Syriërs zijn op zoek naar overlevenden na een luchtaanval in Atarep, op 13 november 2017.
Syriërs zijn op zoek naar overlevenden na een luchtaanval in Atarep, op 13 november 2017. © AFP

Nederland stopt financiering Syrische politie; geld deels in handen jihadisten gekomen

Nederland worstelt met het bieden van hulp aan het door oorlog verscheurde Syrië en Irak. Woensdag heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken de bijdrage stopgezet voor het versterken van de Syrische politie, uit vrees dat het geld in handen van extremisten belandt. Ook andere projecten in Syrië en Irak staan onder intensieve controle om 'infiltratie door extremisten te voorkomen'.

Eerder legde Nederland de militaire trainingsmissie in Irak stil, nadat Iraakse en Koerdische deelnemers onderling slaags waren geraakt.

Met het project bij de Syrische politie was de laatste drie jaar 12,6 miljoen euro gemoeid. Directe aanleiding voor de twijfel is een onthulling van het BBC-televisieprogramma Panorama afgelopen maandag - en daarna van het AD in Nederland - dat onder meer Brits, Nederlands en Duits belastinggeld dat bestemd was voor de Syrische politie deels in handen is gevallen van gewapende jihadisten. Ook zou de gesubsidieerde politie het stenigen van vrouwen en standrechtelijke executies hebben gedoogd.

Ravage

Het stenigen van vrouwen mag niet worden betaald met belastinggeld

Buitenlandwoordvoerder Martijn van Helvert

'Iedere euro die in verkeerde handen valt is er natuurlijk eentje te veel', stelt het ministerie in een verklaring. 'Aan de uitvoer van dit soort programma's in Syrië kleven risico's. De situatie in het land is complex en chaotisch.' Juist daarom is het programma 'altijd extra goed gemonitord'. Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken, dat het hulpproject leidt, is namens de donoren een onderzoek begonnen naar misstanden.

Uit het dichtdraaien van de geldkraan voor het Syrische hulpproject en de intensieve monitoring van andere projecten in de regio met 'soortgelijke risico's' blijkt weer hoe moeilijk het is voor Nederland en andere westerse landen om hun weg te vinden in het stabiliseren van Syrië en Irak. Sinds het IS-schrikbewind in oktober grotendeels is verjaagd, moet de regio weer worden opgebouwd. Maar het Westen kampt met problemen in de uitvoer van wederopbouwprojecten. 'In de gebieden die op IS zijn heroverd, is sprake van een enorme ravage', schreef het kabinet anderhalve week geleden al. Bijkomend probleem: lokale regeringen worden niet beschouwd als stabiel (Irak) of te vertrouwen (Syrië).

Twijfels

Ook de bombardementen van Nederlandse F-16's op IS-doelen staan op losse schroeven

Het CDA heeft dinsdagavond als eerste regeringspartij Kamervragen gesteld over de juiste besteding van hulpgeld in Syrië. 'Het stenigen van vrouwen mag niet worden betaald met belastinggeld', zegt buitenlandwoordvoerder Martijn van Helvert. Hij wil ook weten of het klopt dat extremisten zelf Syrische politieagenten hebben aangesteld en dat zij een deel van het donorgeld opstreken. 'Als dit waar is, dan is de vervolgvraag natuurlijk of ook andere hulpprojecten in Syrië en Irak deugen.' Van Helvert benadrukt dat hij 'niet meteen iedereen verdacht wil maken' en eerst de feiten wil bestuderen.

Intussen zijn er ook twijfels over de Nederlandse militaire missie in de regio. In oktober werd de missie in Noord-Irak tijdelijk opgeschort om Nederlandse militairen niet onnodig in gevaar te brengen. Zij dreigden klem te komen zitten tussen hun Iraakse en Koerdische leerlingen, die onderling vochten om terrein. 'Een oplopend intern conflict in Irak kan een toenemende dreiging voor Nederlandse militairen tot gevolg hebben en de aanpassing van hun inzet', aldus het kabinet.

Ook de bombardementen van Nederlandse F-16's op IS-doelen staan op losse schroeven. De vliegers zouden in januari weer aan het werk gaan. Maar de kans bestaat dat ze helemaal niet meer worden ingezet boven Syrië. Want 'als er geen sprake meer is van IS-aanvoerlijnen of aanvallen vanuit Syrië naar Irak, vervalt de volkenrechtelijke rechtsgrond voor de Nederlandse militaire inzet in Syrië'. Ze zouden nog wel boven Irak blijven vliegen.

Volgende week donderdag debatteert de Tweede Kamer over de voortzetting van de strijd tegen IS.