Julio Poch terug in Nederland: 'Het was allemaal één groot misverstand'

Vrijgesproken Transavia-piloot overweegt procedure tegen Nederlandse staat

'Met kerst zijn we allemaal samen,' zegt Julio Poch donderdagmiddag met een glimlach nadat hij enkele uren daarvoor in de regen voet op Hollandse bodem heeft gezet. In het kleine perszaaltje slaat hij een arm om een van zijn dochters heen en vertelt hij hoe blij hij is om 'als onschuldig man' terug in Nederland te zijn.

Vijf nieuwe kleinkinderen gaat de 65-jarige Poch straks ontmoeten en daar verheugt hij zich enorm op. Voor zijn arrestatie in 2009 had de ex-piloot van Transavia er al twee, maar tijdens zijn 8 jaar durende voorarrest zijn daar nog eens vijf bijgekomen.  De Nederlandse taal spreekt hij alleen niet meer zo goed - 'in de gevangenis had ik weinig mensen om mee te oefenen' - dus vragen beantwoordt hij in het Engels. Poch ziet er fris uit, opgelucht. In zijn onberispelijke witte overhemd en met zijn stralende blik lijkt het niet alsof hij emotionele dagen achter de rug heeft. Waar hij mee wil beginnen? 'Met te zeggen dat het allemaal een groot misverstand was.' Even is de vermoeidheid dan toch te zien in de ogen van Poch, die niet direct via Argentinië terugvloog, maar een omweg maakte via Sao Paulo, om anoniem te kunnen reizen, zonder medeweten van de pers. De rechters hadden een speciaal document voor hem ondertekend: een vrijgeleide om het land te verlaten.

'Trotse Nederlander'

Al die tijd wist ik dat ik onschuldig was, daar heb ik me aan vastgehouden

Julio Poch

Nu zit hij hier op Schiphol, met naast hem zijn vrouw Grethe, dochter Alejandra en de advocaten Geert-Jan Knoops en Carry Knoops-Hamburger. Poch voelt zich nog steeds een 'trotse Nederlander', maar, laat hij direct weten, hij overweegt een procedure tegen de Nederlandse staat vanwege de rol die de autoriteiten hebben gespeeld bij zijn arrestatie. Zijn advocaat Geert-Jan Knoops geeft aan dat 'een procedure in de rede ligt'. Hij onderzoekt de mogelijkheden, maar kan hier op dit moment nog niet over in detail treden.

Poch werd vorige week na 8 jaar juridische procedures door de Argentijnse rechtbank vrijgesproken van het uitvoeren van dodenvluchten eind jaren zeventig. 'Al die tijd wist ik dat ik onschuldig was, daar heb ik me aan vastgehouden', zegt Poch die in de gevangenis van dag tot dag probeerde te leven. 'Ik wist van tevoren natuurlijk niet dat het 8 jaar zou gaan duren, daarom kon ik het volhouden.' 

Zowel hij als zijn advocaat benadrukken dat de rechters die hem vrijspraken unaniem waren in hun besluit. Knoops: 'Zijn onschuld staat onomstotelijk vast.' Mocht het OM in Argentinië in hoger beroep gaan, dan ziet Knoops dit met groot vertrouwen tegemoet. 'Uit alle logboeken blijkt zijn onschuld. Het gaat hier niet om gebrek aan bewijs, het gaat om daadwerkelijk gebleken onschuld.'

Procedure

Nederland heeft geïnterfereerd tussen Argentinië en Spanje. Een onrechtmatige daad

Advocaat Geert-Jan Knoops

Of een procedure tegen de Nederlandse staat iets gaat opleveren zal moeten blijken. Nederland kon Poch niet uitleveren wegens het ontbreken van een verdrag met Argentinië, maar tipte in 2009 de Spaanse regering toen Poch op de luchthaven in Valencia landde. De Spaanse politie arresteerde hem en zette hem op het vliegtuig naar Buenos Aires. 'Dit had Nederland helemaal niet hoeven melden', zegt Knoops. 'Nederland heeft geïnterfereerd tussen Argentinië en Spanje. Een onrechtmatige daad.'

Minister Grapperhaus van Justitie zei vorige maand iets anders. 'Nederland heeft zich juist gehouden aan internationale verplichtingen. Poch kan dus geen schadevergoeding krijgen.' Harmen van der Wilt, hoogleraar strafrecht bij de Universiteit van Amsterdam, vertelde deze week tegen de NOS dat hij vraagtekens zette bij de uitspraak van Grapperhaus. 'Daar zijn helemaal geen regels voor. Nederland is niet verplicht dit soort zaken te melden.' Of Poch dus in aanmerking komt voor een schadevergoeding voor de gelede schade zal moeten worden uitgezocht.

Over de bewuste avond op Bali in 2003, waarbij de zaak aan het rollen kwam toen Poch tijdens een etentje vol sympathie over de Argentijnse dictatuur zou hebben gesproken, wil de ex-piloot vandaag maar weinig zeggen. Poch zou op zo'n manier over de dodenvluchten hebben gepraat, dat zijn collega-piloten het vermoeden kregen dat hij er direct bij betrokken was geweest. Ze deden aangifte. Boos is Poch niet op hen, maar: 'Daar begon wel de nachtmerrie. Vlak voordat ik na 22 jaar Transavia met pensioen zou gaan.' Op de vraag over hoe hij nu over het Videla-regime denkt, antwoordt hij: 'Zoals ik er altijd al over dacht. Het is een tragedie dat zoveel mensen zijn verdwenen en zijn overleden. Maar destijds wist ik er - net zoals vele anderen - niets van af. Ik ben geen politiek persoon, ik ben gewoon een piloot.'


Dit schreven we eerder over Julio Poch

Argentinië is nog lang niet in het reine met de periode van de Videla-dictatuur. Het vonnis over ex-Transavia-piloot Julio Poch wordt in november uitgesproken. Honderden anderen wachten op een uitspraak in hun proces. Onze correspondent bezocht de 'vleugel voor misdaden tegen de menselijkheid' waar Julio Poch vastzit.

In 2011 verscheen in de Volkskrant een interview met twee Nederlandse kroongetuigen in de zaak tegen Julio Poch: Transavia-piloten Edwin Reijnoudt Brouwer en Tim Weert.

Julio Poch is weliswaar vrijgesproken, twee andere piloten kregen levenslang voor het uitvoeren van dodenvluchten. En weer twee anderen zijn veroordeeld omdat ze hebben meegewerkt aan de praktijk waarbij gevangenen van het regime levend uit vliegtuigen werden gegooid. Het is daarmee voor het eerst dat het bestaan van deze moordmethode is bevestigd door de Argentijnse justitie.

Honderden anderen wachten nog op een uitspraak in hun proces
.