Windmolens voor Tata Steel in IJmuiden.
Windmolens voor Tata Steel in IJmuiden. © ANP

Onderzoek: kabinet haalt hooguit de helft van zijn klimaatdoel

De klimaatmaatregelen die het nieuwe kabinet wil nemen, zijn onvoldoende om de torenhoge ambities te halen van datzelfde kabinet. Dat staat in een rapport waarom GroenLinks-leider Jesse Klaver bij Kamermotie vroeg. Het levert hem woensdag en donderdag een schot voor open doel op als oppositie en coalitie elkaar in de Tweede Kamer treffen om over het regeerakkoord te debatteren.

Nadat Klaver wegliep uit de formatie hield het nieuwe kabinet in dat regeerakkoord vast aan de ambitieuze doelstelling om meer voor het klimaat te doen dan wat Europa van plan is. 'De mooie woorden over het klimaat', zei Klaver, zijn blijven staan. Maar de uitwerking levert volgens hem een 'pijnlijke onvoldoende' op. De maatregelen waarmee VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het doel willen halen, zijn hooguit goed voor de helft van de vermindering van de CO2-uitstoot die het kabinet voor ogen staat.

De conclusie komt van het Planbureau voor de Leefomgeving dat het kabinet adviseert over milieu en klimaat. Het PBL rekende op verzoek van Klaver de klimaatplannen in het regeerakkoord van het nieuwe kabinet door. Rutte III zet in op een reductie van 49 procent in 2030. Dat wil zeggen dat de CO2-uitstoot over 13 jaar bijna de helft minder is dan die in het ijkjaar 1990. Daarmee zou Nederland goed op weg zijn om de minimale doelstelling van 'Parijs' te halen. Dat is het doel om de temperatuur op aarde tot 2050 met niet meer dan 2 graden te laten stijgen.

Het beoogde doel mag dan met een kwart naar beneden zijn bijgesteld, het kabinet zal er niettemin hooguit voor de helft in slagen die nieuwe doelstelling te halen

Om 'de 49 procent' te halen meende het nieuwe kabinet dat de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 56 megaton zou moeten worden verminderd. Daarover meldt het PBL een opsteker: rekening houdend met de bouw van windmolens op zee en minder elektriciteits- en gasverbruik is niet een reductie van 56 megaton nodig, maar 41 megaton.

Tot zover het goede nieuws voor Rutte III. Want het beoogde doel mag dan met een kwart naar beneden zijn bijgesteld, het kabinet zal er niettemin hooguit voor de helft in slagen die nieuwe doelstelling te halen. De klimaatmaatregelen in het regeerakkoord zijn goed voor een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen van, in het slechtste geval, 11 megaton en 26 megaton als alles meezit.

De maatregel waar het kabinet een derde van de totale voorgenomen emissiereductie op baseert, is de opslag van CO2 in bijvoorbeeld lege gasvelden. De bevindingen van het PBL kunnen niet anders worden geïnterpreteerd als: vergeet het kabinet. 'Binnen het gegeven budget van 3,2 miljard euro ligt de reductie die het kabinet wil niet voor de hand', zegt PBL-onderzoeker Robert Koelemeijer.

Wind-op-zee

De maatregel die de meeste emissiereductie oplevert is de sluiting van kolencentrales

Maar je weet het niet, zegt zijn collega Pieter Boot. 'Bij wind-op-zee bleken de kosten voor de overheid uiteindelijk ook mee te vallen.' En op de Noordzee is voor Nederland ook meer te halen. 'België heeft op zee veel minder ruimte en Duitsland ook.'

De maatregel die de meeste emissiereductie oplevert is de sluiting van kolencentrales. Het kabinet meent dat dit voor 12 megaton minder emissie zorgt, het PBL houdt het op 8 tot 16 megaton. Die ruime marge komt doordat onzeker is wat het effect van de sluiting is op de import en export van elektriciteit. Een derde maatregel die voor forse reductie van emissies kan zorgen is het zetten van een minimale prijs die elektriciteitscentrales moeten betalen om CO2 te mogen uitstoten.

Rutte III wil ook een vliegbelasting invoeren en een kilometerheffing voor vrachtwagens. Beide maatregelen leveren volgens het PBL elk een emissiereductie op van 0,3 megaton. Tegenover die ogenschijnlijk geringe afname staat dat beide maatregelen snel kunnen worden ingevoerd, meent het PBL, zodat het klimaat er al in 2020 van kan profiteren.

Iets goeds doen voor het klimaat kost hoe dan ook geld, is de boodschap van het Planbureau voor de Leefomgeving. De klimaatadviseur gaat uit van 1 à 1,5 procent van de omvang van de economie - 7 à 10 miljard euro. 'De kunst is om dat geld verstandig uit te geven', zeggen de PBL-onderzoekers. 'Dat is de uitdaging voor klimaatminister Wiebes. Hij heeft nog wel het nodige te doen.'


Lees ook deze stukken over het nieuwe kabinet en de klimaatplannen

Ken uw kabinet
Met het nieuwe kabinet treden nieuwe politici aan en krijgen bekende gezichten andere rollen. Hoe goed kent u het kabinet-Rutte III?

Rutte III-filter
Na een historisch lange formatie is het kabinet Rutte III er eindelijk. Wij gidsen je door het regeerakkoord. Hoe wordt het geld verdeeld? Wat hebben de partijen binnengesleept? En op welke punten gaat de coalitie het moeilijk krijgen?

Dezelfde premier, een nieuwe werkelijkheid
Het wordt een opgave om dit kabinet overeind te houden. Het monsterverbond van vier partijen, de minieme meerderheid in beide Kamers: bij elke stemming kan het misgaan. 

CO2 besparen. Zo doet u dat
Nederland heeft afgesproken om in 2030 49 procent minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Per inwoner komt dat neer op een vermindering van zo'n 4000 kilogram per jaar, het gewicht van een olifant. Bekijk in deze special hoe u daaraan komt.

Ieder jaar een beetje warmer
Nederland moet van de rechter meer doen om burgers te beschermen tegen klimaatverandering. Bekijk hier hoe het zit met de beruchte 2°C-grens en de CO2-uitstoot. En hoeveel warmer het al is en nog zal worden.