant La Stampa. De Iuventa werd gisteren op Lampedusa in beslag genomen.

Hulporganisaties die actief zijn op de Middellandse zee zeggen dat ze vluchtelingen van een mogelijke verdrinkingsdood redden, maar critici zeggen dat ngo's de facto functioneren als veerdienst. Sommige critici beweerden daarbij zelfs dat de ngo's samenwerkten met de smokkelaars.

Op de opnames van de Italiaanse justitie is nu te horen hoe de Iuventa-bemanning smokkelaars in Libië informeert over aanstaande missies. De mensenhandelaren konden daarop hun eigen schema aanpassen. Op een van de beelden is verder te zien hoe een smokkelaar een motor losschroeft van een vluchtelingenboot, nadat de migranten overgestapt zijn op de Iuventa, meldt de Duitse krant Die Welt. Ngo's moeten eigenlijk motoren in beslag nemen en vluchtelingenboten tot zinken brengen. Dit om te voorkomen dat de boten opnieuw gebruikt worden door de smokkelaars. Een aantal hulporganisaties vindt echter dat dit niet van hen verwacht kan worden omdat dit ingaat tegen hun principes van neutraliteit en onafhankelijkheid.

Italië treft maatregelen

Rome heeft een gedragscode opgesteld om het werk van de hulporganisaties beter te controleren

De Italiaanse regering nam deze week maatregelen om de migratiestroom te stoppen. Zo heeft Rome een gedragscode opgesteld om het werk van de hulporganisaties beter te controleren. Een van de voorwaarden is dat boten politieagenten aan boord moeten nemen die erop moeten toezien dat er niet wordt samengewerkt met mensenhandelaren. Tot nog toe hebben slechts drie van de acht ngo's die in het gebied opereren de gedragscode ondertekend.

Ook stuurde de Italiaans regering woensdag een marineschip naar de Libische kust in een poging de stroom van vluchtelingboten af te remmen. De operatie leidde tot veel kritiek in Libië. De invloedrijke Libische generaal Khalifa Haftar dreigde dat hij Italiaanse schepen die zonder toestemming van zijn troepen Libische water binnenvaren zou bombarderen, zo meldt AP. De Italiaanse ambassadeur in Libië verzekerde dat Italië zou doorgaan met de operatie ondanks de bedreigingen.

De kans is klein dat Jugend Rettet ook daadwerkelijk vervolgd gaat worden, zegt de Italiaan Eugenio Cusumano, assistent professor internationale betrekkingen aan de Universiteit Leiden. 'De bemanning handelde op humanitaire gronden en had niet de intentie illegale immigratie te bevorderen.' Het kan echter nog lang duren voordat er meer duidelijkheid is over de zaak, zegt Cusumano, vanwege het trage juridische systeem in Italië.

Nederlandse vlag

De kans is klein dat Jugend Rettet ook daadwerkelijk vervolgd gaat worden

Eugenio Cusumano, assistent professor Universiteit Leiden

Het schip van de Duitse hulporganisatie voer onder Nederlandse vlag. Ook andere ngo's die actief zijn in het gebied, waaronder de Duitse ngo Sea Watch, gebruiken de Nederlandse vlag op zee. Volgens Cusumano komt dit wellicht doordat in Nederland veel 'oude vissersschepen voor weinig geld' worden aangeboden.

Dat schepen onder de Nederlandse vlag varen, zou nog wel eens gevolgen kunnen hebben voor Nederland, zegt Cusumano. Als hulporganisaties niet meewerken dreigen de Italiaanse autoriteiten de havens af te sluiten voor hun schepen. 'Het schip is dan de verantwoordelijkheid van het land onder wie het vaart', legt hij uit. Hoewel de kans klein is dat Italië daadwerkelijk de havens sluit, is deze regel wel een manier om meer druk te zetten op andere EU-landen, volgens Cusumano.