De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders in gesprek met de Sebastian Kurz, minister van Buitenlandse Zaken van Oostenrijk.
De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders in gesprek met de Sebastian Kurz, minister van Buitenlandse Zaken van Oostenrijk. © ANP

Oostenrijkse minister wil met Assad optrekken tegen IS

In de strijd tegen Islamitische Staat moet het Westen samenwerken met de Syrische president Bashar al-Assad, en diens bondgenoten Iran en Rusland. Dat zei gisteren de Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken, Sebastian Kurz. De uitspraak is een zeldzame openbare blijk van welwillendheid tegenover Assad van een westerse minister; de VS en de meeste Europese landen eisen Assads vertrek als voorwaarde voor een politieke oplossing voor het conflict.

Assad versus het Westen

Frankrijk is begonnen met het uitvoeren van verkenningsvluchten. Lees hier het artikel van de Volkskrant.

Het bestrijden van IS zou president Assad in de kaart zou spelen. Hij zou profiteren van het verzwakken van zijn radicaal-islamitische tegenstanders. Lees hier het artikel van Frankrijk-correspondent Peter Giesen.

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over (de strijd tegen) IS.

'We hebben wat (de strijd tegen Assad) betreft een pragmatische, gezamenlijke aanpak nodig waarbij ook Assad betrokken is' zei echter Kurz tijdens een bezoek aan de Iraanse hoofdstad Teheran. 'De prioriteit moet volgens mij de bestrijding van terrorisme zijn, en dat is onmogelijk zonder hulp van Iran en Rusland.

Kurtz' deed zijn uitspraken terwijl ook andere landen zoeken naar effectievere tactieken tegen Islamitische Staat. De urgentie komt door toenemende vrees omtrent de dreiging van IS voor Europese landen, en doordat honderdduizenden Syriërs het geweld in hun land nu ontvluchten richting Europa. Denemarken riep gisteren Syrische vluchtelingen op niet te komen, middels advertenties in Libanese kranten.

Groot-Brittannië en Frankrijk gaan waarschijnlijk bombardementen uitvoeren in Syrië. Deze week doodde Groot-Brittannië twee van haar eigen burgers in Syrië middels een drone-aanval, een zeldzame actie die aangeeft hoe acuut Groot-Brittannië de dreiging van IS inschat. Volgens de Britse premier David Cameron was de operatie 'zelfverdediging'; de twee zouden aanslagen in Groot-Brittannië plannen. In Nederland stelde CDA-leider Sybrand Buma vorige week zelfs al voor om Nederlandse grondtroepen tegen IS in te zetten.

De Westerse strijd tegen IS wordt ernstig gehinderd door de aanwezigheid van Assad, en de verdeeldheid tussen twee kampen over diens lot. Teheran, Damascus en Hezbollah - alle geleid door sjiitische moslims - voeren eensgezind strijd tegen de oppositie in Syrië. Zij krijgen hulp van Rusland, dat vreest voor groeiend jihadisme en bang is dat de VS aan invloed winnen in Syrië als het Assad-regime valt.

De voornamelijk soennitische reguliere oppositie wordt gesteund door Golfstaten als Qatar en Saoedi-Arabië, met de zegen van de VS en veel Europese staten. Islamitische Staat zit er tussenin, wordt door vrijwel alle partijen bestreden, maar zonder dat de twee kampen samenwerken.

Vooralsnog houden de grote Europese landen vast aan hun eis om Assad's vertrek, om zowel morele als praktische redenen. Assad's regime is immers verantwoordelijk voor vele malen meer dodelijke slachtoffers dan de terroristen van IS; ontheemden als gevolg van de Syrische burgeroorlog liepen al in de miljoenen voordat radicale jihadisten ooit ten tonele verschenen.

Bovendien zou samenwerking met Assad een beloning vormen voor diens destructieve tactieken; zijn regime is deels verantwoordelijk voor de opkomst van IS. Het Syrische leger en paramilitairen lieten jihadisten lang ongemoeid, en richtten zich in plaats daarvan op meer gematigde rebellen zoals het Vrije Syrische Leger. Doel was om de gematigde oppositie te vernietigen en zo de buitenwereld te dwingen tot een keuze tussen Assad en religieuze extremisten.

De vraag is ook of Assad een bijdrage kan leveren aan de strijd tegen IS. Zijn regeringstroepen hebben het zo druk met het gevecht tegen de reguliere Syrische oppositie dat er weinig mankracht over is. Inlichtingen van de Syriërs over IS zouden wel zeer welkom zijn. Openlijke samenwerking met Assad tegen IS riskeert echter radicalisering van de meer gematigde rebellengroepen. Dat betekent verdere escalatie van de oorlog in Syrië, meer vluchtelingen en een verhoogde dreiging voor aanvallen op Westerse doelen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry waarschuwt Rusland dat 'confrontatie' met de Westerse coalitie in Syrië op de loer ligt. Dit na berichten over een naderende Russische troepenopbouw in Syrië. Volgens Kerry zou dit ook tot meer vluchtelingen kunnen leiden.

De tweespalt tussen beide kampen hindert niet alleen de strijd tegen IS, maar blokkeert al jaren een politieke oplossing van de Syrische burgeroorlog in haar geheel. Rusland en soms China blokkeren robuuste actie van de VN-veiligheidsraad. VN Secretaris-generaal Ban Ki-Moon zei deze week dat de Veiligheidsraad 'faalt' in het geval van Syrië.