Een deelnemer aan het partijcongres van de Conservatieven leest maandag een boekje over de Brexit.
Een deelnemer aan het partijcongres van de Conservatieven leest maandag een boekje over de Brexit. © AFP

IMF waarschuwt voor lage groei en populisme

Het IMF waarschuwt voor een negatieve spiraal van lage groei en populistische beleidsmaatregelen.

De politieke risico's zijn het grootste gevaar voor de wereldeconomie. Er dreigt mondiaal een negatieve spiraal van lage economische groei en populistische beleidsmaatregelen. Dit stelt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in zijn halfjaarlijkse World Economic Outlook, de stand van 'swerelds economie.

De Brexit, de opmars van Donald Trump en de opkomst van populistische partijen in de geïndustrialiseerde wereld dwarsbomen het herstel na de crisis omdat ze leiden tot toenemende politieke onzekerheid, stelde hoofd-econoom Maurice Obstfeld van het IMF dinsdag bij de presentatie van de World Economic Outlook.

Het IMF heeft met name de verwachte Amerikaanse groeicijfers fors verlaagd. Die van Europa waren al laag, maar zijn ook nog iets verder verlaagd. Eind deze week houden het IMF en de Wereldbank hun jaarvergadering in Washington. In een sterk politiek getint stuk over de wereldeconomie constateren de economen van het IMF dat de huidige lage groei leidt tot toenemende politieke onvrede. Die wordt vertaalt in populistische maatregelen waardoor de groei nog verder dreigt te verzanden.

'Politici zullen alles moeten doen om de bedrijvigheid in stand te houden. Al ze daarin niet slagen dan zal een negatieve spiraal ontstaan door neerwaartse economische en politieke krachten', zei Maurice Obstfeld.

Het IMF gaat voorlopig uit van een groei van de wereldeconomie van 3,1 procent in 2016 en 3,4 procent in 2017. Dat is vooral te danken aan de opkomende landen, waarvan India het heel goed doet en Rusland en Brazilië de ergste crisis achter de rug lijken te hebben. De groei van de VS zakt in tot 1,6 procent in 2016 een vol procent lager dan vorig jaar en 0,8 procentpunt lager dan in april nog werd gedacht. De groei van de Britse economie wordt voor 2017 als gevolg van de Brexit zelfs verlaagd tot 1,1 procent. Ook de groei in de eurozone neemt volgend jaar verder af tot 1,5 procent. Vorig jaar was die nog 2 procent.

Onvrede

Zoals iedereen weet is onzekerheid niet goed voor de investeringen en de werkgelegenheid

Maurice Obstfeld

Obstfeld noemde de Brexit een uiting van een veel bredere trend van toenemende onvrede onder lagere inkomensklassen. Zij voelen volgens hem dat ze onvoldoende profiteren van het herstel na de crisis en wijten dit aan mondialisering. Zij willen hun economie afschermen, waarmee hun landen van de regen in de drup raken, aldus Obstfeld. Hij stelde dat als gevolg van het populisme nu al belangrijke economische hervormingen worden geblokkeerd, hetgeen leidt tot minder investeringen, minder mobiliteit op de arbeidsmarkt en dalende productiviteit.

Obstfeld wees erop dat de wereldeconomie ook al te maken heeft met een toename van protectionistische maatregelen die onder meer samenhangen met de opmars van Donald Trump. 'Zoals iedereen weet is onzekerheid niet goed voor de investeringen en de werkgelegenheid. En het is heel onduidelijk wat zal gebeuren na de verkiezingen van de nieuwe Amerikaanse president met het oog op de samenstelling van de belangrijkste bestuursorganen.' Een open economie als die van Nederland is bijzonder gevoelig voor de internationale spanningen. Daarom heeft het IMF ook voor Nederland de groeiprognoses verlaagd: van 2 procent in 2015 naar 1,7 procent dit jaar en daarna 1,6 procent in 2017.

Het IMF heeft de prognoses voor China niet bijgesteld. Voorlopig wordt uitgegaan van een groei van de op een-na-grootste economie in de wereld met 6,6 procent dit jaar en 6,2 procent in 2017. 'Maar op middellange termijn zijn de vooruitzichten steeds donkerder vanwege de hoge bedrijfsschulden. 'De afhankelijkheid van de Chinese groei van kredietverlening is gevaarlijk', aldus het IMF.

Migratie stijgt van 150 miljoen in 1990 tot 250 miljoen in 2015

Grensoverschrijdende migratie groeit in de wereld: van 150 miljoen in 1990 tot 250 miljoen in 2015. Het aandeel van migranten in het deel van de bevolking in de gastlanden nam toe van gemiddeld 5 procent in 1990 tot 10 procent in 2015. In 2015 bestond 5procent van de Finse bevolking uit migranten en 30 procent van de Australische bevolking mensen die niet in het land zijn geboren. Het IMF onderscheidt twee soorten migranten. Veruit het grootste gedeelte zijn economische migranten die vrijwillig uit hun geboorteland weggaan op zoek naar een beter leven. De groep vluchtelingen of humanitaire migranten die zich vanwege conflicten noodgedwongen verplaatsen is veel kleiner: 16 miljoen in 2015. De meeste vluchtelingen kwamen in 2014/15 uit Syrië: 4,5miljoen. Turkije, Jordanië en Libanon vingen het veruit grootste gedeelte op. Ongeveer 1,25 miljoen kwamen naar Europa.

Van de economische migranten behoort 70procent tot de beroepsbevolking tussen de 20 en 64 jaar. In sommige landen maken zij ongeveer de helft uit van de groei van de arbeidsbevolking. Een steeds groter deel is hoger opgeleid of heeft een vakopleiding. Met name Anglosaksische landen (VS, Groot-Brittannië, Australië) trekken steeds meer hoger opgeleide migranten aan. 'Het tempo van integratie is belangrijk. Ervaringen tonen aan dat snelle integratie grote economische voordelen met zich mee kan brengen', aldus het IMF.