Een Joodse man loopt voorbij een vestiging van ING in Antwerpen.
Een Joodse man loopt voorbij een vestiging van ING in Antwerpen. © HH

In Antwerpen wordt openlijk gestreden om de stem van de Joodse kiezer

'Joden vermijden conflicten. Dat is het verschil met moslims.' Aan het woord is Bart De Wever, burgemeester van Antwerpen en voorzitter van de Vlaams-nationalistische partij N-VA. In een interview met de krant De Zondag zei hij vorige maand álle gemeenschappen in België kritisch te volgen, maar: de opstelling van de Joden botst 'op zich niet met de cultuur van verlichting'.

De uitspraken leverden hier en daar wat deining op, maar het is niets nieuws dat De Wever kritiek heeft op de islam. 'Wat hier speelt, zijn de gemeenteraadsverkiezingen', zegt Dave Sinardet, politicoloog aan de Vrije Universiteit Brussel. 'En in Antwerpen wordt openlijk gestreden om de stem van de Joodse kiezer.'

Dat is niet zo vreemd, stelt Sinardet, want bij de stembusgang in oktober wordt deze groep cruciaal. De stad telt een kleine 30.000 Joodse inwoners, 6 procent van de totale bevolking, wat goed is voor twee tot drie zetels. 'En zeker in Antwerpen spant het erom', zegt de politicoloog over de telefoon, 'dus elke stem telt.'

Voorkeurstem

Hoe belangrijk die stem kan zijn bleek bij de vorige verkiezingen in 2012. De liberale partij Open Vld, die traditioneel een goede band heeft met de Joodse gemeenschap, moest een dramatische nederlaag wegslikken. Ze zakte van vijf naar twee zetels, en bijna de helft van de stemmen die ze nog wel had gekregen, was te danken aan de Joodse kandidaat Claude Marinower - die op de vierde plaats van de kieslijst stond.

Maar de N-VA is een geduchte concurrent: Bart De Wever heeft zich populair weten te maken bij de Joodse gemeenschap, en heeft regelmatig vertegenwoordigers ervan over de vloer. 'Zijn partij speelt de kaart van de veiligheid, en daar is men toch gevoelig voor', zegt Sinardet.

Open Vld doet haar uiterste best om te laten zien dat de Joodse kiezer beter bij hen kan blijven. Lijsttrekker Philippe De Backer onderstreepte onlangs in een interview met het blad Joods Actueel dat de N-VA 'per se' een verbod op onverdoofd slachten wil binnenhalen, terwijl zijn partij kijkt 'welke oplossingen we de Joodse gemeenschap kunnen aanbieden'. Twee senatoren van Open Vld maakten zich begin deze maand nogal opzichtig hard voor ferm optreden tegen antisemitisme.

De slimste mens

Nu dreigt een derde partij zich ook nog in de strijd te gaan mengen: rabbijn Aaron Malinksy, die landelijk bekend is na zijn deelname aan 'De slimste mens', liet vorige week weten dat hij wel op de kieslijst wil bij de christelijke CD&V. 'Zij zijn de enigen die de krijtlijnen van onze gemeenschap verdedigen', zei hij tegen dagblad De Morgen, en hij noemde de discussies rond onverdoofd slachten en besnijdenis als voorbeeld. Het is nog niet bekend of de CD&V hem daadwerkelijk op een verkiesbare plek wil plaatsen, maar volgens Sinardet zou Malinksy nog aardig wat Joodse stemmen van de andere partijen kunnen afsnoepen.

'Maar', relativeert Ludo Abicht, emeritus professor aan de UAntwerpen en auteur van meerdere boeken over de Joodse gemeenschap in de stad, 'dé Joodse stem bestaat niet meer. Natuurlijk zijn er thema's die in de gemeenschap leven. Ritueel slachten is er één van, en je ziet dat orthodoxen die zich helemaal niet met politiek bezig houden, vrijwel automatisch op de N-VA stemmen. Het gevoel dat deze partij het niet zo op Arabieren heeft, en voorstander is van veel politie, is voor hen genoeg. Maar een neutraal onderwerp als de mobiliteitsproblemen in de stad, gaat de meeste Joden net zo goed aan het hart.'