President Bouterse informeerde woensdag het parlement over zijn besluit.
President Bouterse informeerde woensdag het parlement over zijn besluit. © ANP/Pieter van Maele

Krijgsraad Suriname schort moordproces tegen Bouterse op

De krijgsraad heeft het proces tegen president Desi Bouterse en de andere verdachten van de Decembermoorden donderdag opgeschort tot 5 augustus. De rechters besloten hiertoe nadat de militaire aanklager zei dat het OM de vervolging wilde staken. Er ontstond echter grote verwarring omdat hij liet doorschemeren zijn strafeis wel te willen uitspreken als de krijgsraad dit wilde.

Op de zitting in augustus zal moeten blijken of de krijgsraad het proces tegen Bouterse en de 24 andere verdachten van de moorden zal voortzetten of beëindigen.

'Als u zegt dat ik door moet gaan, dan heb ik een legitieme grond om mijn requisitoir te houden', zei Elgin volgens de Surinaamse krant De Ware Tijd. Hij zei dat hij al vier jaar klaar staat om zijn strafeis uit te spreken. 'Kijk het hier, het is 31 pagina's', aldus de aanklager.

Eerder op de dag liet de baas van Elgin, procureur-generaal Roy Baidjnath Panday, nog weten dat het Openbaar Ministerie de opdracht zou uitvoeren van Bouterse om de vervolging van de 25 verdachten te staken. 

De bereidheid van Elgin werd met grote instemming ontvangen door nabestaanden van de slachtoffers die in de rechtszaal aanwezig waren. Elgin zei dat hij een bevel van de OM-baas had ontvangen om zijn requisitoir van 31 pagina's niet te houden. Hij hield de drie rechters voor dat hij zich wel moest houden aan dit bevel. Hij zei dat hij in principe wel door kon gaan, mits de krijgsraad daartoe toestemming gaf.

Na een schorsing en overleg met Baidjnath Panday, herhaalde Elgin dat hij formeel de vervolging moest staken en dat het proces daarom gestopt diende te worden. Hierop ontstond grote verwarring of hij nog bereid was de strafeis uit te spreken, als hij daartoe opdracht kreeg van de krijgsraad. De rechters zijn niet gebonden aan het bevel van de regering om de berechting stop te zetten.

De krijgsraad trok zich hierna terug voor beraad. Na terugkomst zeiden de advocaten van de verdachten dat de vervolging direct gestaakt moest worden. Hierop besloot de krijgsraad het proces te verdagen tot begin augustus.

Minister van Jusitie: we kunnen excessen verwachten
Volgens de minister van Justitie en Politie, Jennifer van Dijk-Silos, heeft de krijgsraad de Surinaamse grondwet aan zijn laars gelapt. Van Dijk-Silos vindt dat de Surinaamse rechtsstaat aan het wankelen is gebracht. Deze situatie is voor de regering de aanleiding geweest om via artikel 148 van de grondwet de procureur-generaal het bevel te geven de vervolging in het strafproces stop te zetten.

De rechterlijke macht heeft de afgelopen tijd ook in andere zaken fouten gemaakt, aldus Van Dijk-Silos. 'De schending van de grondwet door de krijgsraad was geen incident, maar de climax.' Ze waarschuwde ervoor dat 'we excessen en onlusten kunnen verwachten'.

De minister kondigde aan dat er de komende tijd veel nieuwe wetten gemaakt zullen worden om de Nederlandse invloeden uit het rechtssysteem te halen. Van Dijk-Silos zei zich te ergeren aan Nederlandse inmenging in Suriname. 'Vanaf 1982 (het jaar van de decembermoorden, red.) hebben we externe machten die zich met ons bemoeien. 34 jaar bemoeit Nederland zich actief met het land. Maar dan niet in 2010 de verkiezingsuitslag erkennen.'

Stokje steken voor het strafproces
Bouterse besloot woensdag voor de tweede keer in vier jaar een stokje te steken voor het strafproces tegen hem voor zijn rol bij de executie van vijftien opposanten van zijn militaire regime. Nabestaanden van de slachtoffers en de Surinaamse Orde van Advocaten reageerden direct geschokt. Deken Harish Monorath van de orde noemde Bouterses ingrijpen een 'klap voor de rechtsstaat'.

Met een beroep op grondwetsartikel 148 wil de ex-legerleider voorkomen dat de krijgsraad het 8 Decemberproces hervat. Het artikel schrijft voor dat de president 'in het belang van de staatsveiligheid in concrete gevallen' de baas van het OM bevelen mag geven bij de vervolging van verdachten. De militaire aanklager had donderdag moeten beginnen met zijn strafeis tegen Bouterse en de 24 andere verdachten.

