Theresa May
Theresa May © EPA

Wanhopige May bedelt om steun bij haar rivaal Corbyn

Een voorstel van Theresa May om samen te werken met de oppositie is gesneuveld nog voordat het officieel is gepresenteerd. Downing Street had maandag laten lekken dat de Britse premier dinsdag in een toespraak een handreiking naar Jeremy Corbyn zou doen om samen belangrijke Brexit-wetgeving door het Lagerhuis te loodsen, maar de Labour-leider toonde geen enkele interesse.

May kreeg het ook te verduren van eigen parlementariërs die beweerden dat de Britse kiezers niet hadden gevraagd om een coalitie tussen Labour en de Conservatieven. Het toont vooral aan hoe gammel de positie van May is.

May houdt haar toespraak dinsdag bij de lancering van een rapport waarin wordt gepleit voor meer sociale zekerheid in de 'gig-economie': de wereld van onzekere, tijdelijke dienstverbanden. In haar streven de 'brandende onrechtvaardigheden' van de Britse maatschappij aan te pakken, die volgens May hebben geleid tot de Brexit, had ze negen maanden geleden om deze rapportage gevraagd. 'Ik leidde toen een meerderheidsregering,' stelt ze vast, 'de realiteit die ik nu als premier ervaar, is een andere.' Daarbij doelde ze op de teleurstellend verlopen verkiezingen, die van haar een soort interim-premier hebben gemaakt.

Ze beseft dat haar positie als leider van een minderheidsregering, gesteund door Noordierse protestanten, kwetsbaar is, en doet een beroep op Corbyn om 'niet alleen maar kritiek te leveren, maar ook constructief mee te werken'. Voor de verkiezingen hadden de Conservatieven de socialist nog afgeschilderd als een potverteerder en een terroristenvriendje.

Ontvlechten

May heeft vooral hulp nodig bij de Brexit. Donderdag, op de eerste verjaardag van Mays premierschap, presenteert de regering de Great Repeal Act, een wet waarmee alle 12 duizend EU-wetten op de dag na de Brexit vanzelf terechtkomen in het Britse wetboek.

Daarna begint het grote ontvlechten. De regering wil onwelgevallige wetten schrappen of aanpassen. Hierbij wil May, vanwege het enorme aantal wetten, gebruik maken van de zogeheten Hendrik VIII-clausule, vernoemd naar de koning die het land graag zonder dwarsliggers bestuurde. Voor de oppositie is de Great Repeal Act een uitgelezen mogelijkheid om het Brexit-proces te vertragen of te saboteren, hopend op een softe Brexit of geen Brexit. De guerrilla zal beginnen met het indienen van amendementen, waarbij de oppositie steun verwacht te krijgen van gematigde Conservatieven die willen dat het land in de gemeenschappelijke markt blijft.

Door aan te sturen op een soort coalitie van nationale eenheid - voor het laatst gezien in de Tweede Wereldoorlog - toont May een heel ander gezicht. Voor de verkiezingen had ze nog dreigend gesproken over saboteurs die de Brexit probeerden te verhinderen.

Aansturen op nieuwe verkiezingen

Corbyn, een Brexiteer, ziet er de noodzaak niet van in May te helpen. 'Als de Tories verlegen zitten om ideeën, dan kan ik hen voorzien van een kopie van ons manifest', beweerde hij in een Lagerhuisdebat. 'Of beter: dan kan ik hen aanraden een nieuwe verkiezing uit te schrijven.' Die laatste suggestie is logisch: Labour staat inmiddels voor in de peilingen.

Mays aanbod zal haar positie bepaald niet sterker maken. In het weekeinde werd bekend dat de partijcoryfee Andrew Mitchell tijdens een diner met fractiegenoten heeft gezegd dat May moet opstappen. Mitchell is een goede vriend van Brexit-minister David Davis, wiens naam steeds vaker valt als opvolger. Achter de schermen wordt ook gesproken over een kamikazeplot van harde Brexiteers, die bang zijn dat hun levenswerk de verkeerde kant opgaat. Zij zouden aansturen op nieuwe verkiezingen, ervan uitgaand dat een Corbyn-regering niet lang zal bestaan en net als in de jaren zeventig zal leiden tot een rechtse contrarevolutie.