Florian Philippot.
Florian Philippot. © AP

Le Pens rechterhand Philippot stapt op bij Front National

Florian Philippot, de rechterhand van Marine Le Pen, heeft het Front National verlaten. Philippot was de drijvende kracht achter het linkse sociaal-economische programma van Le Pen. Ook was hij groot voorstander van de Frexit en het verlaten van de euro, punten die haar veel stemmen hebben gekost bij de presidentsverkiezingen.

Le Pen en Philippot vormden vijf jaar lang een onafscheidelijk duo. Binnen het Front National werd Philippot door velen gezien als een Raspoetin die Marine Le Pen wegvoerde van de kernpunten waarmee het Front groot was geworden: immigratie, islam en identiteit. Zijn vertrek opent de weg naar een 'herstichting' van het Front als een harde rechtse anti-immigratiepartij.

Het vertrek van Philippot is een gevolg van de verloren presidentsverkiezingen die het FN een trauma hebben bezorgd. Na de Brexit en de zege van Donald Trump dacht Marine Le Pen serieus kans op het Elysée te maken. Hoewel ze een recordscore haalde, 33 procent in de tweede ronde, bleef ze ver van het presidentschap verwijderd.

De grootste schuldige aan het echec was Marine Le Pen zelf. Ze voerde een zwakke campagne, culminerend in een mislukt tv-debat met Emmanuel Macron, waarin ze volgens velen liet zien de statuur van een president te missen. Maar binnen de partij werd ook Florian Philippot als zondebok aangewezen.

Onder invloed van Philippot maakte Le Pen een ruk naar links

Onder invloed van Philippot maakte het Front National een ruk naar links. De partij keerde zich tegen globalisering, liberalisme en Europa. Zij maakte zich sterk voor het onverkort handhaven van het Franse sociale model. Deze koers was populair in de verlopen industriegebieden in Noord- en Oost-Frankrijk. Maar vooral in het Zuiden vonden veel Front-kiezers en politici dat de partij zijn historische kernthema's immigratie en identiteit begon te verwaarlozen.

Marine Le Pen heeft een 'herstichting' van de partij aangekondigd, waarbij waarschijnlijk ook de besmette naam Front National wordt veranderd. Op een congres in 2018 zal ook over de koers worden beslist. Blijft de partij zich richten op 'de verliezers van de globalisering' of keert zij terug naar haar rechtse wortels? Veel kiezers in het Zuiden hopen dat Marion Maréchal-Le Pen haar politieke comeback zal maken, om haar tante Marine te vervangen als leider van een vernieuwde, rechtse anti-immigratiepartij. Maréchal maakt echter geen aanstalten. Voorlopig is er geen alternatief voor Marine Le Pen als partijleider, hoezeer zij ook is verzwakt door de verkiezingen.

Vice-voorzitter van niets

Florian Philippot (35) speelde een hoofdrol in Marine Le Pens strategie van de dédiabolisation, de 'ontdemonisering' van het Front. De partij moest zich bevrijden van zijn fascistische wortels, van het antisemitisme en de holocaustgrappen van mede-oprichter Jean-Marie Le Pen. Marine gooide de skinheads en neonazi's uit de partij en haalde keurige, hoog opgeleide jongeren binnen. De nu 35-jarige Philippot was daar een exponent van, afgestudeerd aan de Ecole Nationale d'Administration, de eliteschool voor politici en hoge ambtenaren.

Maar Philippot zou nooit echt bij de partij gaan horen. Zijn positie was echter onaantastbaar zolang hij beschermd werd door Marine Le Pen, die hem als een onmisbare strateeg beschouwde. De afgelopen maanden vond echter een verwijdering plaats tussen Le Pen en Philippot. In mei richtte Philippot zijn eigen beweging op, Les Patriotes, tot ongenoegen van Le Pen. Dinsdag vroeg zij hem af te treden als voorzitter van deze partij binnen de partij. Toen Philippot weigerde, degradeerde zij hem van vice-voorzitter strategie en communicatie tot vice-voorzitter zonder portefeuille. Daarop verliet hij de partij. Volgens hem was de affaire slechts een voorwendsel. De echte strijd ging over de koers van de partij.

Mijn vertrek betekent dat FN wordt ingehaald door zijn oude demonen

Florian Philippot

'Dat werd tijd', reageerde Robert Ménard, de burgemeester van Béziers, op het vertrek van Philippot. Net als veel zuidelijke Frontisten gelooft hij dat de partij veel beter zal scoren door ondubbelzinnig op immigratie en identiteit te hameren. De politicoloog Pascal Perrineau zei echter dat het Front in dat geval veel kiezers dreigt te verliezen onder de 'vergeten' arbeidersbevolking in het Noorden. Voor de beweging van Philippot zag hij geen grote toekomst weggelegd.

Florian Philippot noemde zijn vertrek 'een verschrikkelijke terugkeer naar vroeger. Het Front National wordt ingehaald door zijn oude demonen.'

Socialisten moeten partijzetel verkopen

Niet alleen het Front National likt zijn wonden na twee verloren verkiezingen.  De socialisten, die werden weggevaagd bij de presidents- en parlementsverkiezingen, zijn gedwongen hun historische zetel aan de chique Rue Solférino, vlakbij het Musée d'Orsay, te verkopen. De partij betrok het pand in 1980, aan de vooravond van de overwinning van François Mitterrand. 'Solférino' werd zo het symbool van een triomferend socialisme. In 2013 kwam de film La Bataille de Solférino uit, die zich afspeelt op de feestelijke overwinningsavond van François Hollande, nog maar vijf jaar geleden. Ook de Republikeinen, die eveneens fors verloren, overwegen de verkoop van hun dure hoofdkwartier aan de Rue Vaugirard in het Zuiden van Parijs. Na het debacle van presidentskandidaat Fillon is de partij stuurloos. Waarschijnlijk wordt in december Laurent Wauquiez tot nieuwe leider gekozen, een politicus die een harde rechtse lijn voorstaat, dichtbij het Front National.