De Palestijnse spreker Rasmea Odeh in het zaaltje van De Verrekijker.
De Palestijnse spreker Rasmea Odeh in het zaaltje van De Verrekijker. © ANP

Omstreden Palestijnse spreker Odeh zei 'niks strafbaars' tijdens lezing in VU-pand - maar hoe kwam zij daar terecht?

Het Openbaar Ministerie (OM) zegt dat de omstreden Palestijnse spreker Rasmea Odeh tijdens een bijeenkomst in een pand van de Vrije Universiteit in Amsterdam dinsdagavond geen strafbare uitingen heeft gedaan. Dat is geconcludeerd na het bekijken van de livestream van de avond.

Op sociale media plaatsten veel mensen hun vraagtekens bij de komst van Odeh, die in 1969 als lid van het extreemlinkse Volksfront voor de Bevrijding van Palestina betrokken was bij een bomaanslag op een supermarkt in Jeruzalem. Daarbij kwamen twee Israëlische studenten om het leven. Odeh kreeg een celstraf, maar kwam in 1980 vrij als onderdeel van een gevangenenruil.

Odeh was uitgenodigd door de Filipijnse jongerenorganisatie Anakbayan-Europe en de Revolutionaire Eenheid (RE), een Nederlandse organisatie die strijdt tegen kapitalisme en imperialisme. 

'Ze is een van de levende voorbeelden van het Palestijnse verzet', zegt de woordvoerder van de RE die zich Maas Hoeder noemt. 'Wij vinden haar een zeer respectabel persoon en willen graag van haar leren. Dus dat hebben we gister gedaan.' Odeh was in Europa voor een bijeenkomst in België. De andere spreker was Coni Ledesema uit de Filippijnen.

De Verrekijker

Het evenement vond plaats in De Verrekijker, een ruimte in een VU-gebouw die jaren geleden gekraakt is door aanhangers van De Nieuwe Universiteit. De VU heeft geschokt gereageerd op de bijeenkomst. 'De krakers gebruiken de ruimte als een soort vrijplaats voor denkers en organiseren lezingen', zegt een woordvoerder van de VU. 'De afspraak is dat De Verrekijker de VU informeert als er sprekers komen waarbij een veiligheidsrisico voor studenten en medewerkers bestaat.' Dat is dinsdagavond niet gebeurd: de universiteit is ingelicht door de politie. 'Daar zijn we chagrijnig over.'

In eerste instantie zou de bijeenkomst plaatsvinden in de Nassaukerk in Amsterdam, maar de beheerder besloot maandag het evenement te annuleren. De Revolutionaire Eenheid zou zich onder 'valse voorwendselen' hebben aangemeld. De bijeenkomst werd verplaatst naar het gebouw van de Turkse arbeidersvereniging HTIB in Amsterdam, maar ook zij besloten dat de avond uiteindelijk niet door kon gaan.

Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) heeft contact opgenomen met de Nassaukerk en de Turkse arbeidersvereniging, waar de bijeenkomst in eerste instantie zou plaatsvinden. 'Ze bleken niet op de hoogte te zijn van de inhoud van de avond. Zodra ze wisten hoe het zat, hebben ze de bijeenkomst afgelast', vertelt directeur Hanna Luden.

Ze noemt het uitnodigen van Odeh verkeerd. 'Ze is een veroordeeld terroriste die nooit afstand heeft genomen van haar daden', zegt Luden. 'Iedere organisatie moet vrijheid van meningsuiting kunnen uitoefenen en bijeenkomsten kunnen organiseren over onderwerpen die ons niet bevallen. Maar een veroordeelde terrorist is niet de juiste persoon om naar voren te schuiven.' Luden vindt het bovendien vreemd en zorgelijk dat de politie geen maatregelen heeft genomen.

Volgens RE-woordvoerder Hoeder klopt het niet dat de locaties niet op de hoogte waren van de inhoud van het programma. 'De Nassaukerk is onder druk gezet en heeft bedreigingen ontvangen. Ik snap dat ze eieren voor hun geld hebben gekozen.' De Nassaukerk is niet bereikbaar om dit te bevestigen. Ook De Verrekijker was volgens Hoeder op de hoogte van de sprekers.

De locaties stonden niet vermeld bij het Facebookevenement, maar werden in een aparte mail bekendgemaakt aan degenen die zich hadden aangemeld. Daarbij werd onderstreept dat ze de locatie in verband met de veiligheid van Odeh niet openbaar mochten maken.

Of de bijeenkomst zou worden verboden als de VU eerder op de hoogte was gesteld, wil de woordvoerder niet zeggen. 'Er kunnen mensen op afkomen die het niet eens zijn met de spreker. Wij zijn boos op De Verrekijker omdat ze spelen met de veiligheid van onze medewerkers en studenten.'

Volgens Hoeder richt de VU zich op de verkeerde personen. 'De vraag is: komt het gevaar van Rasmea, of uit de zionistische hoek? Denk je dat een vrouw van 70 naar Nederland komt om hier de gekke Jopie uit te hangen? Ze waren bang dat de zionistische beweging gekke dingen wilde gaan doen. Dan moet de VU boos worden op hen en niet op De Verrekijker.'

De bijeenkomst, waarbij zo'n 50 mensen aanwezig waren, is zonder incidenten verlopen. De politie is langs geweest en heeft gesproken met de organisatoren. Hoeder: 'Ze vroegen of er binnen antisemitische uitspraken zouden worden gedaan en wij zeiden dat dat niet zo was. We hebben ze ook gewezen op de livestream. Na twee minuten zijn ze weggegaan. Het is een storm in een glas water.'

Omdat er geen mensen kwamen protesteren, was er voor de politie en de VU geen reden de bijeenkomst niet door te laten gaan. De universiteit gaat wel in gesprek met De Verrekijker. 'Ze hadden ons op z'n minst moeten informeren', zegt de woordvoerder. Ook de RE wil in gesprek met de VU. 'We willen dit rechtzetten. Onze intentie is allerminst om De Verrekijker in de problemen te brengen.'