Kans op tijdelijke zetel voor Nederland in VN-raad 'fifty-fifty', ondanks jarenlange lobby

'Het zou mij zeer verbazen als Nederland die zetel wint'

Met Italië en Zweden strijdt Nederland om een van twee tijdelijke zetels in de VN-Veiligheidsraad. Na een drie jaar lange Nederlandse lobby - met voetbal als sluitstuk - wordt vandaag de strijd beslist.

Na drie jaar flirten en mooie geschenken uitdelen zijn de kansen dat Nederland aankomende dinsdag symbolisch ten dans wordt gevraagd door de Verenigde Naties (VN) slechts fifty-fifty. De Nederlandse kandidatuur voor een tijdelijke zetel in de VN-Veiligheidsraad 2017-2018 hangt aan een zijden draad. Tegenkandidaten Italië en Zweden maken zeker zo'n goede kans.

Dat terwijl Nederland tot het uiterste is gegaan om zichzelf aan te prijzen. 'Hé, ben je er alweer?', zou de Amerikaanse president Obama tegen premier Mark Rutte hebben gezegd toen die onlangs weer in opdook in de VS. Wie stemmen wil winnen, begint bij het paaien van de VN-ambassadeur die elk land in New York heeft gestationeerd. 'Ook de Cariben zijn de laatste tijd erg in trek', zegt een Haagse bron over de reizen van kabinetsleden. 'Dat heeft niets met vakantie te maken. Maar met de lobby voor de VN-zetel. Why else?'

Hollandse usb-stick

Zelfs het eeuwenoude spel met de spiegeltjes en kraaltjes is ingezet. Vijfhonderd jaar na Columbus ging diplomaat Herman Schaper op pad met een Hollandse usb-stick met daarop afbeeldingen van tulpen, schilderijen van Oude Meesters en moderne Nederlandse architectuur. Een presentatie van Nederland in twee minuten, bedoeld om landen zover te krijgen hun waardevolle stem aan Nederland te geven. Ook manchetknopen zijn uitgedeeld. Over stropdassen heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken lang getwijfeld; ze kwamen er toch niet.

Het gesleep met spulletjes heeft hilarische gesprekken opgeleverd, erkende diplomaat Schaper tweeënhalf jaar geleden terwijl hij nog midden in het lobbytraject zat. 'Is dit uw gift?', zei de minister van Buitenlandse Zaken van de Marshalleilanden beteuterd toen hij de Hollandse usb-stick kreeg. Van andere landen kreeg deze minister veel mooiere cadeaus, smaalde hij. 'Kijk hier, een zilveren horloge van India!'

Hoe verloopt de verkiezing?

De Veiligheidsraad heeft naast vijf permanente leden ook tien tijdelijke zetels. Twee van die tijdelijke zetels worden dinsdag verdeeld onder de drie Europese landen Nederland, Zweden of Italië. Om de zetel te winnen moet Nederland 129 van de 193 stemmen halen. Elke VN-lidstaat heeft één stem. De meeste stemmen gelden. Het eerste land dat 129 stemmen krijgt, wint de eerste zetel. Daarna gaat de strijd tussen de twee overblijvers.

Het resultaat van het Nederlandse lobbywerk is nog mager. 'Het zou mij zeer verbazen als Nederland die zetel wint', zegt directeur Rob de Wijk van het Haags Centrum voor Strategische Studies. 'De strijd is zeker nog niet beslist', zegt een diplomatieke bron die nauw betrokken is bij de Nederlandse lobby. Ook de NVVN, een soort fanclub van de VN in Nederland, is niet zeker van de winst, zegt Caecilia van Peski, die eerdere stemmingen in New York meemaakte.

In de wandelgangen gonst het rond dat Italië zo goed als zeker één van de twee zetels wint. Het land zet van het drietal de meeste VN-militairen in en doneert het meeste aan de VN. Bovendien 'heeft Italië als voordeel dat het lid is van de G7 en daardoor meer power heeft dan de tegenstanders, het kan meer voor elkaar krijgen', zegt De Wijk.

Dezelfde plaatjes

Waarom is die zetel belangrijk?

'Het is belangrijk dat we daar een deuk in een pakje boter kunnen slaan', zegt Rutte over het belang van een zetel in de VN-Veiligheidsraad. Wie aan tafel zit mag meebeslissen over militair ingrijpen en economische sancties wereldwijd. Nederland had voor het laatst een tijdelijke VN-zetel in 1999-2000 en wist toen volgens betrokkenen de Indonesische regering onder druk te zetten om een VN-vredesmacht toe te laten in Oost-Timor. Mede hierdoor hielden de massale moordpartijen op straat op.

Wat resteert is één zetel waar Nederland en Zweden om strijden. Dat doen ze bijna met dezelfde folder en plaatjes: Zowel Nederland als Zweden gebruikt het beeld van een blanke VN-soldaat die een hand geeft aan een lachend zwart Afrikaans kind. Afrika is belangrijk in deze race, want het continent bestaat uit 54 landen en mag dus 54 stemmen uitbrengen tijdens de verkiezing voor de VN-zetel.

Hoe onderscheiden de twee landen zich in de praktijk? Nederland heeft zijn geheime wapen minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) ingezet - die jarenlang in Afrika werkte en ook de VN-missie in Mali heeft geleid. 'Hij is nog net geen rockster, maar als hij in New York door de gangen van het VN-gebouw loopt, is hij alleen maar handen aan het schudden en mensen aan het groeten', zegt een diplomatieke bron. Koenders belooft landen die op Nederland stemmen dat we zullen opkomen voor 'veiligheid, gerechtigheid en ontwikkeling'.

Maar Zweden gooit ook hoge ogen. Het land geeft van alle drie de kandidaten het meeste uit aan ontwikkelingshulp; een belangrijke inkomstenbron voor veel Afrikaanse en Aziatische landen. 'Zweden heeft in de Arabische wereld ook een goede beurt gemaakt met de erkenning van de Palestijnse staat', zegt De Wijk.

Slotoffensief

Lees ook:

Voetballen op het dak van het VN-hoofdgebouw: zo laat Nederland zien wat Nederland kan.

Een slotoffensief moet de strijd om de VN-zetel beslissen. Koenders organiseerde afgelopen week op het terrein van de VN in New York een heus voetbaltoernooi met Nederlandse en ooit in Nederland actieve Afrikaanse oud-spelers. Voor dat toernooi was toestemming vereist van de 193 VN-lidstaten. Onderdeel van het slotoffensief is ook dat het kabinetsbesluit is uitgesteld om de VN-missie in Mali af te bouwen. Zo zit het de verkiezing voor de VN-zetel niet in de weg.

Of de Nederlandse inspanningen vruchten afwerpen, zal moeten blijken. Zelfs de laatste minuten kunnen nog verschil maken. In 2010 ging Zuid-Afrika uit wanhoop vlak voor de stemming pluche luipaarden uitdelen. Er werd besmuikt gelachen. Of het doorslaggevend was of niet, het land kreeg de felbegeerde VN-zetel.

Nederland heeft recht op die tijdelijke zetel in de VN-raad

  • 37% (1059)

    Eens

  • 63% (1830)

    Oneens

2889 stemmen