'Niet meer in balans'

Is Bouterse schuldig

Het is Surinames best bewaarde geheim: de strafeis die de militaire aanklager in 2012 wilde uitspreken tegen hoofdverdachte 'D.D. Bouterse'. Waarom is de ex-legerleider toch zo bang voor Roy Elgins woorden? Lees dit verhaal van Volkskrant-verslaggever Stieven Ramdharie of is bewezen dat Desi Bouterse schuldig is aan moord.

Sinds het proces tegen hem is hervat, zegt Bouterse dat Suriname in een 'constitutionele crisis' is beland. Woensdag ging hij achter gesloten deuren in conclaaf met het parlement, om toe te lichten waarom hij dat vond. Tal van parlementariërs hebben laten weten niets van een crisis af te weten en de nationale veiligheid wordt volgens hen dan ook niet bedreigd.

Bouterse zei dat hij had besloten om de grondwet te gebruiken na intensief overleg met veel instanties en betrokkenen, nationaal en internationaal. Verder wilde hij weinig kwijt. Nadat hij het parlement tijdens een besloten zitting had ingelicht over zijn ingrijpen, zei hij ervan uit te gaan dat de rechterlijke macht de Grondwet zal respecteren. Indirect was dit een boodschap aan de drie leden van de krijgsraad om het moordproces vandaag te beëindigen.

De deken van de Surinaamse Orde van Advocaten, Harish Monorath, bekritiseerde het besluit van Bouterse. Hij vreest dat dit het einde is van het moordproces tegen Bouterse en de andere verdachten.

Monorath: 'De krijgsraad kan de rechtszaak donderdag schorsen of zelfs definitief stopzetten. Ik heb geen enkel wetsartikel gevonden waaruit blijkt dat de rechters de zaak kunnen voortzetten als het OM afziet van verdere vervolging. Want dat gaat het OM donderdag doen. Ze stoppen op last van de regering de vervolging. De procureur-generaal kan deze opdracht van de regering niet naast zich neerleggen.'

Klap voor Suriname

Monorath zegt opgelucht en tegelijk verdrietig te zijn. 'Opgelucht omdat er morgen geen confrontatie zal zijn tussen voor-en tegenstanders van dit besluit als de krijgsraad bijeenkomt. Verdrietig omdat macht het recht nu bepaalt in Suriname. Als je macht hebt, kan je een vonnis nu beïnvloeden. De drie machten in dit land zijn vanaf vandaag niet meer in balans.'

Een parlementslid van de Surinaamse oppositie vindt dat Bouterse  zich opnieuw schuldig maakt aan inmenging in een lopende rechtszaak. Ook in 2012 was dit volgens hem de orde toen het parlement een omstreden Amnestiewet aannam. Het parlementslid gaat er voorlopig vanuit dat de zitting gewoon doorgaat.

Woordvoerder Sunil Oemrawsingh van het Comité 8 December, waarin de nabestaanden van de 15 slachtoffers zijn verenigd, zegt dat het proces nog niet lang ten einde is. 'De procureur-generaal kan de militaire aanklager donderdag opdracht geven niet met zijn strafeis te beginnen', zegt Oemrawsingh. 'Maar hij kan de rechters van de krijgsraad niets bevelen. Die zijn onafhankelijk. De nabestaanden geloven in de integriteit van de rechters. We zullen zien wat zij morgen zullen beslissen. Bouterse kan zich nog lelijk in hen vergissen.'

Dans ontspringen

Moordproces 

Met een nog nooit gebruikt grondwetsartikel, frustreert Desi Bouterse opnieuw het 8 Decemberproces. Het kan het definitieve einde zijn van de rechtszaak. Lees in dit verhaal hoe Bouterse zijn vervolging om zeep probeert te helpen.

Oemrawsingh zegt dat de interventie van Bouterse niet alleen een klap is voor de nabestaanden maar ook voor Suriname. 'De republiek Suriname verliest vandaag', zegt hij. 'Dit kan iedereen in het land nu overkomen die verwikkeld is in een rechtszaak. Niemand in Suriname gelooft ook dat de staatsveiligheid in gevaar is als het proces donderdag wordt hervat. Het is een gezocht argument van de regering. Waarom maakt de president niet duidelijk waaruit het gevaar bestaat?' 

De berechting van Bouterse en zijn medeverdachten stond sinds 2012 stil. Omdat de auditeur-militair ook toen op het punt stond zijn strafeis uit te spreken wegens 15-voudige moord, nam Bouterses NDP in allerijl een Amnestiewet aan. De president leek de dans te ontspringen. 

Tot de krijgsraad deze maand, in navolging van de hoogste rechters van het Hof van Justitie, besloot dat het proces weer moest worden hervat. De Amnestiewet werd door de krijgsraad terzijde geschoven omdat het ingreep in een rechtszaak die al was begonnen. Het is van groot belang hoe de krijgsraad zich donderdag zal opstellen.