Iraakse militairen en agenten vieren de overwinning op IS in Mosul.
Iraakse militairen en agenten vieren de overwinning op IS in Mosul. © Ahmad Al-Rubaye / AFP

Na acht maanden strijd is IS-bolwerk Mosul gevallen. De toekomst van de stad is ongewis

De Iraakse regering verkondigde zondag de overwinning op IS in Mosul. Maar de toekomst van de stad is onzeker.

Mosul, de miljoenenstad die lang in handen was van terreurgroep Islamitische Staat, is zondag geheel terugveroverd door het Iraakse leger. Na acht maanden strijd kon de Iraakse premier Haider al-Abadi eindelijk de 'grote overwinning' afkondigen.

Met de val van Mosul - 1,8 miljoen inwoners in vredestijd - verliest IS de grootste stad van haar zelfverklaarde kalifaat. De metropool was een belangrijke machtszetel van de extremistische groepering: vanuit Mosul presenteerde IS-leider Abu Bakr al Bagdadi zich drie jaar geleden aan de wereld.

Lees verder onder de afbeelding.

Beeldverhaal: de val van Mosul

Fotografen Ahmad AL-Rubaye, Alaa Al-Marjani, Fadel Senna en Felipe Dana brachten de verwoeste stad en haar bewoners in beeld.

Tot op het laatst voerde IS dit weekend een bloedige strijd in de nauwe stegen van het oude stadscentrum, naar verluidt onder meer met vrouwelijke zelfmoordterroristen. Maar zondag slaagden elitetroepen van het Iraakse leger, gedecimeerd na maandenlang gevechten, erin om de laatste IS-strijders in de rivier de Tigris te verdrijven.

Voor de Iraakse regering is dit een moment van grote vreugde. 'Begin uw normale leven. IS is voorgoed verdwenen', luidt volgens de Koerdische tv-zender Rudaw een propagandatekst op spandoeken die door de regering zijn opgehangen in de pasveroverde centrumwijken. Maar dat lijkt meer een wensdroom dan realiteit. Zondag bestond twijfel of Mosul wel echt helemaal is heroverd. De toekomst van Mosul is onzeker. Terwijl de Iraakse militairen de laatste straten uitkammen, tekenen nieuwe problemen alweer zich af.

Van de stad die IS drie jaar geleden wist in te nemen met slechts 1.500 strijders, is weinig meer over. West-Mosul, waar tot dit weekend is gevochten, ligt nagenoeg in puin. De straten liggen vol lijken. Waarschijnlijk had premier Al- Abadi zijn bevolking graag toegesproken vanuit de Hadba-moskee aan de rand van het oude centrum, 800 jaar oud en een icoon van Irak, maar die is op het laatst van de oorlog verwoest, waarschijnlijk door IS.

Lees verder onder de afbeelding.

De VN schatten de kosten voor herbouw op een miljard dollar. Een miljoen mensen zijn uit hun huis verdreven. 'Hoewel het vechten stopt, gaat de humanitaire crisis door', zei Lisa Grande, Irak-vertegenwoordiger bij de VN, zondag tegen The New York Times.

Onduidelijk is wie Mosul na de herovering moet besturen. Oost-Mosul, de stadshelft die in januari is heroverd, is sinds het vertrek van IS allerminst veilig: het stadsdeel wordt geteisterd door zelfmoordaanslagen. De angst bestaat dat veel IS-strijders hun baard hebben afgeschoren en incognito in de vluchtelingenstroom zijn ontsnapt.

Lees verder onder de afbeelding.

Met de val van Mosul is het kalifaat van IS een gevoelige dreun toegebracht, terwijl ook Raqqa in Syrië, de zelfverklaarde hoofdstad van het kalifaat, wordt belegerd. Maar IS is nog allerminst van de kaart geveegd. De groepering beschikt nog steeds over tienduizenden vierkante kilometers olierijke grond in Syrië en Irak. In het hart van Irak, rondom de stad Hawija ten westen van Kirkuk, bevindt zich nog een enorme, vergeten IS-enclave.

Hier begon IS afgelopen week een geslaagd tegenoffensief. Het dorp Imam Gharbi, ten zuiden van Mosul en al bijna een jaar bevrijd, werd daarbij weer ingenomen door IS. Tientallen bewoners zijn daarbij gegijzeld en twee Iraakse journalisten gedood. Migrantenorganisatie IOM moest haar werk staken in een nabijgelegen vluchtelingenkamp. Tienduizenden ontheemden kregen daardoor geen drinkwater meer geleverd bij temperaturen boven de 40 graden. Imam Gharbi ligt vlak bij een belangrijke Amerikaanse legerbasis.


Lees verder over Mosul en IS

Waarom leiden westerse bommen tot steeds meer Syrische burgerdoden?
Mei was een zeer dodelijke maand voor honderden burgers in Irak en Syrië. (+) Het aantal bombardementen, soms ook met fosfor, op IS-bolwerken Mosul en Raqqa is sinds het aantreden van president Donald Trump opgevoerd.

Waarom IS de iconische moskee opblies die symbool stond voor eigen opmars
De zoveelste oorlogsmisdaad tegen cultureel erfgoed door Islamitische Staat moest vermoedelijk voorkomen dat de moskee ook het symbool zou worden van de ondergang van IS. (+)

Nieuwe IS-achtige groep
Het kalifaat is verwoest, maar uit de puinhopen herrijst een nieuwe IS-achtige groep. (+)