Aanhangers van oppositieleider Raila Odinga in Nairobi.
Aanhangers van oppositieleider Raila Odinga in Nairobi. © EPA

Keniaanse oppositie eist overwinning Odinga, definitieve uitslag vanmiddag bekend

De oppositie in Kenia eist dat haar kandidaat Raila Odinga wordt uitgeroepen tot winnaar van de presidentsverkiezingen van eerder deze week. De oppositie claimt dat Odinga meer stemmen heeft behaald dan zittend president Uhuru Kenyatta, die ruim aan kop gaat in de officiële telling. Kenia's kiescommissie zegt intussen dat zij mogelijk vrijdagmiddag de definitieve uitslag bekend kan maken. De officiële winnaar wordt dus in principe Uhuru Kenyatta.

De opzienbarende eis van de oppositie vergroot de spanning in Kenia, dat sinds dinsdag wacht op de uitslag van de verkiezingen. In de officiële, voorlopige telling van de kiescommissie staat Kenyatta op 8,1 miljoen van de stemmen en Odinga op 6,7 miljoen. De oppositie houdt het op 7,7 miljoen voor Kenyatta en 8,04 miljoen voor Odinga.

Volgens de oppositie zijn de officiële cijfers vervalst. Tijdens een persconferentie donderdagmiddag in Nairobi zei de oppositie dat ze beschikt over bewijs dat in werkelijkheid Odinga de meeste stemmen kreeg. De oppositie baseert zich naar eigen zeggen op een geheime 'bron' binnen de kiescommissie.

De meest recente zet van de oppositie is 'gedoemd' te mislukken, kopt de onafhankelijke krant Daily Nation vrijdag. Een partij kan zich natuurlijk niet op eigen gezag uitroepen tot winnaar, noteert de krant, die oproept tot terughoudendheid met 'uitlatingen die kunnen leiden tot onnodige onrust'.

Volgens columnist Macharia Gaitho kan de eis van de oppositie 'geen enkele test doorstaan'. Kenia's kiescommissie verwerpt de beweringen van de oppositie.

Hack kiescommissie

De oppositie stelt dat de officiële uitslag is vervalst door een hack in het digitale systeem van de kiescommissie. Voor de hack werden de wachtwoorden gebruikt van de IT-expert van de kiescommissie, aldus de oppositie. De expert werd kort voor de stembusgang vermoord aangetroffen in Kenia.

Het kamp van oppositieleider Odinga heeft geen sluitend bewijs geleverd voor de hack-claim. De kiescommissie zegt overigens dat er rond de verkiezingen een poging tot computerinbreuk is waargenomen, maar dat deze mislukte.

In de hoop de officiële uitslag te bestendigen, maakt de kiescommissie de papieren resultaten uit alle 40.000 stembureaus in Kenia inzichtelijk. De papieren formulieren liggen ten grondslag aan de digitaal verwerkte, centrale cijfers van de kiescommissie. Als het goed is, komen ze overeen. De papieren formulieren werden op verkiezingsdag geaccordeerd door stembuspersoneel en door vertegenwoordigers van de verkiezingskandidaten.

Ook de oppositie is betrokken bij het controleren van de formulieren. Niettemin kwam ze donderdag met de eis dat Odinga wordt uitgeroepen tot verkiezingsoverwinnaar.

'Vrij en eerlijk verlopen'

Missies van internationale waarnemers verklaarden donderdag dat de Keniaanse verkiezingen in principe vrij en eerlijk zijn verlopen. Zij oordelen vooral over de feitelijke stembusgang. Over de claims omtrent hacking van digitale systemen zei Thabo Mbeki, leider van de missie van de Afrikaanse Unie en voormalig president van Zuid-Afrika: 'Wij zijn geen onderzoeksmachine.'

De EU heeft ook een missie in Kenia, onder leiding van D66-europarlementariër Marietje Schaake. Namens het Amerikaanse Carter Center is voormalig minister van Buitenlandse Zaken John Kerry in Kenia.

Keniaanse burgerrechtenorganisaties kritiseren de internationale waarnemers. De waarnemers wekken de indruk dat ze een algeheel stempel van goedkeuring zetten op de verkiezingen terwijl er nog vraagtekens zijn rond de uitslag, aldus Gladwell Otieno van de organisatie 'My vote my voice'. Volgens Maina Kiai, voormalig VN-rapporteur voor mensenrechten, is er 'iets raars' aan de hand met de digitale telling van Kenia's kiescommissie.

Een punt van kritiek is ook dat de kiescommissie pas met vertraging de papieren formulieren verspreidt die ten grondslag liggen aan de officiële telling. De wet bepaalt dat alles tegelijkertijd moet worden openbaar gemaakt en dus roept de vertraging vragen op, aldus Gladwell Otieno.