Martin Schulz op het SPD-congres.
Martin Schulz op het SPD-congres. © AFP

Meerderheid SPD wil in gesprek met Merkel over coalitievorming

De grote meerderheid van de Duitse sociaal-democraten stemde op het SPD-congres in met het voorstel van partijleider Martin Schulz om met de CDU/CSU te praten over coalitievorming. De SPD zal aan de samenwerking wel torenhoge voorwaarden stellen. Zo wil Schulz tussen nu en 2025 een 'Verenigde Staten van Europa' realiseren met een Europese grondwet.

Ook werd Martin Schulz, de man die de slechtste verkiezingsuitslag ooit op zijn naam heeft staan, opnieuw tot partijvoorzitter verkozen. Niet met een percentage van 100 procent, zoals in maart, maar met 81,9 procent van de stemmen. Als officieuze ondergrens gonsde een percentage van 74,3 procent - dat behaalde zijn voorganger Sigmar Gabriel bij zijn herverkiezing in 2015.

Overwinningen

Het waren twee zwaar bevochten overwinningen voor Schulz in een half uur tijd, na een lange en onstuimige congresdag. De onwaarschijnlijke draai die Schulz zelf de afgelopen drie weken maakte, van absoluut tegenstander van regeren met Merkel naar 'alle opties onderzoeken', kreeg daarmee een officieel mandaat.

Schulz herhaalde vaak dat gesprekken niet automatisch tot een coalitie zullen leiden. De mogelijkheden van een minderheidskabinet en nieuwe verkiezingen zullen 'even serieus' worden onderzocht.

Daarmee stemde hij lang niet alle aanwezigen tevreden. De jongerenbeweging van de SPD, de Jusos, brachten een voorstel in stemming om de mogelijkheid van een Grote Coalitie met de CDU uit te sluiten. Een aantal regionale delegaties, onder andere uit het SPD-hartland Noordrijn-Westfalen, steunde dat voorstel.

Nerveus

Hoe gaat de SPD verder na het debacle van 24 september?

Dat maakte Martin Schulz en de rest van het partijbestuur duidelijk nerveus. Vlak voor de stemming over gesprekken met de CDU vroeg de partijleider nog spreektijd aan. 'Ik verzoek jullie om het voorstel van Kevin niet te volgen!', donderde hij door de zaal.

Hij doelde op Kevin Kühn, de voorzitter van de Jusos. 'Ik hoop dat jullie nog wat overlaten van deze partij', zei Kühn na de stemmingen verbeten.

Want boven het strijdgewoel over wel of niet regeren en de houdbaarheid van Schulz hing, enigszins dreigend, een veel grotere vraag. Hoe gaat de SPD verder na het debacle van 24 september? Hoe maakt de partij zichzelf weer geloofwaardig en geliefd?

Schulz deed zijn ideeën daarover uit de doeken in zijn 75 minuten durende openingsrede, die begon met een schuldbekentenis over het verkiezingsverlies, een verlies dat Schulz 'in de botten zit'.

Na een somber eerste kwartier, draaide hij zich - Schulz wordt daar goed in - met een ruk naar de toekomst. Vanaf dat moment was hij idealistischer en vooral concreter dan zijn partij hem de afgelopen tien maanden ooit had gehoord.

Hij sprak over de Verenigde Staten van Europa, voor 2025 te realiseerden, op de zelfverzekerde toon die hij in Brussel had. Landen die de toekomstige Europese Grondwet niet accepteren, vallen automatisch uit de EU, wat Schulz betreft.

Klimaatkwestie

Een zelfde principiële houding nam hij aan in de klimaatkwestie. De Duitse kolencentrales, een breekpunt in de Jamaica-onderhandelingen, moeten allemaal dicht. En een bovengrens aan het jaarlijkse aantal vluchtelingen dat Duitsland binnenkomt, waarmee zelfs de Groenen uiteindelijk akkoord waren? Niet met de SPD.

Schulz lijkt in de aankomende gesprekken met Merkel het onderste uit de kan te willen. Of wil hij juist helemaal niets? Wil Schulz van al zijn rode lijnen een barricade bouwen waarop de onderhandelingen sneuvelen?

Het zou kunnen dat Schulz enkel aan de coalitiegesprekken deelneemt om aan de door Bondspresident Steinmeier benadrukte 'democratische plicht' te voldoen. Want de kans dat de CDU met dit eisenpakket akkoord gaat, is uitgesloten.

Merkel reageerde overigens vrijwel meteen op Schulz' Europa-uitspraken, een zeldzaamheid. In een Verenigde Staten van Europa zag ze niks, liet de demissionaire kanselier donderdagmiddag weten. Ze wil liever een Europa dat in staat is tot handelen.