SDF-strijders trekken Raqqa binnen.
SDF-strijders trekken Raqqa binnen. © EPA

Deal met IS: waarom mochten zo'n 250 strijders Raqqa veilig verlaten?

Zo'n 250 strijders van IS is vlak voor de val van Raqqa een veilige aftocht beloofd door de pro-Westerse SDF-coalitie die de stad had omsingeld. De VS hebben dit bevestigd nadat de BBC maandag details over de aftocht had bekendgemaakt. Onder de IS-strijders die wisten te ontkomen, bevonden zich volgens chauffeurs van het konvooi ook buitenlandse jihadisten.

De VS spreken tegen dat het zou gaan om een geheime deal. De coalitie was volledig op de hoogte van het akkoord dat het SDF samen met lokale functionarissen sloot met IS. De coalitie maakte echter geen deel uit van de deal; een waarnemer zag wel toe op uitvoering van het akkoord. 

Het Pentagon verklaarde dat het SDF ermee akkoord ging de IS-strijders en hun familieleden te laten gaan 'om burgers te beschermen'. De coalitie had op dat moment grote moeite om de laatste IS-strijders uit te schakelen, vanwege de vele burgers in het gebied. 'Het gaat uiteindelijk om de Syriërs', zei kolonel Ryan Dillon, woordvoerder van Operation Inherent Resolve, tegen de BBC. 'Zij vechten, zij sneuvelen. Zij nemen de besluiten over de operaties.'

De IS-strijders werden, met zo'n 3.500 familieleden, in een zeven kilometer lang konvooi van bussen en vrachtwagens geëvacueerd naar gebied van IS ten oosten van Raqqa.

Het was voor zover bekend de tweede keer in korte tijd dat IS-strijders een veilige aftocht kregen. In augustus mochten zo'n 130 jihadisten gebied verlaten bij de grens met Libanon waar ze waren omsingeld door het Syrische en Libanese leger en strijders van de Libanese beweging Hezbollah. Dit konvooi werd, net als het konvooi dat Raqqa in oktober verliet, niet aangevallen door Amerikaanse vliegtuigen nadat het koers had gezet richting gebied dat nog in handen is van IS.

De aftocht uit Raqqa vond plaats op 12 oktober, vier dagen voor de val van de 'hoofdstad van het kalifaat'. Volgens lokale chauffeurs die de SDF inzette bij de aftocht, bestond het konvooi uit zo'n vijftig trucks, dertien bussen en ruim honderd voertuigen van IS.

Hoewel met IS was overeengekomen dat de strijders alleen hun persoonlijke wapens mochten wegnemen, namen ze volgens de chauffeurs zoveel mogelijk wapens mee. In het konvooi bevonden zich volgens hen zeker tien trucks volgestouwd met wapens en munitie.

Aantal buitenlandse strijders

Onder de buitenlandse strijders bevonden zich volgens de chauffeurs onder andere jihadisten uit Frankrijk, Turkije, Azerbeidjan, Pakistan, Jemen, Saoedi-Arabië, China, Tunesië en Egypte. Een woordvoerder van de Westers-Arabische coalitie die vecht tegen IS ontkende dit echter maandag. Volgens kolonel Dillon zouden slechts vier buitenlandse strijders hebben geprobeerd te vluchten. Zij bevinden zich nu volgens hem in handen van het SDF.

IS-leider Al-Baghdadi

Waar IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi en zijn hoogste commandanten zich bevinden, is nog steeds de grote vraag. Afgelopen vrijdag meldde een media-orgaan dat banden heeft met het Syrische leger dat Al-Baghdadi zich mogelijk ophield in een IS-gebied ten oosten van de stad Abu Kamal.  Het stadje, het laatste grote bolwerk van IS in Syrië, werd donderdag door het leger ingenomen. Vlakbij Abu Kamal werd ook een deel van het konvooi gezien dat Raqqa in oktober met succes wist te verlaten.

Na de inname door het leger, wisten IS-strijders het stadje weer deels te heroveren. Tijdens militaire operaties van het leger zouden soldaten berichten hebben gekregen dat de IS-leider zich ergens in het stadje bevond. Het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten ontkende echter dat de IS-voorman zijn toevlucht had gezocht tot Abu Kamal. Ook de activist Omar Abu Laila, afkomstig uit de oostelijke provincie Deir el-Zour, bestreed dat Al-Baghdadi in het stadje was.

Volgens hem wilde het Syrische leger met het bericht de aandacht afleiden van de grote verliezen die het had geleden in Abu Kamal. Al-Baghdadi werd in 2014 voor het laatst in het Iraakse Mosul gezien. In september dook, voor het eerst in een jaar, weer een geluidsfragment op waarin hij opriep de strijd voort te zetten. De VS maken al jaren jacht op de IS-leider, onder andere met drones en de inzet van commando-eenheden.


Hier leest u eerder verschenen artikelen over IS en de strijd om Raqqa

Wie spring in het vacuüm dat IS achterlaat?
Nu het gevaar van Islamitische Staat is bezworen, het kalifaat zo goed als verpulverd en de gemeenschappelijke vijand verslagen, borrelen ogenblikkelijk oude conflicten weer op.

Van provinciestad tot hoofdstad van IS: de opkomst en ondergang van Raqqa
Op de rotonde die in Raqqa het Plein van de Hel is gaan heten, staan nu feestende Koerdische strijders. De afgelopen drie jaar haalde dit plein het internationale nieuws als de plaats waar Islamitische Staat zijn tegenstanders onthoofde, kruisigde, aan palen ophing.

De eindstrijd met IS lijkt beslecht
Het kalifaat van Islamitische Staat is bijna verleden tijd. Het in 2014 geproclameerde islamitische wereldrijk is gereduceerd tot één stad en enkele dorpen langs de Iraaks-Syrische grens. Het Iraakse leger veroverde vrijdag de grensstad Al Qaim op de extremisten. binnen. Premier Haider al-Abadi feliciteerde zijn troepen met de overwinning, die in een 'recordtijd' was bereikt.