Sinn Fein-leider Gerry Adams (R) bij the Houses of Parliament in Londen.
Sinn Fein-leider Gerry Adams (R) bij the Houses of Parliament in Londen. © EPA

Noord-Ierland kan na Catalonië tweede Europese regio worden die autonomie kwijtraakt

De Britse regering heeft een eerste stap gezet naar direct bestuur over Noord-Ierland. Dat is voor het eerst in tien jaar. Het besluit komt nu het de Democratic Unionist Party (DUP) en het pro-Ierse Sinn Fein niet is gelukt binnen tien maanden een regeerakkoord op te stellen. Londen is nu begonnen met het opstellen van een begroting. Als er voor 1 december geen akkoord ligt, zal die worden geactiveerd. Na Catalonië kan Noord-Ierland de tweede Europese regio worden die autonomie kwijtraakt.

Extra complicatie in Noord-Ierland is de rol van Ierland. Eerder dit najaar zei de Ierse minister van Buitenlandse Zaken Simon Coveney dat Brits bestuur in de zes noordelijke provincies niet denkbaar is zonder inspraak van Dublin. Sinn Fein-leider Gerry Adams ziet ook een rol voor de Ieren weggelegd.

Stuklopen onderhandelingen

De DUP en Sinn Fein delen al ruim tien jaar de macht in Stormont, maar de onderhandelingen over samenwerking zijn nog nooit zo moeilijk geweest

Na het stuklopen van de onderhandelingen tussen de DUP en Sinn Fein, voegde Coveney eraan toe dat direct bestuur vanuit Londen de toch al moeizame Brexit-besprekingen over de toekomstige grens extra lastig zal maken. Komende weken reeds moeten de EU en het Verenigd Koninkrijk deze kwestie oplossen.

De DUP en Sinn Fein delen al ruim tien jaar de macht in Stormont, maar de onderhandelingen over samenwerking zijn nog nooit zo moeilijk geweest. Londen heeft deadlines al meerdere malen naar voren geschoven. Anders dan in de tijden van charismatische leiders als Ian Paisley en Martin McGuinness heerst er een bitter wantrouwen tussen de twee partijen. Dat is alleen maar sterker geworden sinds de DUP gedoogsteun geeft aan de Conservatieve regering van Theresa May. Tegenover The Belfast Telegraph zei de katholieke politicus Colum Eastwood dat de DUP hierdoor steeds onbeweeglijker wordt.

Daar komt bij dat ook hier een cultuurstrijd is opgelaaid, wat zich uit in de status van de Iers-Gaelische taal. Sinn Fein wil dat Noord-Ierland tweetalig wordt, waardoor er meer geld moet naar taalonderwijs. Elf procent van de Noord-Ierse bevolking heeft kennis van het Iers, dat in 2005 tot een van de officiële talen van de Europese Unie is aanvaard. De beslissing van de verantwoordelijke DUP-minister om minder subsidie te geven aan Ierse taalcursussen droeg eind vorig jaar bij tot het aftreden van vice-premier McGuinness en het vallen van de coalitie.

Ruzie over putdeksel

Net als de nationalisten in Wales en Schotland volgt Sinn Fein de ontwikkelingen in Catalonie met grote interesse

Hoe hoog de gemoederen kunnen oplopen bleek uit een ruzie in Ballymena over het Ierse woord 'uisce' ('water') op een putdeksel. In het parlement kreeg een DUP-kamerlid straf nadat hij een toespraak was begonnen met de woorden 'Curry my yoghurt can coca coalver'. Dat was een parodie op het 'Go raibh maith agat, Ceann Comhairl' waarmee katholieke politici hun dank uitspreken als ze het woord krijgen van kamervoorzitter. Tevens botsen Sinn Fein en de oerconservatieve DUP waar het gaat om rechten voor homoseksuelen. Noord-Ierland is het enige deel van de Britse eilanden waar homo's niet kunnen trouwen.

Sinn Fein voelt zich gesterkt door de overwinning eerder dit jaar bij de Noord-Ierse verkiezingen en verwacht dat Brits bestuur gematigde nationalisten naar haar kamp zal drijven. Net als de nationalisten in Wales en Schotland volgt Sinn Fein de ontwikkelingen in Catalonië met grote interesse. Na het referendum prees Adams 'de enorme moed' van de Catalanen en noemde hij het geweld van de Spaanse autoriteiten 'ondemocratisch en counterproductief'. Volgens de Sinn Fein-leider moet Brussel zich uitspreken over de rechten van Europese burgers in Spanje.