Een man doet boodschappen in een supermarkt in Nairobi. De gewone man zal worden ontzien volgens minister Wakhungu, maar Kenia gaat richting buurland Oeganda, waar supermarkten boodschappen verpakken in alternatief materiaal.
Een man doet boodschappen in een supermarkt in Nairobi. De gewone man zal worden ontzien volgens minister Wakhungu, maar Kenia gaat richting buurland Oeganda, waar supermarkten boodschappen verpakken in alternatief materiaal. © AP

Kenia verklaart oorlog aan plastic tas: 32.500 euro boete of vier jaar cel

Een plastic tasje gebruiken in Kenia? Daar staat sinds maandag een fikse straf op, oplopend tot maximaal 32.500 euro boete of vier jaar cel. De maatregel moet milieuschade beperken en heet 's werelds strengste wet tegen plasticvervuiling te zijn. De vraag is alleen of het verbod in de praktijk gaat werken. Alleen al Keniaanse supermarkten verstrekken volgens de VN ieder jaar 100 miljoen platic tasjes aan hun klanten.

Minister Judi Wakhungu heeft al laten weten dat er bij het naleven van de wet niet naar alle 45 miljoen inwoners van Kenia wordt gekeken. Zij wil de 'wananchi' ontzien - Swahili voor de 'gewone man'. 'We richten ons vooral op producenten en distributeurs van plastic tasjes', zei zij. Kenia's lobbyorganisatie van fabrikanten heeft vergeefs getracht het verbod tegen te houden bij de rechter.

Wie binnenkort naar Kenia vliegt, hoeft niet bang te zijn achter de tralies te belanden door een See Buy Fly-tasje uit de 'duty free'-winkel op Schiphol. Zulke tasjes moeten bij aankomst wel netjes worden ingeleverd, aldus Kenia's overheidsinstantie voor milieubescherming. 

Kenia volgt buurland Oeganda, waar in 2015 plastic tasjes zijn verboden. Grote supermarkten verpakken tegenwoordig boodschappen in alternatief materiaal. In buurtwinkeltjes en op straatmarkten blijven plastic tasjes volop verkrijgbaar. Een algeheel verbod op plastic tasjes is wel uitvoerbaar, bewijst Rwanda, waar de staat haast de gehele maatschappij controleert.

Twijfels

Deskundigen menen dat Kenia beter kan inzetten op recycling van plastic en ander afval

De gedachte achter de Keniaanse wet is dat plastic oceanen en de aardbodem vervuilt. Het kan in de voedselketen van de mens belanden via bijvoorbeeld vis en slachtvee. Plastic tasjes kunnen er vele jaren over doen om te vergaan.

Deskundigen twijfelen aan de impact van de nieuwe wet. Zij menen dat Kenia beter kan inzetten op recycling van plastic en ander afval. Als Kenia er al in zou slagen om fabrikanten te laten stoppen met het produceren van plastic tasjes, dan ontstaat er een 'illegale markt' van tasjes 'die het land in worden gesmokkeld', schreef milieuactiviste Daniella Maroma in de krant Daily Nation. Maroma noemt Kenia's wijdverbreide corruptie als voor de hand liggende verklaring.

Grote supermarktketens kunnen misschien nog wel gedwongen worden om plastic tasjes in de ban te doen, de informele straatmarkten zijn de plekken waar de meeste Kenianen hun inkopen doen. Bij mama mboga, zoals de collectieve bijnaam luidt van groente- en fruitverkoopsters. Daar zal behoefte blijven aan tasjes van plastic, die steviger zijn dan de papieren verpakkingen of de stoffen tasjes die sommige supermarkten nu (soms tegen betaling) gaan aanbieden. Als het in Kenia regent, gebruiken vrouwen plastic tasjes ook om hun haar te bedekken.

Lees meer over plastic afval

1000 dagen plastic
Programmamaker Bahram Sadeghi verzamelde 1000 dagen lang al zijn plastic afval. Van wat hij niet mee naar huis kon nemen, maakte hij een foto. Resultaat: een muur van 150 vierkante meter met 472 foto's en een vloer van 250 vierkante meter met de inhoud van 41 zakken volgestampt met plastic. Bekijk hier de video's en lees de artikelen.